Αν οι αρθρώσεις σου πονάνε, πρήζονται ή δυσκολεύουν στην κίνηση, είναι απολύτως λογικό η πρώτη σου σκέψη να είναι να τις αφήσεις να ξεκουραστούν. Ή να πάρεις ένα αντιφλεγμονώδες για να μπορέσεις να συνεχίσεις τη μέρα σου. Ίσως πάλι σκέφτεσαι ότι ο πόνος θα περάσει μόνος του ή ότι ένα συμπλήρωμα για τις αρθρώσεις μπορεί να κάνει τη δουλειά. Όμως αυτές οι αυθόρμητες αντιδράσεις δεν είναι πάντα η καλύτερη στρατηγική. Περίπου 1 στους 5 ενήλικες ζει με αρθρίτιδα, ενώ ο πόνος στις αρθρώσεις μπορεί να είναι χρόνιος ή να εμφανίζεται κατά διαστήματα. Οι ρευματολόγοι επισημαίνουν τέσσερις συνηθισμένες πρακτικές που αξίζει να επανεξετάσεις, καθώς και τι μπορείς να κάνεις αντί γι’ αυτές.
Κάνουν "κρακ" οι αρθρώσεις; Τι σημαίνει αυτό και πώς θα το αντιμετωπίσεις;
Πονάνε οι αρθρώσεις σου; 4 πράγματα που οι ρευματολόγοι λένε να αποφεύγεις
1. Μην αποφεύγεις κάθε μορφή κίνησης
Όταν τα γόνατά σου είναι πρησμένα ή οι αστράγαλοί σου πονούν, ο καναπές μοιάζει με την προφανή λύση. Η πλήρης αποχή από τη δραστηριότητα, όμως, μπορεί να δημιουργήσει έναν φαύλο κύκλο. "Νιώθεις σωστά ότι πρέπει να αποφεύγεις τη δραστηριότητα όταν πονάς", λέει ο ρευματολόγος Siddharth Tambar στο eatingwell και συνεχίζει: "Όμως ακόμη και η ήπια άσκηση και οι διατάσεις είναι καλές για την κυκλοφορία του αίματος και την υγεία των αρθρώσεων".
Και υπάρχει ένας ακόμη λόγος να μην εγκαταλείπεις εντελώς την κίνηση. Οι μύες γύρω από μια άρθρωση λειτουργούν σαν αμορτισέρ. Όταν δεν τους χρησιμοποιείς, αποδυναμώνονται γρήγορα, με αποτέλεσμα η ίδια η άρθρωση να δέχεται μεγαλύτερο φορτίο σε κάθε βήμα. Έτσι μπορεί να δημιουργηθεί μια αλυσίδα: λιγότερη κίνηση, πιο αδύναμοι μύες, μεγαλύτερη δυσκαμψία, περισσότερο πόνο και τελικά ακόμη λιγότερη κίνηση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άσκηση είναι κατάλληλη για κάθε περίπτωση. Δεδομένα δείχνουν ότι 30 έως 60 λεπτά άσκησης την ημέρα μπορεί να βοηθούν στην πρόληψη και αντιμετώπιση της οστεοαρθρίτιδας, όμως ο τύπος, η διάρκεια και η ένταση της άσκησης χρειάζεται να προσαρμόζονται στην ανοχή σου και να αυξάνονται σταδιακά.
2. Μην βασίζεσαι μακροπρόθεσμα στα αντιφλεγμονώδη
Ένα μη στεροειδές αντιφλεγμονώδες, όπως η ιβουπροφαίνη ή η ναπροξένη, μπορεί να προσφέρει γρήγορη ανακούφιση όταν εμφανίζεται πόνος ή δυσκαμψία. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η χρήση τους γίνεται μακροχρόνια και αντιμετωπίζονται ως μόνιμη λύση. "Η μακροχρόνια χρήση αυξάνει τον κίνδυνο για γαστρεντερικές, ηπατικές, αιμορραγικές και καρδιακές ανεπιθύμητες ενέργειες", αναφέρει ο Tambar.
Παράλληλα, δεδομένα δείχνουν ότι η μακροχρόνια χρήση μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών μπορεί να συνδέεται με συνεχιζόμενο πόνο, δυσκαμψία και περιορισμό της λειτουργικότητας σε ανθρώπους με αρθρίτιδα. Το βασικό ζήτημα είναι ότι η προσωρινή ανακούφιση δεν αντιμετωπίζει απαραίτητα την αιτία του προβλήματος. Όπως εξηγεί ο Tambar, ο χρόνιος πόνος μπορεί να σχετίζεται με χρόνια φλεγμονή, αστάθεια ή νευροπαθητικούς παράγοντες.
3. Μην αγνοείς τον πόνο και το πρήξιμο
Έχεις πόνο στις αρθρώσεις εδώ και λίγο καιρό και σκέφτεσαι να περιμένεις να δεις πώς θα πάει; Είναι εύκολο να αναβάλεις ένα ραντεβού, ειδικά όταν οι υποχρεώσεις τρέχουν. Όμως ο πόνος, η δυσκαμψία και το πρήξιμο στις αρθρώσεις χρειάζονται αξιολόγηση, ιδιαίτερα όταν επιμένουν. Η έγκαιρη αξιολόγηση μπορεί να βοηθήσει να προσδιοριστεί ο τύπος της αρθρίτιδας και να επιλεγεί η κατάλληλη αντιμετώπιση, με στόχο την ανακούφιση από τον πόνο και την πρόληψη περαιτέρω βλάβης.
Η περίπτωση της ρευματοειδούς αρθρίτιδας είναι χαρακτηριστική. Μπορεί να προκαλέσει μόνιμη βλάβη στις αρθρώσεις σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα. "Η ίδια θεραπεία που ξεκινά μέσα στους πρώτους μήνες έχει καλύτερα αποτελέσματα από όταν ξεκινά έναν χρόνο αργότερα και περίπου τόσο περιμένουν οι άνθρωποι όταν θεωρούν ότι τα δύσκαμπτα, πρησμένα χέρια οφείλονται απλώς στην ηλικία", σημειώνει ο ρευματολόγος Gregg Silverman. Γι’ αυτό, αν παρατηρείς επίμονο πόνο, πρήξιμο ή δυσκαμψία, μην προσπαθείς απλώς να τα αγνοήσεις.
4. Μην περιμένεις από τα συμπληρώματα να λύσουν το πρόβλημα
Γλυκοζαμίνη, χονδροϊτίνη, κολλαγόνο και κουρκουμάς έχουν αποκτήσει φήμη ως λύσεις για την υγεία των αρθρώσεων. Όμως τα δεδομένα για την αποτελεσματικότητά τους δεν είναι ίδια για όλα. Στην περίπτωση της γλυκοζαμίνης, οι κατευθυντήριες οδηγίες του Αμερικανικού Κολλέγιου Ρευματολογίας συνιστούν σαφώς να μην χρησιμοποιείται για τον σκοπό αυτό. Και όπως το θέτει ο Silverman: "Υποστηρίζει την υγεία των αρθρώσεων" είναι φράση μάρκετινγκ, όχι επιστημονικό εύρημα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο κουρκουμάς ή το κολλαγόνο είναι απαραίτητα επιβλαβή όταν αποτελούν μέρος μιας ποικίλης διατροφής. Σημαίνει όμως ότι ένα συμπλήρωμα δεν θα πρέπει να αντικαθιστά θεραπείες με ισχυρότερη τεκμηρίωση. Ανάλογα με την αιτία του πόνου στις αρθρώσεις, η αντιμετώπιση μπορεί να περιλαμβάνει άσκηση, ενδυνάμωση, συνταγογραφούμενα φάρμακα ή άλλες θεραπείες που προτείνει ο γιατρός σου.
Τι μπορείς να κάνεις για να προστατεύσεις τις αρθρώσεις σου
Το να ξέρεις τι να αποφεύγεις είναι μόνο η μία πλευρά της ιστορίας. Υπάρχουν και συνήθειες που μπορούν να στηρίξουν την υγεία των αρθρώσεων και τη συνολική λειτουργικότητά σου.
Βάλε την ενδυνάμωση στη ρουτίνα σου: Η προοδευτική ενδυνάμωση και η τακτική κίνηση είναι βασικά εργαλεία για τη διαχείριση της υγείας των αρθρώσεων. "Η προοδευτική ενδυνάμωση είναι η μόνη παρέμβαση που μειώνει τόσο τον πόνο της οστεοαρθρίτιδας όσο και βελτιώνει τη λειτουργικότητα μακροπρόθεσμα", λέει ο Silverman, επισημαίνοντας ότι για αυτό αποτελεί θεραπεία πρώτης γραμμής στις μεγάλες κατευθυντήριες οδηγίες.
Δεν χρειάζεται να ξεκινήσεις με έντονη προπόνηση. Το ζητούμενο είναι να διατηρείς τους μυς που στηρίζουν τις αρθρώσεις ενεργούς και να αυξάνεις σταδιακά το φορτίο, ανάλογα με το τι μπορείς να διαχειριστείς.
Δώσε χώρο σε μια πλούσια σε θρεπτικά συστατικά διατροφή: Μια διατροφή με έμφαση σε ολόκληρες, θρεπτικές τροφές μπορεί να αποτελεί μέρος της συνολικής στρατηγικής για τη διαχείριση των συμπτωμάτων. Ο Silverman προτείνει ένα μεσογειακού τύπου διατροφικό πρότυπο, πλούσιο σε φυτικές ίνες, με ψάρια, ελαιόλαδο, λαχανικά, όσπρια και ξηρούς καρπούς και περιορισμένη κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων.
Δεδομένα δείχνουν ότι μια τέτοια διατροφή μπορεί να συμβάλλει στη βελτίωση του πόνου και της λειτουργικότητας των αρθρώσεων, ενώ παράλληλα συνδέεται με την αντιμετώπιση καρδιαγγειακών και μεταβολικών παραγόντων κινδύνου που μπορεί να συνυπάρχουν με την αρθρίτιδα.
Αν καπνίζεις, βάλε τη διακοπή ψηλά στη λίστα: Το κάπνισμα αποτελεί σημαντικό περιβαλλοντικό παράγοντα κινδύνου για τη ρευματοειδή αρθρίτιδα, σύμφωνα με τον Silverman. Παράλληλα, μπορεί να κάνει τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπισή της λιγότερο αποτελεσματικά. Αν η αντιμετώπιση δεν λειτουργεί, μίλησε ξανά με τον γιατρό σου
Ο πόνος στις αρθρώσεις δεν είναι κάτι που χρειάζεται απλώς να "μάθεις να αντέχεις". Αν η θεραπεία που ακολουθείς δεν σε βοηθά να πετύχεις τους στόχους σου, ο Tambar προτείνει να επανεκτιμηθεί το θεραπευτικό πλάνο ή να εξεταστεί μια ισχυρότερη επιλογή. Το σημαντικό είναι να μην περιμένεις μέχρι ο πόνος και το πρήξιμο να περιορίσουν σημαντικά την καθημερινότητά σου.
Αγκώνας, καρπός, γόνατο, αστράγαλος, ισχίο: Να πώς θα προστατεύεις τις αρθρώσεις σου