Δεν υπάρχει τίποτα που να καταστρέφει ένα ειδυλλιακό ηλιοβασίλεμα ή μια χαλαρή βραδιά στο μπαλκόνι πιο γρήγορα από το ενοχλητικό ζουζούνισμα ενός κουνουπιού. Και ενώ οι περισσότερες από εμάς έχουμε συμβιβαστεί με την ιδέα ότι πρέπει να ψεκαζόμαστε με βαριά χημικά για να γλιτώσουμε τα τσιμπήματα, μια νέα επιστημονική ανακάλυψη έρχεται να αλλάξει τα δεδομένα, φέρνοντας στο προσκήνιο ένα από τα πιο παρεξηγημένα αλλά αγαπημένα βότανα της αρωματοποιίας.
6 τρόφιμα που καταναλώνεις και αυξάνουν τις πιθανότητες να σε τσιμπήσουν τα κουνούπια
Το πείραμα που αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού
Ξέχνα τις θεωρίες και τις "γιατροσοφίες" της γιαγιάς. Σε έρευνα που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό ACS Omega, με επικεφαλής τη Lizandra Lima Santos από το Ομοσπονδιακό Πανεπιστήμιο της Amapá, οι επιστήμονες κατάφεραν κάτι εντυπωσιακό. Μετέτρεψαν το αιθέριο έλαιο πατσουλί σε μια κρέμα δέρματος, η οποία δοκιμάστηκε σε εργαστηριακές συνθήκες απέναντι στο κουνούπι Aedes aegypti – το ίδιο κουνούπι που ευθύνεται για τη μετάδοση του δάγκειου πυρετού και του ιού Ζίκα.
Το αποτέλεσμα; Η κρέμα πατσουλί, σε συγκεκριμένη συγκέντρωση (200 ppm), προσέφερε 100% προστασία για ολόκληρες τρεις ώρες. Για 180 λεπτά, κανένα κουνούπι δεν πλησίασε καν για να... δοκιμάσει το δέρμα των εθελοντών.
Γιατί το πατσουλί "μπερδεύει" τα κουνούπια;
Ίσως αναρωτιέσαι πώς ένα φυτό με τόσο γήινο και γλυκό άρωμα καταφέρνει να γίνει ο χειρότερος εφιάλτης των κουνουπιών. Η απάντηση κρύβεται στη χημεία του. Το έλαιο του πατσουλί είναι στην πραγματικότητα ένα "κοκτέιλ" από 16 διαφορετικές ενώσεις.
Σύμφωνα με τη μελέτη, η χρήση υπολογιστικών μοντέλων έδειξε ότι δύο συγκεκριμένα συστατικά, η άλφα-γκουαϊένη και η βήτα-ελεμένη, έχουν την ικανότητα να "κλειδώνουν" τις αισθητήριες πρωτεΐνες των κουνουπιών. Φαντάσου το σαν να μπλοκάρουν το GPS του κουνουπιού: το έντομο δεν μπορεί πλέον να σε εντοπίσει μέσω της μυρωδιάς σου. Μάλιστα, η ικανότητα σύνδεσης αυτών των ουσιών φάνηκε να είναι παρόμοια με εκείνη του DEET, του δραστικού χημικού που χρησιμοποιούν τα περισσότερα αντικουνουπικά του εμπορίου.
Φυσικό, αλλά με μέτρο
Πριν βουτήξεις μέσα σε ένα μπουκάλι αιθέριο έλαιο, κράτα μια μικρή επιφύλαξη. Όπως σε κάθε σωστό ρεπορτάζ, οφείλουμε να δούμε και τη δεύτερη ανάγνωση. Αν και το πατσουλί είναι φυτικό, η πρώτη ψηφιακή αξιολόγηση ασφαλείας της έρευνας έβγαλε κάποιες μικρές "κόκκινες σημαίες".
Ορισμένες ενώσεις του ελαίου φάνηκαν να έχουν πιθανότητα για δερματικούς ερεθισμούς ή να επιβαρύνουν το συκώτι υπό πολύ συγκεκριμένες συνθήκες. Οι ερευνητές είναι σαφείς: χρειάζονται περαιτέρω κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους προτού αυτή η κρέμα κυκλοφορήσει μαζικά στα ράφια. Επομένως, το "φυσικό" δεν σημαίνει απαραίτητα και "ανεξέλεγκτο".
Μια κρέμα που αντέχει στον χρόνο
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα με τα φυσικά προϊόντα είναι η σταθερότητά τους. Πολλά "σπάνε" ή χαλάνε μετά από λίγες μέρες στο ράφι. Ωστόσο, η συγκεκριμένη σύνθεση που δημιούργησε η ομάδα της Santos αποδείχθηκε εξαιρετικά ανθεκτική. Παρακολουθήθηκε για 90 ημέρες κάτω από διάφορες συνθήκες –ζέστη, κρύο, έντονο φως– και δεν άλλαξε ούτε το χρώμα της, ούτε το pH της, ούτε η μυρωδιά της. Αυτό σημαίνει ότι στο μέλλον, ίσως έχουμε ένα φυτικό προϊόν που δεν θα χρειάζεται να το πετάξεις μετά από μία εβδομάδα χρήσης.
Τι κρατάμε για το φετινό καλοκαίρι;
Η ανάγκη για εναλλακτικές λύσεις είναι πιο επιτακτική από ποτέ, καθώς οι ασθένειες που μεταδίδονται από τα κουνούπια εξαπλώνονται λόγω της κλιματικής αλλαγής. Το πατσουλί, πέρα από τη zen αύρα του, φαίνεται να προσφέρει μια επιστημονικά τεκμηριωμένη λύση που αξίζει την προσοχή μας. Μέχρι να δούμε το τελικό προϊόν στο φαρμακείο της γειτονιάς μας, κρατάμε την ελπίδα ότι η φύση έχει ήδη τις απαντήσεις που χρειαζόμαστε – αρκεί να ξέρουμε πού να κοιτάξουμε.
Μπορώ να βάλω αιθέριο έλαιο πατσουλί απευθείας στο δέρμα μου;
Όχι. Η έρευνα χρησιμοποίησε μια ειδικά διαμορφωμένη κρέμα. Τα καθαρά αιθέρια έλαια είναι πολύ ισχυρά και μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμούς. Πάντα πρέπει να αραιώνονται σε κάποια βάση (λοσιόν ή λάδι φορέα) και να γίνεται δοκιμή σε μικρή περιοχή του δέρματος.
Ποιο κουνούπι απωθεί το πατσουλί;
Η συγκεκριμένη έρευνα επικεντρώθηκε στο Aedes aegypti, το οποίο είναι γνωστό για τη μεταφορά ασθενειών όπως ο δάγκειος πυρετός και ο κίτρινος πυρετός.
Πόσο διαρκεί η δράση του;
Σε ελεγχόμενες εργαστηριακές συνθήκες, η κρέμα με συγκέντρωση 200 ppm παρείχε πλήρη προστασία από τσιμπήματα και προσγειώσεις κουνουπιών για 180 λεπτά (3 ώρες).