Το να μεγαλώνεις φέρνει μαζί του αλλαγές. Μπορεί να κινείσαι λίγο πιο αργά, να ξεχνάς ευκολότερα ένα όνομα ή να αλλάζει ο τρόπος που περνάς τον ελεύθερο χρόνο σου. Όμως υπάρχει μια παγίδα: να θεωρείς κάθε καινούργια αλλαγή αναπόφευκτο κομμάτι της ηλικίας. Η γηρίατρος Dr. Anita Chandra επισημαίνει στη New York Post ότι αυτό δεν είναι πάντα σωστό. Όπως έχει γράψει, ορισμένες αλλαγές μπορεί πράγματι να σχετίζονται με τη γήρανση, όμως δεν πρέπει κάθε νέα μεταβολή να αποδίδεται αυτόματα στην ηλικία. Από την ταχύτητα με την οποία περπατάς μέχρι την όρεξη, τον ύπνο και την ανεξαρτησία σου, υπάρχουν ορισμένα σημάδια που αξίζουν μια πιο προσεκτική ματιά.
Πιο αργή γήρανση: Η διατροφή που φαίνεται να βοηθά - Η νέα μελέτη ανατρέπει ένα κλισέ
Γήρανση: 8 αλλαγές που δεν είναι πάντα φυσιολογικές
1. Αρχίζεις να κινείσαι αισθητά πιο αργά
Το να επιβραδύνεις σταδιακά όσο μεγαλώνεις μπορεί να αποτελεί μέρος της φυσιολογικής γήρανσης. Σύμφωνα με έρευνα στο Journal of Neuroscience, η κίνηση μπορεί να απαιτεί περισσότερη ενέργεια στους μεγαλύτερους ανθρώπους σε σχέση με τους νεότερους. Παράλληλα, η πιο αργή κίνηση μπορεί να συνδέεται με τον μεταβολισμό, την απώλεια μυϊκής μάζας ή τη μείωση της σωματικής δραστηριότητας με τα χρόνια.
Υπάρχει όμως διαφορά ανάμεσα στη σταδιακή αλλαγή και σε μια αισθητή επιδείνωση μέσα σε λίγες εβδομάδες ή μήνες. Αν ξαφνικά δυσκολεύεσαι περισσότερο να περπατήσεις, να ανέβεις σκάλες ή να σηκωθείς από μια καρέκλα, η Dr. Chandra θεωρεί ότι αυτές οι αλλαγές αξίζουν προσοχή.
2. Η μνήμη σου αλλάζει περισσότερο από όσο περίμενες
Μερικές δυσκολίες στη μνήμη μπορεί να εμφανίζονται με την ηλικία. Ωστόσο, η απώλεια μνήμης δεν έχει πάντα μία και μοναδική εξήγηση. Φάρμακα, προβλήματα ακοής, κατάθλιψη, κάποια ασθένεια ή γνωστική διαταραχή μπορούν επίσης να επηρεάσουν τη μνήμη και τη γνωστική λειτουργία. Δεδομένα του NIH εκτιμούν ότι το 42% των Αμερικανών άνω των 55 ετών ζούσαν με άνοια το 2025, με τον αριθμό αυτό να αναμένεται να διπλασιαστεί έως το 2050. Γι’ αυτό, αν παρατηρείς μια αλλαγή στη μνήμη σου ή σε έναν μεγαλύτερο άνθρωπο της οικογένειάς σου, δεν είναι χρήσιμο να θεωρήσεις εξαρχής ότι "είναι η ηλικία".
3. Τρως όλο και λιγότερο
Η όρεξη μπορεί φυσιολογικά να μειώνεται όσο μεγαλώνεις. Οι αλλαγές στον μεταβολισμό και στα επίπεδα δραστηριότητας μπορούν να συμβάλουν σε αυτό, με αποτέλεσμα να τρως λιγότερο και να αυξάνεται ο κίνδυνος απώλειας βάρους ή διατροφικών ελλείψεων. Όμως υπάρχει σημαντική διαφορά ανάμεσα στη μειωμένη όρεξη και στην ακούσια απώλεια βάρους.
Η Dr. Chandra επισημαίνει ότι η απώλεια βάρους χωρίς πρόθεση μπορεί να σχετίζεται με κατάθλιψη, κάποια σωματική ασθένεια ή ακόμη και δυσκολία στο μαγείρεμα και στην προετοιμασία του φαγητού. Αν λοιπόν κάποιος αρχίζει να χάνει βάρος χωρίς να το επιδιώκει, δεν είναι κάτι που χρειάζεται να αποδοθεί αυτόματα στην ηλικία.
4. Γίνεσαι ξαφνικά πιο "δύσκολος" ή επίμονος
Η μεγαλύτερη επιμονή ή η ανάγκη να έχεις περισσότερο τον έλεγχο μπορεί να εμφανιστεί μεγαλώνοντας. Μπορεί, για παράδειγμα, να αποτελεί έναν τρόπο να διατηρείς την αίσθηση αυτονομίας σου. Ωστόσο, μια αισθητή αλλαγή στη συμπεριφορά δεν έχει απαραίτητα μία μόνο εξήγηση.
Η επίμονη ή διαφορετική συμπεριφορά μπορεί να εμφανιστεί και σε συνδυασμό με άλλες αλλαγές στη διάθεση ή στη συμπεριφορά σε ανθρώπους με Alzheimer. Παράλληλα, παρόμοια συμπεριφορά μπορεί να σχετίζεται με φόβο, προβλήματα ακοής ή δυσκολία στην κατανόηση. Το σημαντικό είναι να μην αντιμετωπίζεις μια ξαφνική αλλαγή χαρακτήρα ως κάτι που "έφερε η ηλικία" χωρίς να εξετάσεις τι μπορεί να βρίσκεται από πίσω.
5. Έχεις αρχίσει να πέφτεις
Οι πτώσεις είναι συχνές στους μεγαλύτερους ανθρώπους, αλλά η Dr. Chandra τονίζει ότι δεν αποτελούν φυσιολογικό μέρος της γήρανσης. Μια πτώση μπορεί να είναι ένδειξη ότι κάτι έχει αλλάξει. Προβλήματα όρασης, αλλά και καταστάσεις που επηρεάζουν την ισορροπία, μπορούν να συμβάλουν σε αυτές. Μεταξύ των πιθανών παραγόντων αναφέρονται επίσης ο διαβήτης, η ήπια γνωστική διαταραχή και η άνοια. Η απώλεια μυϊκής μάζας που σχετίζεται με την ηλικία, γνωστή ως σαρκοπενία, μπορεί επίσης να κάνει καθημερινές κινήσεις, όπως το περπάτημα και το ανέβασμα σκάλας, πιο δύσκολες και να επηρεάσει την ισορροπία. Άρα, μια πτώση δεν είναι απλώς κάτι που πρέπει να δεχτείς επειδή μεγαλώνεις.
6. Κοιμάσαι πολύ περισσότερο από πριν
Ο ύπνος αλλάζει με την ηλικία. Οι μεγαλύτεροι άνθρωποι συχνά κοιμούνται λιγότερο, καθώς μπορεί να δυσκολεύονται περισσότερο να αποκοιμηθούν ή να ξυπνούν συχνότερα κατά τη διάρκεια της νύχτας. Το αντίθετο, όμως, μπορεί επίσης να χρειάζεται προσοχή. Αν ξαφνικά κοιμάσαι πολύ περισσότερο από το συνηθισμένο ή περνάς μεγάλο μέρος της ημέρας κοιμώμενος, η αιτία μπορεί να είναι κάποια ασθένεια, η κατάθλιψη, παρενέργεια φαρμάκων ή κάποιο άλλο ιατρικό πρόβλημα. Η αλλαγή στο μοτίβο του ύπνου σου, επομένως, αξίζει να παρατηρηθεί αντί να αποδοθεί αυτόματα στην ηλικία.
7. Σταματάς δραστηριότητες που κάποτε αγαπούσες
Μεγαλώνοντας μπορεί να αλλάξουν οι προτεραιότητές σου. Ειδικά μετά τη συνταξιοδότηση, ο τρόπος με τον οποίο περνάς τον ελεύθερο χρόνο σου μπορεί να είναι διαφορετικός. Αν όμως σταματάς να περπατάς, να μαγειρεύεις ή να ασχολείσαι με χόμπι που μέχρι πρόσφατα απολάμβανες, μην θεωρήσεις δεδομένο ότι απλώς "δεν έχεις πια διάθεση". "Το να εγκαταλείπεις το περπάτημα, το μαγείρεμα ή τα χόμπι δεν είναι πάντα επιλογή", έχει εξηγήσει η Dr. Chandra. Μπορεί να αποτελεί το πρώτο σημάδι ότι έχει αρχίσει να μειώνεται η λειτουργικότητά σου.
Πόνος στις αρθρώσεις, αρθρίτιδα και προβλήματα όρασης μπορούν να κάνουν κάποιες δραστηριότητες δυσκολότερες. Παράλληλα, προβλήματα ψυχικής υγείας ή γνωστική έκπτωση μπορούν επίσης να οδηγήσουν σε απομάκρυνση από δραστηριότητες που κάποτε αποτελούσαν κομμάτι της καθημερινότητας.
8. Χάνεις σταδιακά την ανεξαρτησία σου
Η ανεξαρτησία δεν χάνεται πάντα από τη μία μέρα στην άλλη. Μπορεί να περιορίζεται σταδιακά, επηρεάζοντας την ικανότητά σου να παίρνεις αποφάσεις ή να συμμετέχεις στις καθημερινές δραστηριότητες. Η Dr. Chandra επισημαίνει ότι πολλοί μεγαλύτεροι άνθρωποι προσαρμόζονται στις αλλαγές πολύ πριν αυτές γίνουν αντιληπτές από τους γύρω τους. Γι’ αυτό και οι μικρές αλλαγές στην ανεξαρτησία έχουν σημασία. Αν κάτι που κάποτε έκανες χωρίς δεύτερη σκέψη αρχίζει να γίνεται δύσκολο ή χρειάζεσαι σταδιακά περισσότερη βοήθεια, αξίζει να το προσέξεις.
Η έγκαιρη αναγνώριση μιας τέτοιας αλλαγής μπορεί να επιτρέψει την αξιολόγηση της κατάστασης και, όπου χρειάζεται, την αντιμετώπισή της με υποστήριξη ή θεραπεία.
Η ηλικία δεν εξηγεί τα πάντα
Η γήρανση είναι μια φυσική διαδικασία και είναι αναμενόμενο να αλλάζει το σώμα, η ενέργεια, ο ύπνος και ο τρόπος με τον οποίο λειτουργείς καθημερινά. Το ζητούμενο, όμως, δεν είναι να αντιμετωπίζεις κάθε αλλαγή σαν πρόβλημα. Είναι να ξεχωρίζεις τις σταδιακές αλλαγές που μπορεί να συνοδεύουν την ηλικία από εκείνες που εμφανίζονται ξαφνικά, επιδεινώνονται ή επηρεάζουν την καθημερινότητά σου.
Μια ξαφνική αλλαγή στο περπάτημα, μια ανεξήγητη απώλεια βάρους, περισσότερες πτώσεις, ασυνήθιστη υπνηλία ή η σταδιακή εγκατάλειψη δραστηριοτήτων που αγαπούσες είναι παραδείγματα που αξίζει να συζητήσεις με γιατρό, αντί να τα προσπεράσεις ως "φυσιολογική γήρανση".
Longevity: 5 καθημερινές συνήθειες για σώμα που κινείται καλύτερα