Όταν βρίσκεσαι σε φάση απώλειας βάρους, η μεγαλύτερη πρόκληση δεν είναι μόνο το τι τρως, αλλά το να αποφασίζεις καθημερινά τι και πόσο. Το ChatGPT εμφανίζεται σαν μια δελεαστική λύση: του δηλώνεις τον στόχο σου και μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα σου παρουσιάζει ένα πλήρες πλάνο διατροφής, με γεύματα και θερμίδες. Αυτή ακριβώς την υπόσχεση αποφάσισε να δοκιμάσει στην πράξη η Natalie Rizzo, διαιτολόγος στη Νέα Υόρκη - όπως αναφέρει σε άρθρο της στο Today - όταν θέλησε να χάσει τα κιλά μετά την εγκυμοσύνη της. Το αποτέλεσμα έμοιαζε, αρχικά, λειτουργικό. Όμως όσο πιο προσεκτικά ανέλυσε το πλάνο, τόσο περισσότερο άρχισε να διακρίνει τα κενά του.
4 τροφές που σε χορταίνουν και ταυτόχρονα σε αδυνατίζουν - τα μυστικά της διατροφολόγου
1. Οι θερμίδες συχνά είναι χαμηλότερες απ’ όσο ζήτησες
Όταν ένα πλάνο διατροφής από το ChatGPT ελέγχεται με επαγγελματικό διατροφικό λογισμικό, συχνά αποδεικνύεται ότι δίνει λιγότερες θερμίδες από αυτές που έχεις ζητήσει. Αυτό σημαίνει ότι ενώ νομίζεις πως τρως, για παράδειγμα, 1.700 θερμίδες, στην πράξη μπορεί να βρίσκεσαι πολύ χαμηλότερα.
Σύμφωνα με τον Andrew Beam, Ph.D., επίκουρο καθηγητή επιδημιολογίας στο Harvard T.H. Chan School of Public Health, το ChatGPT λειτουργεί προβλέποντας λέξεις με βάση δεδομένα που έχει δει στο διαδίκτυο και όχι κάνοντας πραγματικούς υπολογισμούς. Έτσι, μπορεί να σου δίνει αριθμούς που ακούγονται σωστοί, αλλά δεν είναι ελεγμένοι. Αποτέλεσμα; Περισσότερη πείνα, κούραση και μεγαλύτερη πιθανότητα να τα παρατήσεις.
2. Αναπαράγει τη νοοτροπία της δίαιτας του ίντερνετ
Τα περισσότερα προγράμματα διατροφής που κυκλοφορούν online για απώλεια βάρους είναι χαμηλά σε θερμίδες, λίπος και υδατάνθρακες και ψηλά σε πρωτεΐνη. Το ChatGPT αντλεί πληροφορίες από τέτοια πρότυπα. Δεν καταλαβαίνει ότι η διατροφή χρειάζεται εξατομίκευση και ισορροπία. Έτσι, μπορεί να σου δίνει πλάνα που μοιάζουν "καθαρά" αλλά δεν είναι απαραίτητα κατάλληλα για το σώμα, τον τρόπο ζωής ή τον μεταβολισμό σου.
3. Οι μερίδες είναι ασαφείς και επικίνδυνα διφορούμενες
Τι σημαίνει "1 φλιτζάνι βρώμη"; Για εσένα μπορεί να είναι βρώμη βρασμένη σε νερό. Για κάποιον άλλον, βρώμη με πλήρες γάλα ή έτοιμο φακελάκι. Η διαφορά στις θερμίδες και στη ζάχαρη μπορεί να είναι τεράστια. Το ίδιο ισχύει για τρόφιμα όπως το γιαούρτι. Δεν ξεκαθαρίζεται αν είναι άπαχο, πλήρες, σκέτο ή με ζάχαρη. Όμως αυτά αλλάζουν:
- τον κορεσμό
- την απορρόφηση βιταμινών
- τη συνολική θερμιδική αξία
Το ChatGPT δεν σου μαθαίνει να διαβάζεις ετικέτες και δεν σου δείχνει πώς να μετράς σωστά τις ποσότητες. Εκεί ακριβώς κάνει τη διαφορά ένας άνθρωπος ειδικός.
4. Δεν προσαρμόζεται σε ιατρικά και προσωπικά δεδομένα
Σε αντίθεση με έναν διαιτολόγο, το ChatGPT δεν γνωρίζει αν:
- έχεις διαβήτη ή υπέρταση
- παίρνεις φάρμακα
- έχεις αλλεργίες
- είσαι έγκυος ή θηλάζεις
- έχεις συγκεκριμένες θρησκευτικές ή διατροφικές επιλογές
Ακόμα κι αν του τα γράψεις, δεν μπορεί να αξιολογήσει αν αυτά που σου προτείνει είναι ασφαλή ή κατάλληλα.
Η Bonnie Taub-Dix, RDN, δημιουργός του BetterThanDieting και συγγραφέας του Read It Before You Eat It, τονίζει ότι ένα πλάνο διατροφής μπορεί να δώσει ιδέες, αλλά δεν αντικαθιστά την καθοδήγηση που δείχνει πώς να εντάξεις τη διατροφή στη ζωή σου. Ο διαιτολόγος δεν σου λέει μόνο τι να φας, σου δείχνει πώς να τρως.
5. Δεν εκπαιδεύει, απλώς απαριθμεί φαγητά
Το ChatGPT σου δίνει λίστες. Δεν σου εξηγεί:
- πώς να ρυθμίσεις το πιάτο σου
- πώς να διαχειριστείς πείνα και λιγούρες
- πώς να προσαρμόσεις το πλάνο αν αλλάξει το πρόγραμμά σου
Έτσι, μπορεί να νιώθεις ότι ακολουθείς δίαιτα, χωρίς όμως να χτίζεις διατροφική γνώση που κρατάει στον χρόνο.
Ως εργαλείο έμπνευσης, το ChatGPT μπορεί να σου προτείνει γρήγορες ιδέες για γεύματα και να σε βοηθήσει να οργανώσεις το εβδομαδιαίο σου μενού. Όταν όμως μιλάμε για στοχευμένη απώλεια βάρους, τα όριά του γίνονται εμφανή. Αυτά τα "μικρά" λάθη μπορούν να καταστρέψουν την προσπάθειά σου. Αντίθετα, ένας εγγεγραμμένος διαιτολόγος δεν σου δίνει απλώς ένα μενού, αλλά αξιολογεί το προφίλ σου, λαμβάνει υπόψη τον τρόπο ζωής και την υγεία σου και διαμορφώνει ένα πλάνο που εξελίσσεται μαζί σου. Εκεί βρίσκεται και η ουσιαστική διαφορά ανάμεσα σε μια αυτόματη απάντηση και σε επιστημονική καθοδήγηση.