Τα αντικαταθλιπτικά αποτελούν σημαντικό μέρος της θεραπείας για την κατάθλιψη και άλλες ψυχικές διαταραχές. Ωστόσο, όπως συμβαίνει με κάθε φαρμακευτική αγωγή, η χρήση τους συνοδεύεται από πιθανά οφέλη και κινδύνους που χρειάζεται να γνωρίζεις. Μία από τις λιγότερο συζητημένες πτυχές τους αφορά τις σεξουαλικές παρενέργειες, οι οποίες, σε ορισμένες περιπτώσεις, ενδέχεται να μην υποχωρούν αμέσως μετά τη διακοπή της θεραπείας. Ο Οργανισμός Ρύθμισης Φαρμάκων και Προϊόντων Υγείας του Ηνωμένου Βασιλείου (MHRA) ανακοίνωσε νέα μέτρα για την ενίσχυση των προειδοποιήσεων σχετικά με τις πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες των αντικαταθλιπτικών. Στόχος είναι να ενημερώνονται πιο ξεκάθαρα οι ασθενείς τόσο για τον κίνδυνο αυτοκτονικών σκέψεων και συμπεριφορών όσο και για την πιθανότητα παρατεταμένων σεξουαλικών προβλημάτων.
11 "αντικαταθληπτικά της φύσης" σύμφωνα με έναν προπονητή
Αντικαταθλιπτικά: Τι αλλάζει στις προειδοποιήσεις για τις παρενέργειες
Ο Οργανισμός Ρύθμισης Φαρμάκων και Προϊόντων Υγείας του Ηνωμένου Βασιλείου (Medicines and Healthcare products Regulatory Agency – MHRA) ανακοίνωσε ότι τα ενημερωτικά φυλλάδια των αντικαταθλιπτικών θα επικαιροποιηθούν, ώστε οι σημαντικές προειδοποιήσεις να είναι πιο εμφανείς και κατανοητές. Μεταξύ άλλων, προβλέπεται η χρήση πλαισίων προειδοποίησης και σαφέστερη παραπομπή σε υπηρεσίες υποστήριξης.
Παράλληλα, οι ασθενείς θα ενημερώνονται πιο ξεκάθαρα ότι ορισμένα αντικαταθλιπτικά μπορεί να προκαλέσουν σεξουαλική δυσλειτουργία, η οποία ενδέχεται να συνεχιστεί ακόμη και μετά τη διακοπή της αγωγής.
Η απόφαση ακολουθεί εκτενή αξιολόγηση από την Commission on Human Medicines, η οποία πραγματοποιήθηκε έπειτα από ανησυχίες που εξέφρασαν ασθενείς και οικογένειές τους.
"Οι ασθενείς χρειάζονται σαφείς και προσβάσιμες πληροφορίες σχετικά με τα οφέλη και τους κινδύνους των φαρμάκων, ώστε να μπορούν να λαμβάνουν ενημερωμένες αποφάσεις", δήλωσε η Dr Alison Cave, επικεφαλής ασφάλειας του MHRA.
Η ίδια διευκρίνισε ότι τα αντικαταθλιπτικά είναι αποτελεσματικά φάρμακα για την κατάθλιψη και άλλες παθήσεις και ότι, όταν χρησιμοποιούνται κατάλληλα και υπό ιατρική παρακολούθηση, τα οφέλη υπερτερούν των κινδύνων για τη μεγάλη πλειονότητα των ασθενών. Όπως εξήγησε, σκοπός των νέων μέτρων δεν είναι να αποθαρρύνουν τη χρήση τους, αλλά να κάνουν τις υπάρχουσες προειδοποιήσεις πιο σαφείς και ορατές.
Ποιες σεξουαλικές παρενέργειες μπορεί να επιμένουν μετά τη διακοπή των αντικαταθλιπτικών
Οι σεξουαλικές παρενέργειες από τα αντικαταθλιπτικά δεν αποτελούν νέα διαπίστωση. Η πρόσφατη εξέλιξη αφορά την πιο ρητή αναγνώριση από τις ρυθμιστικές αρχές ότι ορισμένα σεξουαλικά προβλήματα που συνδέονται με συγκεκριμένα φάρμακα ενδέχεται να επιμείνουν και μετά το τέλος της θεραπείας. Τα συμπτώματα που έχουν περιγραφεί περιλαμβάνουν:
- Μειωμένη ή πλήρη απώλεια της σεξουαλικής επιθυμίας (libido).
- Μούδιασμα στην περιοχή των γεννητικών οργάνων.
- Στυτική δυσλειτουργία.
- Δυσκολία επίτευξης οργασμού.
- Κολπική ξηρότητα.
- Πεσμένη διάθεση.
Είναι σημαντικό να γνωρίζεις ότι η εμφάνιση τέτοιων συμπτωμάτων δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οφείλονται στα αντικαταθλιπτικά. Η κατάθλιψη και οι αγχώδεις διαταραχές μπορούν επίσης να επηρεάσουν τη σεξουαλική επιθυμία και λειτουργία, γεγονός που δυσκολεύει τη διάκριση ανάμεσα στα συμπτώματα της ίδιας της πάθησης και στις ανεπιθύμητες ενέργειες της αγωγής.
Για τους περισσότερους ασθενείς, τα σεξουαλικά προβλήματα βελτιώνονται μετά τη διακοπή του φαρμάκου ή τη μείωση της δόσης. Ωστόσο, υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες τα συμπτώματα επιμένουν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Τι είναι το σύνδρομο PSSD
Το σύνδρομο επίμονης σεξουαλικής δυσλειτουργίας μετά τη χρήση αντικαταθλιπτικών, γνωστό ως Post-SSRI Sexual Dysfunction (PSSD), περιγράφει περιπτώσεις στις οποίες σεξουαλικά συμπτώματα συνεχίζονται για μήνες ή ακόμη και χρόνια μετά τη διακοπή συγκεκριμένων αντικαταθλιπτικών. Το σύνδρομο έχει αποτελέσει αντικείμενο συζήτησης για χρόνια, καθώς ορισμένοι γιατροί έχουν αμφισβητήσει κατά πόσο τα επίμονα προβλήματα οφείλονται στα φάρμακα ή σε υποκείμενες ψυχικές διαταραχές.
Η νέα προειδοποίηση των βρετανικών αρχών σηματοδοτεί μια σημαντική εξέλιξη: για πρώτη φορά, οι ρυθμιστικές αρχές αναγνωρίζουν ρητά ότι η σεξουαλική δυσλειτουργία που συνδέεται με ορισμένα αντικαταθλιπτικά μπορεί να συνεχιστεί μετά τη διακοπή τους. Ορισμένοι ασθενείς αναφέρουν συμπτώματα που θεωρούν ότι είναι μόνιμα. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι κάθε περίπτωση σεξουαλικής δυσλειτουργίας μετά τη θεραπεία θα έχει την ίδια πορεία.
Ποια αντικαταθλιπτικά συνδέονται με τη νέα προειδοποίηση
Ο MHRA επισημαίνει ότι υπάρχουν στοιχεία που συνδέουν ορισμένα αντικαταθλιπτικά με σεξουαλική δυσλειτουργία, η οποία μπορεί να συνεχιστεί και μετά τη διακοπή της θεραπείας. Στα φάρμακα που αναφέρονται περιλαμβάνονται:
- Η ντουλοξετίνη (duloxetine).
- Η φλουβοξαμίνη (fluvoxamine).
- Η φλουοξετίνη (fluoxetine).
Αντίθετα, άλλα αντικαταθλιπτικά όπως η μιρταζαπίνη (mirtazapine), η βορτιοξετίνη (vortioxetine) και η αγομελατίνη (agomelatine), δεν περιλαμβάνονται στη συγκεκριμένη επικαιροποίηση της προειδοποίησης.
Η απουσία ενός φαρμάκου από τη συγκεκριμένη προειδοποίηση δεν αρκεί από μόνη της για να αποδείξει ότι δεν μπορεί να προκαλέσει σεξουαλικές παρενέργειες. Αν λαμβάνεις αντικαταθλιπτική αγωγή και παρατηρείς αλλαγές στη σεξουαλική σου λειτουργία, συζήτησέ το με τον γιατρό σου, χωρίς να προχωρήσεις μόνη σου σε αλλαγές στη θεραπεία.
Πώς λειτουργούν τα αντικαταθλιπτικά SSRI
Μία από τις συχνότερα συνταγογραφούμενες κατηγορίες αντικαταθλιπτικών είναι οι εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRIs). Τα φάρμακα αυτά εμποδίζουν την επαναρρόφηση της σεροτονίνης στον εγκέφαλο, συμβάλλοντας στη ρύθμιση της διάθεσης και των συναισθημάτων.
Παρότι οι σεξουαλικές παρενέργειες και οι προειδοποιήσεις για αυτοκτονικές σκέψεις δεν είναι καινούργιες, οι βρετανικές αρχές επιδιώκουν να διασφαλίσουν ότι οι σχετικές πληροφορίες θα είναι πλέον πιο ευδιάκριτες και κατανοητές.
Οι επαγγελματίες υγείας καλούνται επίσης να συζητούν με τους ασθενείς τον κίνδυνο εμφάνισης αυτοκτονικών σκέψεων και συμπεριφορών κατά την έναρξη της θεραπείας ή όταν αλλάζει η δοσολογία.
Τι πρέπει να κάνεις αν λαμβάνεις αντικαταθλιπτικά
Αν παίρνεις αντικαταθλιπτικά και παρατηρείς μειωμένη libido, δυσκολία στον οργασμό ή κάποια άλλη αλλαγή στη σεξουαλική σου λειτουργία, μίλησε ανοιχτά με τον γιατρό που παρακολουθεί τη θεραπεία σου. Τα συμπτώματα αυτά αξίζουν να αξιολογηθούν, χωρίς να θεωρείς δεδομένο ότι οφείλονται αποκλειστικά στο φάρμακο. Το σημαντικότερο είναι να μην αλλάξεις τη δοσολογία και να μη διακόψεις απότομα την αγωγή σου. Ο MHRA τονίζει ότι οι ασθενείς πρέπει να συμβουλεύονται επαγγελματία υγείας πριν κάνουν οποιαδήποτε αλλαγή στη φαρμακευτική τους θεραπεία.
Μπορούν τα προβιοτικά να αντικαταστήσουν τα αντικαταθλιπτικά;- Τι πρέπει να ξέρεις