Η τραγική είδηση από τον Πειραιά, όπου ένας 28χρονος δικηγόρος και μια 24χρονη ασκούμενη δικηγόρος εντοπίστηκαν νεκροί μέσα σε αυτοκίνητο σε κλειστό γκαράζ πολυκατοικίας, έφερε ξανά στο προσκήνιο τους κινδύνους από το μονοξείδιο του άνθρακα.
Σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες, το όχημα βρισκόταν με τον κινητήρα και τον κλιματισμό σε λειτουργία, ενώ ο χώρος ήταν κλειστός. Οι Αρχές εξετάζουν το ενδεχόμενο η έκθεση σε αναθυμιάσεις από τη λειτουργία του κινητήρα, και ειδικότερα σε μονοξείδιο του άνθρακα, να συνέβαλε στον θάνατο των δύο νέων, χωρίς ωστόσο τα ακριβή αίτια να έχουν ακόμη επιβεβαιωθεί μέχρι την ολοκλήρωση των ιατροδικαστικών και εργαστηριακών εξετάσεων.
Το περιστατικό υπενθυμίζει πόσο επικίνδυνο μπορεί να γίνει ένα αέριο που δεν έχει χρώμα, μυρωδιά ή γεύση και μπορεί να συσσωρευτεί αθόρυβα σε κλειστούς χώρους. Το μονοξείδιο του άνθρακα έχει χαρακτηριστεί συχνά "σιωπηλή απειλή", καθώς η έκθεση σε αυτό μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα που αρχικά μοιάζουν με απλή αδιαθεσία, όπως πονοκέφαλο, ζάλη ή ναυτία, πριν εξελιχθεί σε σοβαρή δηλητηρίαση.
Με αφορμή την τραγωδία στον Πειραιά, αξίζει να γνωρίζεις τι είναι το μονοξείδιο του άνθρακα, πώς προκαλεί δηλητηρίαση, ποια είναι τα προειδοποιητικά σημάδια και ποια μέτρα μπορούν να προστατεύσουν εσένα και τους ανθρώπους γύρω σου.
Τι είναι το μονοξείδιο του άνθρακα και γιατί είναι επικίνδυνο;
Το μονοξείδιο του άνθρακα (CO) είναι ένα αέριο που παράγεται από την καύση καυσίμων, όπως η βενζίνη, το ξύλο, το προπάνιο ή τα κάρβουνα. Επειδή δεν έχει χρώμα, μυρωδιά ή γεύση, μπορεί να παραμένει απαρατήρητο μέχρι να προκαλέσει πρόβλημα.
Ο κίνδυνος αυξάνεται όταν συσκευές ή μηχανές που λειτουργούν με καύσιμα χρησιμοποιούνται σε κλειστούς ή ανεπαρκώς αεριζόμενους χώρους. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν η χρήση ψησταριάς με κάρβουνα μέσα στο σπίτι ή η λειτουργία ενός αυτοκινήτου σε κλειστό γκαράζ.
Όταν εισπνέεις μονοξείδιο του άνθρακα, αυτό περνά στο αίμα και αντικαθιστά το οξυγόνο στα ερυθρά αιμοσφαίρια, εμποδίζοντας τη σωστή οξυγόνωση των ιστών και των ζωτικών οργάνων, όπως ο εγκέφαλος και η καρδιά.
Τα συμπτώματα δηλητηρίασης από μονοξείδιο του άνθρακα που δεν πρέπει να αγνοήσεις
Ένα από τα πιο επικίνδυνα χαρακτηριστικά της δηλητηρίασης από μονοξείδιο του άνθρακα είναι ότι τα πρώτα συμπτώματα μπορεί να μοιάζουν με αυτά μιας γρίπης, χωρίς όμως να υπάρχει πυρετός. Μπορεί να εμφανίσεις:
- πονοκέφαλο
- αδυναμία
- ζάλη
- ναυτία ή εμετό
- δύσπνοια
- σύγχυση
- θολή όραση
- υπνηλία
- απώλεια ελέγχου των μυών
- απώλεια συνείδησης
Επειδή τα συμπτώματα μπορεί να φαίνονται "αθώα" στην αρχή, είναι σημαντικό να δώσεις προσοχή ειδικά αν εμφανίζονται σε περισσότερα από ένα άτομα στον ίδιο χώρο ή αν βελτιώνονται όταν βγαίνεις σε καθαρό αέρα.
Γιατί η δηλητηρίαση από μονοξείδιο του άνθρακα μπορεί να προκαλέσει μόνιμες βλάβες
Σύμφωνα με τη Mayo Clinic, το μονοξείδιο του άνθρακα επηρεάζει περισσότερο τον εγκέφαλο και την καρδιά. Η σοβαρότητα της βλάβης εξαρτάται από την ποσότητα του αερίου που έχει εισπνευστεί και τη διάρκεια της έκθεσης.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, συμπτώματα που σχετίζονται με το νευρικό σύστημα και τον εγκέφαλο μπορεί να εμφανιστούν ακόμη και μετά την ανάρρωση, όπως προβλήματα μνήμης, αλλαγές στην προσωπικότητα ή δυσκολίες στην κίνηση. Αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν:
- προβλήματα μνήμης
- αλλαγές στην προσωπικότητα
- δυσκολίες στην κίνηση
Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος σε μεγαλύτερες ηλικίες και σε ανθρώπους που έχασαν τις αισθήσεις τους λόγω της έκθεσης.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο από το μονοξείδιο του άνθρακα;
Η έκθεση στο μονοξείδιο του άνθρακα μπορεί να είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη για ορισμένες ομάδες:
► Έγκυες γυναίκες και έμβρυα: Τα κύτταρα του αίματος του εμβρύου απορροφούν πιο εύκολα το μονοξείδιο του άνθρακα σε σχέση με τα ενήλικα κύτταρα αίματος.
► Βρέφη και παιδιά: Τα μικρά παιδιά αναπνέουν συχνότερα από τους ενήλικες, γεγονός που μπορεί να αυξήσει την έκθεσή τους.
► Ηλικιωμένοι: Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία άνθρωποι μπορεί να έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης εγκεφαλικών βλαβών μετά από δηλητηρίαση.
► Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται επίσης σε ανθρώπους που κοιμούνται ή έχουν καταναλώσει αλκοόλ, φάρμακα που προκαλούν υπνηλία ή άλλες ουσίες που μειώνουν την ικανότητα αντίδρασης. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η δηλητηρίαση μπορεί να εξελιχθεί χωρίς να γίνει αντιληπτή εγκαίρως.
Τι πρέπει να κάνεις αν υποψιάζεσαι δηλητηρίαση από μονοξείδιο του άνθρακα
Αν πιστεύεις ότι έχεις εκτεθεί σε μονοξείδιο του άνθρακα:
- Βγες αμέσως σε καθαρό αέρα.
- Ζήτησε άμεσα ιατρική βοήθεια.
- Αν κάποιος δεν έχει τις αισθήσεις του ή δεν μπορεί να ανταποκριθεί, κάλεσε επειγόντως το 112 ή τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης.
- Μην επιστρέψεις στον χώρο όπου έγινε η έκθεση πριν εντοπιστεί και διορθωθεί η πηγή του μονοξειδίου του άνθρακα.
Πώς να προστατευτείς από τη δηλητηρίαση με μονοξείδιο του άνθρακα
Η πρόληψη μπορεί να κάνει τη διαφορά. Μερικές απλές κινήσεις μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο:
Τοποθέτησε ανιχνευτές μονοξειδίου του άνθρακα στο σπίτι
Βάλε ανιχνευτές κοντά στους χώρους ύπνου και σε κάθε επίπεδο του σπιτιού. Έλεγχε τις μπαταρίες τους τουλάχιστον δύο φορές τον χρόνο, όπως κάνεις και με τους ανιχνευτές καπνού.
Αν ο συναγερμός χτυπήσει, μην τον αγνοήσεις. Βγες από το σπίτι και ζήτησε βοήθεια.
Μην αφήνεις ποτέ αυτοκίνητο αναμμένο σε κλειστό γκαράζ
Άνοιξε την πόρτα του γκαράζ πριν βάλεις μπροστά το αυτοκίνητο και μην αφήνεις τον κινητήρα να λειτουργεί μέσα σε κλειστό χώρο, ακόμη και αν η πόρτα είναι ανοιχτή.
Χρησιμοποίησε σωστά τις συσκευές καύσης
Μην χρησιμοποιείς κουζίνες ή φούρνους αερίου για θέρμανση. Οι φορητές συσκευές καύσης πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο σε κατάλληλους χώρους.
Μην λειτουργείς γεννήτριες μέσα σε υπόγεια, γκαράζ ή άλλους κλειστούς χώρους.
Έλεγχε συστηματικά τις συσκευές
Οι συσκευές που λειτουργούν με αέριο, πετρέλαιο ή κάρβουνο χρειάζονται τακτικό έλεγχο από εξειδικευμένο επαγγελματία.
Φρόντιζε επίσης την καμινάδα και την καπνοδόχο του τζακιού σου και μην καλύπτεις αεραγωγούς κατά τη διάρκεια ανακαινίσεων.