Υπάρχουν φορές που ο σύντροφός σου λέει "δεν πειράζει, θα τα κάνω όλα μόνος μου" ή "κάποιοι θα ήταν ευτυχισμένοι να έχουν έναν άνθρωπο που τους αγαπάει τόσο πολύ" και ξαφνικά νιώθεις ότι κάτι έχεις κάνει λάθος. Κανείς δεν σου ζήτησε ευθέως να αλλάξεις τα σχέδιά σου, να αναλάβεις μια δουλειά ή να δείξεις περισσότερη τρυφερότητα. Κι όμως, αισθάνεσαι ότι πρέπει να κάνεις κάτι για να διορθώσεις την κατάσταση.
Τα σημάδια που "καταδικάζουν" μια νέα γνωριμία
Αυτή η έμμεση προσπάθεια να πάρεις από τον άλλον αυτό που θέλεις, χωρίς να το ζητήσεις ξεκάθαρα, περιγράφεται με τον όρο dry begging. Πρόκειται για μια συμπεριφορά που μπορεί να εμφανιστεί στις ερωτικές σχέσεις, στις φιλίες, αλλά και στις οικογενειακές ή επαγγελματικές σχέσεις. Αντί να εκφράσεις άμεσα μια ανάγκη, αφήνεις υπονοούμενα, κάνεις παράπονα ή χρησιμοποιείς φράσεις που δημιουργούν στον άλλον την αίσθηση ότι οφείλει να ανταποκριθεί. Το πρόβλημα δεν είναι ότι θέλεις περισσότερη βοήθεια, χρόνο ή ενδιαφέρον από τους ανθρώπους γύρω σου. Αυτές είναι απολύτως θεμιτές ανάγκες. Το ζήτημα αρχίζει όταν περιμένεις από τους άλλους να τις μαντέψουν και, όταν δεν το κάνουν, τους δημιουργείς ενοχές.
Τι είναι το dry begging;
Το dry begging είναι ένας έμμεσος τρόπος να ζητήσεις κάτι από κάποιον, χωρίς να διατυπώσεις ξεκάθαρα το αίτημά σου. Αντί να πεις τι χρειάζεσαι, αφήνεις μια υπόνοια, εκφράζεις ένα παράπονο ή κάνεις ένα σχόλιο που υποτίθεται ότι θα οδηγήσει τον άλλον να καταλάβει τι περιμένεις από εκείνον. Η θεραπεύτρια Aerial Cetnar εξηγεί στη huffpost ότι πίσω από το dry begging υπάρχει μια ανάγκη που δεν εκφράζεται με σαφήνεια. Αντί να ζητήσεις ευθέως κάτι, αφήνεις τον συνομιλητή σου να συμπεράνει τι θέλεις. Για παράδειγμα, αν αισθάνεσαι ότι ο σύντροφός σου δεν αφιερώνει αρκετό χρόνο στη σχέση σας, μπορείς να του πεις ότι θα ήθελες να περνάτε περισσότερες βραδιές μαζί. Αντί γι' αυτό, μπορεί να σχολιάσεις "εντάξει, θα μείνω πάλι σπίτι με τη γάτα" ή "δεν πειράζει, θα βγω μόνη μου".
Η διαφορά βρίσκεται στο ότι στη δεύτερη περίπτωση δεν εκφράζεις ξεκάθαρα την επιθυμία σου. Περιμένεις από τον άλλον να καταλάβει ότι θέλεις να περάσετε χρόνο μαζί και να προτείνει ο ίδιος μια αλλαγή. Ο όρος δεν αποτελεί επίσημο ψυχολογικό όρο που χρησιμοποιείται στην επιστημονική βιβλιογραφία ψυχικής υγείας, όπως διευκρινίζει η Cetnar. Περιγράφει, ωστόσο, ένα αναγνωρίσιμο μοτίβο επικοινωνίας που μπορεί να δυσκολέψει τις διαπροσωπικές σχέσεις.
Πώς αναγνωρίζεις το dry begging στην καθημερινότητά σου;
Το dry begging δεν εμφανίζεται πάντα με έντονα παράπονα ή ξεκάθαρη προσπάθεια ελέγχου. Συχνά κρύβεται πίσω από φράσεις που ακούγονται αθώες, αλλά υπονοούν ότι ο άλλος θα έπρεπε να έχει ήδη καταλάβει τι χρειάζεσαι. Μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι τα εξής:
- "Πρέπει να είναι ωραίο να έχεις έναν σύντροφο που σε βοηθάει με τις δουλειές του σπιτιού". Αντί να ζητήσεις να αναλάβει ο σύντροφός σου μια συγκεκριμένη δουλειά, αφήνεις να εννοηθεί ότι δεν προσφέρει αρκετά.
- "Δεν πειράζει, θα κάνω όλες τις δουλειές μόνη μου". Αντί να ζητήσεις βοήθεια, παρουσιάζεις την κατάσταση με τρόπο που μπορεί να κάνει τον άλλον να αισθανθεί άσχημα.
- "Κάποιοι θα ήταν ευτυχισμένοι να έχουν έναν σύντροφο που θέλει να περνάει συνέχεια χρόνο μαζί τους". Η φράση μπορεί να δημιουργήσει ενοχές στον άλλον επειδή δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες σου.
- "Θα κρεμάσω μόνη μου τους πίνακες, όπως πάντα". Αντί να ζητήσεις πρακτική βοήθεια, αφήνεις ένα παράπονο να υποκαταστήσει το αίτημα.
- "Μακάρι να είχα έναν σύντροφο που να μου μαγειρεύει". Αντί να προτείνεις να μοιραστείτε το μαγείρεμα, περιμένεις από τον άλλον να καταλάβει τι θα ήθελες να αλλάξει.
Μια τέτοια φράση, μεμονωμένα, δεν αρκεί για να χαρακτηρίσεις κάποιον χειριστικό. Μπορεί να αποτελεί απλώς έναν άστοχο τρόπο έκφρασης της απογοήτευσης ή μια συνήθεια που έχει υιοθετήσει χωρίς να αντιλαμβάνεται πώς επηρεάζει τους άλλους. Σημασία έχουν η πρόθεση, η συχνότητα και το πώς εξελίσσεται η συμπεριφορά μέσα στη σχέση.
Πότε το dry begging γίνεται συναισθηματική χειραγώγηση;
Το dry begging μπορεί να λειτουργήσει ως μέσο συναισθηματικής χειραγώγησης όταν χρησιμοποιείται επανειλημμένα για να προκαλέσει ενοχές, να μεταφέρει την ευθύνη στον άλλον ή να τον πιέσει να κάνει κάτι που δεν επιθυμεί. Η Tori-Lyn Mills, κλινική σύμβουλος ψυχικής υγείας, επισημαίνει ότι αυτή η συμπεριφορά μπορεί να συνδέεται με ανασφάλεια, φόβο ή χειριστική διάθεση. Μπορεί, επίσης, να αποτελεί έναν τρόπο επικοινωνίας που έχεις μάθει από το περιβάλλον μέσα στο οποίο μεγάλωσες.
Σκέψου, για παράδειγμα, μια κατάσταση στην οποία θέλεις να έρθεις πιο κοντά στον σύντροφό σου, αλλά εκείνος δεν έχει διάθεση για σεξ. Αντί να εκφράσεις την απογοήτευσή σου και να συζητήσεις μαζί του, μπορεί να πεις "οι περισσότεροι άνθρωποι θα ήταν ευτυχισμένοι να έχουν έναν σύντροφο που τους θέλει τόσο πολύ".
Με αυτόν τον τρόπο, η συζήτηση μετατοπίζεται από τη δική σου ανάγκη στην υποτιθέμενη υποχρέωση του άλλου να ανταποκριθεί. Ο σύντροφός σου μπορεί να αισθανθεί ενοχές επειδή δεν έχει την ίδια επιθυμία εκείνη τη στιγμή ή να θεωρήσει ότι πρέπει να υποχωρήσει για να αποδείξει την αγάπη του.
Η Mills εξηγεί ότι έτσι μπορεί να εργαλειοποιούνται τόσο η ενσυναίσθηση όσο και ο ρόλος του ανθρώπου μέσα στη σχέση. Αντί ο άλλος να αισθάνεται ελεύθερος να εκφράσει τις ανάγκες και τα όριά του, καταλήγει να αναρωτιέται αν είναι αρκετά υποστηρικτικός ή αν προσφέρει όσα θα έπρεπε. Το βασικό σημάδι δεν είναι ένα άστοχο σχόλιο, αλλά ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο στο οποίο αισθάνεσαι ότι πρέπει να υποχωρείς για να μην προκαλέσεις απογοήτευση ή στενοχώρια στον άλλον.
Συνδέεται το dry begging με τον ναρκισσισμό;
Το dry begging μπορεί να επικαλύπτεται με χειριστικές συμπεριφορές που συνδέονται με τον ναρκισσισμό, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος που χρησιμοποιεί υπονοούμενα έχει ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά ή διαταραχή προσωπικότητας.
Η Mills επισημαίνει ότι ο ναρκισσισμός μπορεί να συνδέεται με έντονη αίσθηση δικαιώματος και με πιο συγκαλυμμένες απαιτήσεις. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το άτομο μπορεί να προσπαθεί συνειδητά να προκαλέσει ενοχές στον σύντροφό του ή να χρησιμοποιήσει την ενσυναίσθησή του, ώστε να πετύχει αυτό που θέλει.
Η Cetnar αναγνωρίζει, επίσης, ότι μπορεί να υπάρχει επικάλυψη ανάμεσα στις χειριστικές συμπεριφορές και στο dry begging. Αυτό, ωστόσο, δεν αποτελεί επαρκή λόγο για να χαρακτηρίσεις κάποιον ναρκισσιστή.
Αντί να εστιάζεις σε μια ταμπέλα, παρατήρησε τι συμβαίνει στην πράξη. Μπορείς να εκφράσεις τη διαφωνία σου χωρίς να τιμωρείσαι με ψυχρότητα ή ενοχοποιητικά σχόλια; Μπορείς να αρνηθείς ένα αίτημα χωρίς να αισθάνεσαι ότι πρέπει να απολογείσαι διαρκώς; Υπάρχει χώρος και για τις δικές σου ανάγκες; Οι απαντήσεις σε τέτοια ερωτήματα μπορούν να σε βοηθήσουν να κατανοήσεις καλύτερα τη δυναμική της σχέσης, χωρίς να καταφεύγεις σε βιαστικά συμπεράσματα.
Γιατί το dry begging μπορεί να φθείρει μια σχέση;
Όταν περιμένεις από τον άλλον να καταλάβει τι χρειάζεσαι χωρίς να του το λες, δημιουργείς ένα περιβάλλον στο οποίο η επικοινωνία βασίζεται στις εικασίες. Εσύ μπορεί να θεωρείς ότι έχεις εκφράσει ξεκάθαρα την απογοήτευσή σου, ενώ ο σύντροφός σου να μην αντιλαμβάνεται ότι περιμένεις από εκείνον να αναλάβει κάποια πρωτοβουλία.
Η Cetnar εξηγεί ότι αυτός ο τρόπος επικοινωνίας μπορεί να οδηγήσει σε δυσαρέσκεια και συσσωρευμένη πικρία. Το άτομο που χρησιμοποιεί το dry begging αισθάνεται ότι έχει ζητήσει κάτι, ενώ στην πραγματικότητα δεν έχει διατυπώσει συγκεκριμένο αίτημα.
Αν, για παράδειγμα, λες συστηματικά "πάντα εγώ ασχολούμαι με το σπίτι", αλλά δεν συζητάς ποτέ πώς θα μπορούσατε να μοιραστείτε τις δουλειές, μπορεί να απογοητεύεσαι όλο και περισσότερο όταν τίποτα δεν αλλάζει. Ο σύντροφός σου, από την άλλη, μπορεί να μην καταλαβαίνει τι ακριβώς περιμένεις ή να επιλέγει να αγνοήσει τα υπονοούμενα.
Με τον καιρό, η απογοήτευση μπορεί να μετατραπεί σε θυμό και η καθημερινή επικοινωνία να γεμίσει αιχμές, σιωπές και παράπονα. Αντί να συζητάτε για το τι χρειάζεται να αλλάξει, καταλήγετε να αντιδράτε ο ένας στη συμπεριφορά του άλλου.
Μια σχέση δεν μπορεί να βασίζεται στην προσδοκία ότι ο σύντροφός σου θα καταλαβαίνει πάντα τι σκέφτεσαι ή τι αισθάνεσαι. Η ουσιαστική επικοινωνία απαιτεί να εκφράζεις τις ανάγκες σου και να αφήνεις χώρο στον άλλον να απαντήσει ειλικρινά, ακόμη κι όταν η απάντησή του δεν είναι αυτή που θα ήθελες.
Γιατί δυσκολεύεσαι να ζητήσεις αυτό που θέλεις;
Αν έχεις πιάσει τον εαυτό σου να χρησιμοποιεί υπονοούμενα αντί για ξεκάθαρα αιτήματα, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι προσπαθείς να χειραγωγήσεις τους άλλους. Μερικές φορές, η συμπεριφορά αυτή πηγάζει από τον φόβο της απόρριψης ή από την ανασφάλεια.
Η Mills εξηγεί ότι ορισμένοι άνθρωποι αποφεύγουν να εκφράσουν άμεσα τις ανάγκες τους επειδή φοβούνται ότι θα πληγωθούν αν ακούσουν ένα "όχι". Μπορεί, επίσης, να ανησυχούν ότι ζητούν υπερβολικά πολλά ή ότι θα θεωρηθούν απαιτητικοί.
Το υπονοούμενο μοιάζει τότε με μια πιο ασφαλή επιλογή. Αν ο άλλος δεν ανταποκριθεί, μπορείς να προσποιηθείς ότι δεν του ζήτησες ποτέ κάτι συγκεκριμένο. Δεν χρειάζεται να αντιμετωπίσεις άμεσα την πιθανότητα της απόρριψης.
Υπάρχει, όμως, και η πλευρά της μαθημένης συμπεριφοράς. Η Cetnar επισημαίνει ότι πολλοί άνθρωποι δεν έχουν διδαχθεί πώς να ζητούν αυτό που χρειάζονται με σαφήνεια. Αν μεγάλωσες σε ένα περιβάλλον όπου η έκφραση αναγκών προκαλούσε αμηχανία, θυμό ή ένταση, μπορεί να έμαθες να επικοινωνείς έμμεσα, ελπίζοντας ότι οι άλλοι θα καταλάβουν τι χρειάζεσαι.
Το ζητούμενο δεν είναι να κατηγορήσεις τον εαυτό σου, αλλά να αναγνωρίσεις το μοτίβο και να δοκιμάσεις έναν διαφορετικό τρόπο επικοινωνίας. Μπορείς να θέλεις περισσότερη φροντίδα, βοήθεια ή χρόνο με τον σύντροφό σου χωρίς να χρειάζεται να τον κάνεις να αισθανθεί ένοχος για να τα διεκδικήσεις.
Πώς να αντιμετωπίσεις το dry begging στη σχέση σου
Είτε αναγνωρίζεις αυτή τη συμπεριφορά στον εαυτό σου είτε στον σύντροφό σου, το πρώτο βήμα είναι να την εντοπίσεις. Δεν μπορείς να αλλάξεις έναν τρόπο επικοινωνίας αν δεν αντιλαμβάνεσαι πότε τον χρησιμοποιείς και τι αποτέλεσμα έχει. Αν καταφεύγεις εσύ στο dry begging:
- Αναγνώρισε την πραγματική σου ανάγκη. Πριν κάνεις ένα έμμεσο σχόλιο, αναρωτήσου τι θέλεις να αλλάξει. Χρειάζεσαι βοήθεια στο σπίτι, περισσότερο χρόνο μαζί ή περισσότερη τρυφερότητα;
- Διατύπωσε ένα συγκεκριμένο αίτημα. Αντί να πεις "πάντα εγώ μαγειρεύω", μπορείς να ζητήσεις από τον σύντροφό σου να αναλάβει το μαγείρεμα ορισμένες ημέρες της εβδομάδας.
- Μίλησε για τα συναισθήματά σου χωρίς να αποδίδεις ευθύνες. Αν αισθάνεσαι μοναξιά, μπορείς να εξηγήσεις ότι σου λείπει ο κοινός χρόνος και να προτείνεις να οργανώσετε μια βραδιά μαζί.
- Εξοικειώσου με την πιθανότητα μιας αρνητικής απάντησης. Το να ζητήσεις κάτι δεν σημαίνει ότι ο άλλος είναι υποχρεωμένος να συμφωνήσει. Μια άρνηση μπορεί να αποτελέσει αφορμή για συζήτηση και όχι απόδειξη ότι δεν σε αγαπά.
- Ενημέρωσε τον σύντροφό σου ότι προσπαθείς να αλλάξεις. Η Mills προτείνει να επικοινωνήσεις την πρόθεσή σου να είσαι πιο άμεση, ώστε να μπορείτε να εξασκηθείτε σε έναν πιο ξεκάθαρο τρόπο επικοινωνίας και να συζητάτε την πρόοδό σας.
Αν το dry begging προέρχεται από τον σύντροφό σου:
- Αναγνώρισε το υπονοούμενο χωρίς να προσπαθείς να μαντέψεις. Μπορείς να πεις "Αυτό που μου λες είναι ένα αίτημα; Θέλεις να σου ζητήσω κάτι συγκεκριμένο;". Με αυτόν τον τρόπο, ανοίγεις τον δρόμο για μια σαφέστερη συζήτηση.
- Ζήτησε να εκφραστεί η ανάγκη με λόγια. Αν ο σύντροφός σου παραπονιέται ότι δεν περνάτε αρκετό χρόνο μαζί, ενθάρρυνέ τον να σου πει τι θα ήθελε να κάνετε διαφορετικά.
- Μην αναλαμβάνεις αυτόματα την ευθύνη για τα συναισθήματά του. Μπορείς να ακούσεις την απογοήτευσή του χωρίς να συμφωνήσεις ότι έχεις κάνει κάτι λάθος ή να δεχτείς ένα αίτημα που δεν θέλεις.
- Παρατήρησε αν πρόκειται για επαναλαμβανόμενο μοτίβο. Ένα μεμονωμένο σχόλιο δεν είναι το ίδιο με μια σταθερή συμπεριφορά που σε κάνει να αισθάνεσαι ένοχη κάθε φορά που δεν ανταποκρίνεσαι στις επιθυμίες του άλλου.
- Βάλε όρια όταν η συμπεριφορά επιμένει. Αν ο σύντροφός σου αρνείται να επικοινωνήσει ξεκάθαρα και συνεχίζει να σε πιέζει μέσω ενοχών, αξίζει να αναρωτηθείς αν η σχέση σού προσφέρει τον αμοιβαίο σεβασμό που χρειάζεσαι.
Η αλλαγή είναι πιθανή όταν το dry begging αποτελεί μια μαθημένη συνήθεια ή όταν συνδέεται με τη δυσκολία έκφρασης συναισθημάτων. Απαιτεί, όμως, επίγνωση, διάθεση για ουσιαστική επικοινωνία και προσπάθεια και από τις δύο πλευρές.