Τον πρώτο μήνα κάθε χρόνου, οι ίδιες υποσχέσεις επιστρέφουν: χυμοί, τσάγια, χάπια και "καθαρισμοί" που υπόσχονται να διώξουν τις τοξίνες. Η αφήγηση είναι γνώριμη: το παράκανες, γέμισες "βλαβερές ουσίες" και χρειάζεσαι μια γρήγορη λύση. Μόνο που αυτή η λύση… υπάρχει ήδη.
Το πραγματικό detox του σώματός σου
Το σώμα σου διαθέτει ένα εξαιρετικά αποδοτικό σύστημα αποτοξίνωσης. Πρωταγωνιστής είναι το συκώτι, με τη βοήθεια των νεφρών και του εντέρου. Η αποτοξίνωση δεν ενεργοποιείται με ένα τσάι ούτε δουλεύει "κατά παραγγελία". Συμβαίνει συνεχώς.
Το συκώτι μετατρέπει χημικές ουσίες σε μορφές που μπορείς να χρησιμοποιήσεις ή να αποβάλεις με ασφάλεια. Τα απόβλητα φεύγουν κυρίως μέσω ούρων και κοπράνων. Αν είσαι γενικά υγιής και δεν υπερφορτώνεις συστηματικά τον οργανισμό σου, δεν χρειάζεσαι reset.
Αλκοόλ: πώς φαίνεται στην πράξη η αποτοξίνωση
Το αλκοόλ δείχνει ξεκάθαρα πώς δουλεύει το σύστημα. Απορροφάται από το έντερο και φτάνει κατευθείαν στο συκώτι. Εκεί, τα ηπατικά κύτταρα το διασπούν σε στάδια. Ένα ενδιάμεσο προϊόν, η ακεταλδεΰδη, είναι τοξικό και ευθύνεται για συμπτώματα τύπου hangover, μέχρι να μετατραπεί σε λιγότερο επιβλαβείς ουσίες.
Τα προβλήματα ξεκινούν με binge drinking ή παρατεταμένη βαριά κατανάλωση. Τότε αυξάνεται το οξειδωτικό στρες, προκαλείται φλεγμονή και, με τον χρόνο, μπορεί να εμφανιστεί ίνωση (ουλές). Αν η βλάβη προχωρήσει, οδηγεί σε κίρρωση. Γι’ αυτό μετράει πώς πίνεις, όχι μόνο πόσο.
Γιατί νιώθεις καλύτερα μετά από ένα "cleanse”
Όταν για λίγες μέρες κόβεις αλκοόλ και τα πολύ επεξεργασμένα τρόφιμα και πίνεις περισσότερα υγρά, είναι φυσικό να νιώθεις καλύτερα. Αυτό, όμως, οφείλεται συνήθως σε:
- λιγότερες θερμίδες
- περισσότερη ενυδάτωση
- λιγότερα πρόσθετα
- συχνά, περισσότερες φυτικές ίνες
- Όχι στο ότι έφυγαν περισσότερες τοξίνες από το συκώτι.
Detox συμπληρώματα: εκεί που κρύβεται ο κίνδυνος
Πολλά detox πωλούνται ως συμπληρώματα και όχι ως φάρμακα. Αυτό σημαίνει ότι η ποιότητα, η καθαρότητα και η δόση μπορεί να διαφέρουν σημαντικά. Δεδομένα δείχνουν ότι υψηλές δόσεις και παρατεταμένη χρήση αυξάνουν τον κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών.
Σε συγκεκριμένα ιατρικά πλαίσια χρησιμοποιούνται στοχευμένες παρεμβάσεις (π.χ. συγκεκριμένα αντιοξειδωτικά ή βιταμίνες), πάντα υπό ιατρική καθοδήγηση. Δεν είναι γενικά "εργαλεία detox" και δεν αναιρούν επιβλαβείς συνήθειες.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε συμπυκνωμένα εκχυλίσματα πράσινου τσαγιού, που έχουν συνδεθεί με ηπατική φλεγμονή και αυξημένα ηπατικά ένζυμα. Σε σπάνιες περιπτώσεις, έχει αναφερθεί σοβαρή ηπατική βλάβη.
Γαϊδουράγκαθο και κουρκουμάς: τι ισχύει πραγματικά
Το γαϊδουράγκαθο (milk thistle) και ο κουρκουμάς περιέχουν βιολογικά δραστικές ουσίες με αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες. Υπάρχουν μελέτες σε συγκεκριμένες ηπατικές παθήσεις, όμως τα αποτελέσματα είναι μεικτά και δεν στηρίζουν τη ρουτίνα για όλους.
Ο κουρκουμάς στο φαγητό απορροφάται ελάχιστα. Τα συμπληρώματα, όμως, είναι συχνά πολύ συμπυκνωμένα και ενισχυμένα για απορρόφηση, μετατρέποντας ένα μπαχαρικό σε σχεδόν φαρμακευτική δόση. Έχουν καταγραφεί περιπτώσεις οξείας ηπατικής βλάβης από τέτοια σκευάσματα, ενώ έχει υπάρξει και προειδοποίηση από την UK Committee on Toxicity για πιθανό κίνδυνο από συμπληρώματα κουρκουμά/κουρκουμίνης. "Φυσικό" δεν σημαίνει αυτόματα ασφαλές.
Ενεργός άνθρακας και κλύσματα καφέ: γιατί όχι
Ο ενεργός άνθρακας χρησιμοποιείται ιατρικά σε ορισμένες δηλητηριάσεις γιατί δεσμεύει ουσίες. Είναι μη ειδικός, δεσμεύει "ό,τι βρει", ακόμη και φάρμακα, και δεν είναι λύση για καθημερινή χρήση ή "αντίδοτο" μετά από ποτό.
Τα κλύσματα καφέ δεν στηρίζονται από επιστημονικά δεδομένα για όφελος στο συκώτι και ενέχουν σοβαρούς κινδύνους: εγκαύματα, λοιμώξεις, διαταραχές ηλεκτρολυτών και διάτρηση εντέρου. Αν θες τα πιθανά οφέλη του καφέ, πιες τον.
Το καλύτερο "detox" είναι βαρετό και δουλεύει
Για τους περισσότερους υγιείς ανθρώπους, η υποστήριξη του συκωτιού είναι απλή:
- κράτα το αλκοόλ σε λογικά όρια και απόφυγε τα binge
- κατανάλωσε περισσότερες φυτικές ίνες, φρούτα και λαχανικά
- ενυδατώσου επαρκώς
- δώσε στο σώμα σου μέρες ξεκούρασης από αλκοόλ