Από την Ελένη Σολταρίδου, ψυχολόγο, υποψήφια διδάκτορα Πανεπιστημίου Θεσσαλίας (elenasoltaridou).
Ένας χρόνος έχει περάσει από τις περσινές καλοκαιρινές διακοπές και μετράμε αντίστροφα για τις φετινές. Σαν τους φυλακισμένους που θα νιώσουν ελεύθεροι, που θα μπορέσουν να κάνουν όλα όσα επιθυμούν, που θα παύσει ο εγκλωβισμός τους. Περιμένουμε τις διακοπές σχεδόν έναν ολόκληρο χρόνο. Τις οργανώνουμε, τις ονειρευόμαστε. Προσπαθούμε να μας ενθαρρύνουμε να αντέξουμε λίγο ακόμη, γιατί πλησιάζει εκείνη η στιγμή που θα αφήσουμε πίσω μας τη δουλειά, τις υποχρεώσεις και την πίεση της καθημερινότητας. Αναρωτήθηκες ποτέ, όμως, τι είναι πραγματικά οι διακοπές;
Προορισμός: Κάλυμνος - Για αναρρίχηση, scuba diving και πεζοπορία
Είναι ένας διαφορετικός τόπος;Μερικές ημέρες μακριά από το γραφείο; Μερικές ημέρες με τη σχέση μας ή με φίλους; Μερικές ημέρες ανεμελιάς που σκεφτόμαστε ότι δε θα έχουμε πρόγραμμα και δε θα χτυπάει το ξυπνητήρι συγκεκριμένη ώρα το πρωί;
Μερικές ημέρες χωρίς να έχουμε deadlines;
Μερικές ημέρες χωρίς να ακούμε τη λέξη "πρέπει";
Η εικόνα μιας ξαπλώστρας δίπλα στη θάλασσα;
Φλερτ, ύπνος, διασκέδαση, χρόνος άπλετος με τα παιδιά μας ή με όσους επιλέγουμε;
Ή μήπως, τελικά, οι διακοπές είναι κάτι πολύ βαθύτερο;
Διακόπτουμε το πρόγραμμα για... διακοπές
Παρατήρησε τη λέξη: "διακοπές". Μέσα της κρύβεται η διακοπή, μια παύση, ένα κόψιμο. Μια συνειδητή επιλογή να σταματήσεις, έστω για λίγο, να ζεις με τον ρυθμό που σου επιβάλλει η καθημερινότητα. Κι όμως, πόσες φορές φεύγουμε για διακοπές χωρίς να διακόπτουμε πραγματικά τίποτα; Παίρνουμε μαζί μας το άγχος, τις εκκρεμότητες, τις ειδοποιήσεις του κινητού, την αγωνία για όσα αφήσαμε πίσω και για όσα θα μας περιμένουν όταν επιστρέψουμε, την οικονομική ανασφάλεια, τις σκέψεις, τα συναισθήματα, τη σωματοποίηση, τα συμπτώματα. Ακόμα, παίρνουμε και την ανάγκη να περάσουμε "τέλεια". Παίρνουμε την ανάγκη να ξεκουραστούμε, την ανάγκη να μην αφήσουμε καμία στιγμή ανεκμετάλλευτη, γιατί είναι οι διακοπές και έτσι "πρέπει" να κάνει κάποιος στις διακοπές του. Να κάνει χιλιόμετρα, πολλά χιλιόμετρα, να γεμίσει φωτογραφίες, εμπειρίες και ιστορίες για να αφηγηθεί.
Αλλάζουμε τόπο, δεν αλλάζουμε όμως τρόπο
Και κάπου εκεί χάνεται η ουσία. Γιατί οι διακοπές δεν είναι απλώς ένας τόπος στον χάρτη, αλλά και μια ευκαιρία να έρθεις ξανά σε επαφή με τον εαυτό σου και να ακούσεις πιο καθαρά τις ανάγκες σου. Είναι η στιγμή που επιτρέπεις στον
εαυτό σου να σταματήσει να βρίσκεται συνεχώς σε ετοιμότητα. Να μη χρειάζεται να προλάβει, να αποδείξει, να ελέγξει, να φροντίσει τους πάντες. Η στιγμή που επιτρέπεις να μειώσεις τους ρυθμούς σου, την ταχύτητά σου, τα πρέπει σου. Σκέφτομαι ότι ακόμα και στις διακοπές το "πρέπει" συχνά υπερτερεί, νικά μάλλον τα πραγματικά μας θέλω και καταλήγουμε για ακόμα μία φορά να μην ακούμε το σώμα μας, να μην ακούμε τη σωματοποίησή μας, μέχρι για ακόμα μία φορά να αγγίξουμε τα όρια των ανοχών και των αντοχών μας. Διακοπές είναι, λοιπόν, να επιτρέψεις στον εαυτό σου να μη ζει με τη σκέψη του "μετά".
Μετά τις διακοπές, μετά τις υποχρεώσεις, μετά το επόμενο πρόβλημα. Και εκεί μάλλον θα ξεκινήσει ο αντίλογος του άγχους: "Ναι, αλλά... οι υποχρεώσεις τρέχουν, τα παιδιά δε με πήραν τηλέφωνο, υπάρχουν εκκρεμότητες". Έχουμε μάθει να ξεκουράζουμε το σώμα μας πολύ περισσότερο απ’ όσο ξεκουράζουμε το μυαλό μας. Ξαπλώνουμε σε μια παραλία, αλλά συνεχίζουμε να ανακυκλώνουμε τις ίδιες σκέψεις. Κοιτάζουμε τη θάλασσα, αλλά μέσα μας συνεχίζουμε να ακούμε τον θόρυβο της καθημερινότητας, του μυαλού και των σκέψεών μας. Βρισκόμαστε δίπλα στους ανθρώπους που αγαπάμε χωρίς να βρισκόμαστε ουσιαστικά δίπλα τους, γιατί το μυαλό μας ταξιδεύει συνεχώς σε όσα αφήσαμε πίσω ή σε όσα έρχονται, σε μια εναγώνια προσπάθειά μας να προλάβουμε, να διαχειριστούμε, να αντιμετωπίσουμε.
Προσπαθούμε να κοιμηθούμε βαθιά, όχι για να ξεκουραστούμε ουσιαστικά, αλλά γιατί θέλουμε να παγώσουμε τις σκέψεις μας. Και τότε οι διακοπές τελειώνουν χωρίς να έχουμε ξεκουραστεί πραγματικά.
Η ψυχή δε γνωρίζει ημερομηνίες
Η ψυχή δεν καταλαβαίνει ότι ήρθε ο Αύγουστος. Δεν ηρεμεί επειδή έκλεισες δωμάτιο σε ένα όμορφο νησί ή επειδή άφησες για λίγο στην άκρη το κινητό σου. Ηρεμεί όταν νιώθει ότι δε χρειάζεται να βρίσκεται συνεχώς σε επιφυλακή. Όταν της επιτρέψεις να αναπνεύσει, όταν της δώσεις το δικαίωμα να βαρεθεί χωρίς να φοβάσαι τι σημαίνει "βαριέμαι", όταν της δώσεις το δικαίωμα να είναι δίπλα στον άνθρωπο που επι-λέγει ουσιαστικά. Όταν της δώσεις το δικαίωμα να σωπάσει.
Όταν της επιτρέψεις να ακούσει. Και ίσως αυτό να είναι το πιο δύσκολο κομμάτι. Γιατί πολλοί άνθρωποι φοβούνται τη σιωπή. Όχι επειδή δεν έχουν τι να κάνουν, αλλά επειδή μέσα στη σιωπή συναντούν τις σκέψεις που απέφευγαν όλο τον χρόνο, τις σκέψεις που καλύπτονταν από τη δουλειά, το πρόγραμμα, τις υποχρεώσεις και τη διαρκή κίνηση. Μην τη φοβάσαι τη σιωπή σου και μην κάνεις και τους άλλους να τη φοβούνται, γιατί οι διακοπές έχουν μέσα τους και τη σιωπή. Απλά να την επικοινωνείς, η σιωπή δεν είναι εχθρός. Είναι ο χώρος όπου μπορείς να ακούσεις ξανά τον εαυτό σου. Να αναρωτηθείς πώς είσαι πραγματικά. Τι σε κουράζει, τι έχεις ανάγκη. Και, κυρίως, αν ο τρόπος που ζεις σε φροντίζει ή απλώς σε κρατά απασχολημένη.
Λίγες στιγμές ηρεμίας του μυαλού
Οι διακοπές μάς δίνουν όλες τις ευκαιρίες και τις δυνατότητες για αυτοφροντίδα. Όχι για να γίνουμε μια καλύτερη εκδοχή του εαυτού μας μέσα σε λίγες ημέρες, αλλά για να θυμηθούμε ποιοι είμαστε όταν δε μας καθορίζουν οι ρόλοι μας και το ρολόι μας (ένας τόνος κάνει τη διαφορά). Όταν δεν είμαστε μόνο εργαζόμενοι, γονείς ή άνθρωποι που λύνουν συνεχώς προβλήματα. Όταν είμαστε απλώς... εμείς, που θέλουμε να έρθουμε κοντά στους φίλους μας, κοντά στο σύντροφό μας, όχι για να εισπράξουμε ένα "μπράβο", αλλά μια αγκαλιά, ένα χάδι, λίγη τρυφερότητα. Ίσως, λοιπόν, αυτό το καλοκαίρι να μη χρειάζεται να αναζητήσεις τον πιο όμορφο προορισμό. Ίσως χρειάζεται να αναζητήσεις λίγες στιγμές ηρεμίας του μυαλού σου.
Γιατί οι διακοπές δεν είναι η πολυτέλεια να φύγεις από τη ζωή σου. Είναι η υπενθύμιση ότι μέσα στη ζωή σου υπάρχεις κι εσύ, όχι για να λύνεις προβλήματα, όχι για να παίρνεις αποφάσεις, αλλά για να μοιράζεσαι στιγμές. Και όταν τελειώσει το καλοκαίρι, να μη γυρίσεις μόνο με μια βαλίτσα γεμάτη αναμνήσεις. Να επιστρέψεις έχοντας αφήσει πίσω λίγη από την κόπωση, λίγη από την πίεση, λίγη από την ανάγκη να αντέχεις τα πάντα. Να επιστρέψεις χωρίς να δικαιολογηθείς για το πώς πέρασες τις διακοπές σου ή πού πήγες. Να επιστρέψεις πιο ώριμη, πιο κατασταλαγμένη. Γιατί οι πιο σημαντικές διακοπές δεν είναι εκείνες που κάνεις από τη δουλειά σου. Είναι εκείνες που κάνεις από όλα όσα σε απομακρύνουν από τον εαυτό σου, τα όρια και τα όχι. Και ίσως αυτή να είναι η πιο όμορφη επιστροφή. Να μη γυρίσεις απλώς σπίτι. Να επιστρέψεις στην υγιή εικόνα σου. Να επιστρέψεις και να σου το επιτρέψεις.
Η αλήθεια για την ξεκούραση: Δεν έρχεται από τις διακοπές αλλά από τα όρια