Φιλαναγνωσία: Ποια είναι τα οφέλη της και πώς μπορεί να καλλιεργηθεί;

Πώς μπορείς να συνδυάσεις τη φιλαναγνωσία με τον τρόπο ζωής σου αλλά και των παιδιών σου;

Φιλαναγνωσία

Από την δρ. Νανά Τσουμάκη, Σύμβουλο Εκπαίδευσης και Σταδιοδρομίας (athinaedu.com)

Πόσο συνδέουμε τη φιλαναγνωσία με τον τρόπο ζωής μας από την προσχολική ηλικία μέχρι την ενήλικη ζωή μας; Τα σημερινά παιδιά έχουν καλλιεργήσει την αγάπη για τη λογοτεχνία, τη λογοτεχνική γραφή και την ποίηση καθ’ όλη τη διάρκεια των σχολικών τους χρόνων; Η πιο πρόσφατη έρευνα για τη φιλαναγνωσία διενεργήθηκε από το Qed Research Institute για την εφημερίδα Το Βήμα (Δεκέμβριος του 2018). Εκεί καταγράφεται ότι το 56% των Ελλήνων δε διαβάζουν ούτε ένα βιβλίο το χρόνο και μόνο το 10% διαβάζουν 4 έως 7 βιβλία. Στατιστικά, μόνο 10% του ελεύθερου χρόνου αφιερώνεται στα βιβλία από τους Έλληνες.

H αγάπη για το βιβλίο και το διάβασμα είναι έμφυτη σε κάποιους ανθρώπους. Σε όλους, όμως, μπορεί να καλλιεργηθεί σε κάθε ηλικία και τα οφέλη από αυτό θα είναι πολλαπλά. Η δρ. Νανά Τσουμάκη γράφει για την αξία του βιβλίου σε κάθε ηλικιακή φάση των παιδιών και πώς μπορούμε ως γονείς να την καλλιεργήσουμε.

Πώς μπορείς να συνδυάσεις τη φιλαναγνωσία με τον τρόπο ζωής σου αλλά και των παιδιών σου;

Η φιλαναγνωσία δεν είναι έμφυτη ιδιότητα, αλλά είναι επίκτητη και καλλιεργείται, όταν ο έντυπος λόγος γίνει οικείος στο άτομο από την πιο νεαρή ηλικία. Ως γονείς

καλλιεργούμε τη φιλαναγνωσία στη μικρή ηλικία των παιδιών. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι τα βιβλία που εκδίδονται για παιδιά 2-5 ετών είναι ίσως τριπλάσια από αυτά για 6-12! Ας δούμε, όμως, το ρόλο του βιβλίου στη ζωή του παιδιού σε κάθε ηλικία και πώς μπορούμε ως γονείς να συμβάλλουμε στο να αγαπήσει το παιδί μας το διάβασμα.

Στο δημοτικό

Όταν πάει ένα παιδί στο δημοτικό, έχουμε την αντίληψη ότι πλέον είναι δικό του θέμα να διαβάσει βιβλία, γιατί γνωρίζει πλέον ανάγνωση. Κι όμως, η αναγνωστική διαδικασία είναι μια διαδικασία που πρέπει να γίνεται με αφοσίωση και αυτοσυγκρότηση και αυτό είναι πολύ δύσκολο για τα παιδιά του δημοτικού. Ως γονείς, είναι μέσα στους ρόλους μας να βοηθάμε το παιδί μας να ανεξαρτητοποιηθεί στην ανάγνωση και την κατανόηση του κειμένου σταδιακά. Τα παιδιά αρχίζουν να μαθαίνουν να διαβάζουν και μέσα από τη διαδικασία της ανάγνωσης αισθάνονται χαρά. Μπορούν να αντιληφθούν σταδιακά τη λογική αλληλουχία καθώς και το νόημα στην εξέλιξη της ιστορίας που διαβάζουν, ενώ όσον αφορά τη θεματολογία των βιβλίων που προτιμούν, αυτή διαμορφώνεται με κεντρικό άξονα την καθημερινότητά τους, όπως το σχολείο, η οικογένεια, οι φίλοι κ.ά. Στο τέλος αυτής της ηλικιακής περιόδου τα παιδιά στρέφουν το ενδιαφέρον και σε άλλα βιβλία πέραν των εικονογραφημένων, κατά βάση όμως ζητούν πολύ έντονα να ξαναδιαβάσουν γνωστά τους βιβλία, καθώς

μέσα από τις επαναληπτικές αναγνώσεις αισθάνονται συναισθηματική ασφάλεια, ισορροπία και αυτοεπιβεβαίωση.

Στο γυμνάσιο

Στο γυμνάσιο μπορεί να συνειδητοποιήσουμε ως γονείς ότι το παιδί μας δε διαβάζει βιβλία. Εκεί αρχίσουμε να πιέζουμε και να αγχωνόμαστε κυρίως γιατί πιστεύουμε ότι η φιλαναγνωσία είναι απαραίτητη για τη σχολική επιτυχία. Υπάρχει όμως σίγουρος τρόπος για να μάθουν τα παιδιά να αγαπούν το βιβλίο; Στην πραγματικότητα, κυριαρχούν διάφοροι μύθοι που απαντούν στο πώς διαμορφώνεται μια φιλοαναγνωστική συμπεριφορά στα παιδιά. Αν και τα ερευνητικά αποτελέσματα συγκλίνουν στην άποψη ότι τα παιδιά που μεγαλώνουν σε ένα οικογενειακό περιβάλλον με αναγνωστικά ερεθίσματα τείνουν να υιοθετούν φιλαναγνωστικές συμπεριφορές, η πραγματικότητα δείχνει ότι αυτό δεν ισχύει

απόλυτα. Πολλές είναι οι περιπτώσεις παιδιών τα οποία, βλέποντας τους γονείς τους να διαβάζουν, είτε λόγω προσωπικής επιλογής είτε διότι αποτελεί κομμάτι της δουλειάς τους, εκλαμβάνουν την ανάγνωση ως μια συμπεριφορά που ανήκει αποκλειστικά στους γονείς και όχι στα ίδια. Σημαντικό είναι τα παιδιά να εκλαμβάνουν το διάβασμα όχι ως μια ακόμα σχολική υποχρέωση, αλλά ως ελεύθερη επιλογή, που τους προσφέρει απόλαυση. Μέσα από την ανάγνωση τα παιδιά ταυτίζονται με τους ήρωες και τις ηρωίδες, τους ακολουθούν στα ταξίδια τους και βλέπουν να ανοίγουν μπροστά τους παράθυρα στον κόσμο. Πα-ράλληλα, εκτός από τις φανταστικές αφηγήσεις και τα ιστορικά μυθιστορήματα, τα παιδιά αυτής της ηλικίας ελκύονται και από αφηγήσεις αυτοβιογραφικού τύπου.

Στο λύκειο

Στα παιδιά λυκείου το θέμα της φιλαναγνωσίας μάς κάνει ως γονείς «γραφικούς». Στις σύγχρονες κοινωνίες είναι δύσκολη η πάλη ανάμεσα στο βιβλίο και στην τεχνολογία, όμως πάντα υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι δημιουργούν τις προϋποθέσεις εκείνες στους εφήβους που τους κάνουν να αφεθούν στην αγκαλιά ενός βιβλίου και να βιώσουν την αίσθηση ότι το διάβασμα δεν είναι μόνο ένα πεδίο σχολικής επίδοσης. Οι παράγοντες ενίσχυσης και προώθησης της φιλαναγνωσίας προέρχονται τόσο από τα άτυπα περιβάλλοντα ανάγνωσης, όπως είναι η οικογένεια, οι παρέες συνομηλίκων και οι λέσχες ανάγνωσης, όσο και από τα τυπικά, δηλαδή τις βιβλιοθήκες και το σχολείο. Κατά πλειοψηφία, τα σχολεία και οι εκπαιδευτικοί διδάσκουν τα παιδιά κυρίως το πώς να διαβάζουν και όχι το πώς να αγαπήσουν το διάβασμα. Για να δημιουργήσουμε το σύγχρονο κριτικό αναγνώστη, είναι απαραίτητη η προσωπική επιλογή του τι θα διαβάσει και ποια προσωπική του περιέργεια θα καλύψει. Η γενιά των γονέων αγαπά τη μυρωδιά του βιβλίου. Τα παιδιά της εφηβείας αγαπούν την τεχνολογία και, ίσως, το ηλεκτρονικό βιβλίο. Τα βιβλία είναι για τους εφήβους καταφύγια ονείρων, φόβων, επιθυμιών και ιδεών και πρέπει να τους δοθεί η ευκαιρία να τα ανακαλύψουν σε όποια μορφή τους βολεύει.

Κάθε βιβλίο που φτάνει στα χέρια μας είναι φίλος γενναιόδωρος, πιστός και πολύ βολικός! Ποτέ δε ζητά κάτι, ενώ εκείνος πάντα μας δίνει ό,τι έχει, όποτε το ζητήσουμε. Αν δεν τον θέλουμε, περιμένει στο ράφι υπομονετικά. Αν τον καλέσουμε, έρχεται αμέσως. Κι είναι τόσο μικρός, που χωράει στη σάκα μας ή στη βαλίτσα μας όταν πάμε ταξίδι».

Τα οφέλη της φιλαναγνωσίας είναι για πάντα

▶ Μειώνει το στρες. Το μυαλό συγκεντρώνεται μόνο στο διάβασμα, χαλαρώνει την καρδιά αλλά και τους μυς.

▶ Βελτιώνει τη μνήμη και την ικανότητα απομνημόνευσης. Το διάβασμα «αναγκάζει» τον

αναγνώστη να θυμάται ονόματα και λεπτομέρειες προκειμένου να κατανοήσει το κείμενο και εξασκεί το μυαλό προλαμβάνοντας ασθένειες που αφορούν τον εγκεφαλικό εκφυλισμό, όπως η άνοια.

▶ Είναι ο καλύτερος δάσκαλος. Είναι ο πιο έξυπνος τρόπος στην κατανόηση της ιστορικής πραγματικότητας. Μέσω της συναισθηματικής προσέγγισης των γεγονότων, ο αναγνώστης αφουγκράζεται καλύτερα τα ιστορικά γεγονότα. Όσο πιο ευρεία είναι η γκάμα των βιβλίων που διαβάζει κάποιος, τόσο πιο πολλά ανακαλύπτει για τον κόσμο στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον.

▶ Διευρύνει τη φαντασία. Ανοίγει το μυαλό και του επιτρέπει να πάει προς όποια κατεύθυνση επιθυμεί. Το κυριότερο, όμως, είναι ότι γίνεται ο τρόπος που αναζητά κανείς τις προσωπικές του αλήθειες. Μέσα από τη ζωή των πρωταγωνιστών του βιβλίου μπορεί κανείς να ταυτιστεί και να βρει λύσεις στις προσωπικές του προκλήσεις.

▶ Ξυπνά ένα πιθανό λογοτεχνικό ταλέντο. Η ενασχόληση με το διάβασμα αναπτύσσει τις γλωσσικές και λογοτεχνικές μας δεξιότητες.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για υγεία, διατροφή και γυμναστική στο shape.gr

Read Next

MORE FROM

Διατροφή

Δεικτης μαζας σωματος

Συμπλήρωσε τα παραπάνω πεδία

i

Ποσο νερο πρεπει να πινω

Συμπλήρωσε τα παραπάνω πεδία

i

Θερμιδες που καιω στο τρεξιμο

Συμπλήρωσε τα παραπάνω πεδία

i