Αν μπορούσες να λύσεις όλα τα οικονομικά σου προβλήματα με μία κίνηση, θα ένιωθες άραγε πραγματικά ευτυχισμένη; Για πολλούς ανθρώπους η απάντηση μοιάζει αυτονόητη. Περισσότερα χρήματα σημαίνουν λιγότερο άγχος, περισσότερες επιλογές, μεγαλύτερη ασφάλεια.
Και πράγματι, τα χρήματα μπορούν να μειώσουν σημαντικές πιέσεις της καθημερινότητας. Η ανησυχία για το ενοίκιο, τους λογαριασμούς, τη φροντίδα των παιδιών ή τη συνταξιοδότηση μπορεί να επιβαρύνει σημαντικά την ψυχική σου κατάσταση. Όταν όμως η οικονομική άνεση ξεπερνά ένα σημείο και δίνει απεριόριστη δυνατότητα επιλογών, μπορεί να εμφανιστούν νέες δυσκολίες που δεν φαίνονται εύκολα.
Ο ψυχίατρος David H. Rosmarin, ο οποίος έχει εργαστεί με άτομα και οικογένειες πολύ υψηλής οικονομικής επιφάνειας, επισημαίνει στο Time πως ο πλούτος μπορεί να δημιουργήσει απρόσμενους κινδύνους για την ψυχική υγεία και τις ανθρώπινες σχέσεις.
Πόσα χρήματα τελικά χρειάζεσαι για να είσαι ευτυχισμένος;
Όταν τα χρήματα αλλάζουν τις σχέσεις
Ο τρόπος που συνδέεσαι με τους άλλους βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην αμοιβαιότητα. Στις μικρές καθημερινές δυσκολίες μαθαίνεις να συνεργάζεσαι, να συμβιβάζεσαι, να ζητάς βοήθεια και να αναλαμβάνεις ευθύνη. Όταν όμως έχεις τη δυνατότητα να λύσεις σχεδόν κάθε πρόβλημα οικονομικά, πολλές από αυτές τις διαδικασίες μπορεί να παρακάμπτονται.
Οι διαφωνίες μπορούν να "κουκουλωθούν" αντί να αντιμετωπιστούν. Οι συνέπειες κάποιων επιλογών μπορούν να καθυστερήσουν. Οι σχέσεις μπορεί να αρχίσουν να βασίζονται περισσότερο στην πρόσβαση, στις προσδοκίες ή στον έλεγχο και λιγότερο στην αμοιβαία ανάγκη και εμπιστοσύνη. Το αποτέλεσμα; Ακόμα και άνθρωποι που περιβάλλονται από πολλούς άλλους μπορεί να αισθάνονται βαθιά μόνοι.
Όταν τα χρήματα γίνονται τρόπος αποφυγής των δύσκολων συζητήσεων
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αφορά μια οικογένεια που είχε ξοδέψει σχεδόν ένα εκατομμύριο δολάρια για να καλύψει τις απώλειες του γιου της από τον τζόγο. Κάθε οικονομική βοήθεια είχε έναν καλό σκοπό: να τον προστατεύσει και να διατηρήσει την οικογενειακή ηρεμία. Όμως, αντί να αντιμετωπιστεί η πραγματική αιτία του προβλήματος, η οικονομική στήριξη λειτούργησε σαν προσωρινή λύση.
Ο εθισμός συνεχίστηκε, οι οικογενειακές σχέσεις επιδεινώθηκαν και τελικά ο γιος απομακρύνθηκε από την οικογένειά του. Το πρόβλημα δεν ήταν μόνο η εξάρτηση. Ήταν ο τρόπος με τον οποίο τα χρήματα άλλαξαν τις ισορροπίες. Αντί να μπουν δύσκολα όρια και να γίνει μια ειλικρινής συζήτηση, η οικονομική δυνατότητα επέτρεψε την αποφυγή μιας επώδυνης πραγματικότητας.
Μερικές φορές αυτό που χρειάζεται κάποιος δεν είναι άλλη μία οικονομική λύση, αλλά όρια, υποστήριξη και η δυνατότητα να αντιμετωπίσει τις συνέπειες των πράξεών του.
Η "χρυσή φυλακή": Όταν η επιτυχία γίνεται βάρος
Ο πλούτος μπορεί να δημιουργήσει πίεση και με διαφορετικό τρόπο, ειδικά όταν συνδέεται με υψηλές προσδοκίες. Σε μια άλλη περίπτωση, μια φοιτήτρια από μια ιδιαίτερα προβεβλημένη οικογένεια εμφάνισε κατάθλιψη κατά τη διάρκεια των σπουδών της. Οι γονείς της, αντί να αναγνωρίσουν τη δυσκολία της, τόνιζαν πόσο τυχερή ήταν και πόσα είχαν επενδύσει στο μέλλον της.
Εκείνη ένιωθε ότι δεν μπορούσε να τους απογοητεύσει. Έτσι έκρυψε τις δυσκολίες της μέχρι η κατάσταση να γίνει πολύ σοβαρή. Όταν τελικά ζήτησε βοήθεια, είχε φτάσει στο σημείο να αυτοτραυματίζεται και να σκέφτεται να εγκαταλείψει τις σπουδές της. Αργότερα περιέγραψε την εμπειρία της ως μια "χρυσή φυλακή".
Η φράση αυτή αποτυπώνει ένα σημαντικό ψυχολογικό φαινόμενο: όταν η εικόνα της επιτυχίας γίνεται πιο σημαντική από την πραγματική συναισθηματική κατάσταση ενός ανθρώπου, μπορεί να δημιουργηθεί ένα περιβάλλον όπου η ευαλωτότητα μοιάζει απαγορευμένη.
Γιατί οι δυσκολίες μπορούν να χτίσουν πιο δυνατές σχέσεις
Στην καθημερινή ζωή, οι δυσκολίες συχνά σε αναγκάζουν να συνεργαστείς με τους ανθρώπους γύρω σου. Να διαπραγματευτείς, να ζητήσεις συγγνώμη, να κάνεις υπομονή, να αποδεχτείς ότι δεν μπορείς να ελέγξεις τα πάντα. Αυτές οι στιγμές, όσο δύσκολες κι αν είναι, δημιουργούν εμπιστοσύνη και οικειότητα. Τα χρήματα μπορούν να αφαιρέσουν αρκετές από αυτές τις πιέσεις. Μπορούν να κάνουν μια σύγκρουση να φαίνεται πιο εύκολο να αποφευχθεί ή ένα πρόβλημα να μοιάζει ότι λύνεται με μια οικονομική κίνηση.
Όμως η ουσιαστική σύνδεση δεν αγοράζεται. Η ειλικρίνεια, η υπευθυνότητα, η συγχώρεση, η ενσυναίσθηση και η διάθεση να ακούσεις πραγματικά τον άλλο είναι στοιχεία που χτίζονται μέσα στις σχέσεις.
Η μοναξιά επηρεάζει την υγεία περισσότερο απ’ όσο νομίζεις
Ο άνθρωπος είναι κοινωνικό ον και οι σχέσεις παίζουν καθοριστικό ρόλο στην ευεξία του. Σύμφωνα με το Harvard Study of Adult Development, μια μελέτη που παρακολουθεί την ανθρώπινη ανάπτυξη για σχεδόν 80 χρόνια, οι ισχυροί κοινωνικοί δεσμοί προστατεύουν τους ανθρώπους απέναντι στις δυσκολίες της ζωής και αποτελούν καλύτερο δείκτη για μια μακρά και ευτυχισμένη ζωή από παράγοντες όπως η ευφυΐα, η γενετική και τα χρήματα.
Παράλληλα, τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC) και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) προειδοποιούν ότι η μοναξιά συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων, εγκεφαλικού και κατάθλιψης, ενώ αυξάνει την πιθανότητα πρόωρου θανάτου περίπου κατά 30%.
Ο πλούτος επηρεάζει και τον τρόπο που ηγείσαι
Η επίδραση των χρημάτων δεν σταματά στην προσωπική ζωή. Πολλοί άνθρωποι με μεγάλη οικονομική επιφάνεια έχουν σημαντική επιρροή: διοικούν εταιρείες, χρηματοδοτούν οργανισμούς, επηρεάζουν επενδύσεις και συμμετέχουν στη διαμόρφωση θεσμών. Η αποτελεσματική ηγεσία όμως χρειάζεται ειλικρινή ανατροφοδότηση, λογοδοσία και ανθρώπους που μπορούν να πουν "όχι".
Όταν ο πλούτος δημιουργεί ένα περιβάλλον όπου όλοι συμφωνούν ή αποφεύγουν τη σύγκρουση, η αυθεντική επικοινωνία μπορεί να χαθεί. Ο πρώην Γενικός Χειρουργός των ΗΠΑ, Vivek Murthy, έχει τονίσει ότι η αυξανόμενη εστίαση στην οικονομική επιτυχία και την επίτευξη στόχων αποδυναμώνει την ανθρώπινη σύνδεση και επηρεάζει την υγεία.
Τα χρήματα βοηθούν, αλλά δεν μπορούν να αγοράσουν όσα έχουν πραγματική αξία
Η οικονομική ασφάλεια μπορεί να σου δώσει ελευθερία, ευκαιρίες και λιγότερο καθημερινό άγχος. Δεν μπορεί όμως να αντικαταστήσει την οικειότητα, την εμπιστοσύνη, την αγάπη και την αληθινή επικοινωνία. Ο πλούτος μπορεί να κάνει τη ζωή πιο εύκολη. Δεν μπορεί όμως να κάνει τις σχέσεις πιο ουσιαστικές χωρίς προσπάθεια.
Γιατί στο τέλος, η ψυχική ευεξία δεν μετριέται μόνο από το ποσό που υπάρχει στον τραπεζικό σου λογαριασμό, αλλά και από τους ανθρώπους με τους οποίους μπορείς να μοιραστείς πραγματικά τη ζωή σου.
Πώς μπορείς να μιλήσεις στο παιδί για τις οικονομικές δυσκολίες