Οι διατροφικές επιλογές που κάνεις καθημερινά μπορεί να επηρεάζουν την υγεία σου περισσότερο απ’ όσο φαντάζεσαι, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι χρειάζεται να αντιμετωπίζεις κάθε γεύμα με καχυποψία. Ορισμένες κατηγορίες τροφίμων έχουν συνδεθεί επιστημονικά με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης συγκεκριμένων μορφών καρκίνου, ενώ για άλλες η σχέση είναι πιο σύνθετη και εξαρτάται από παράγοντες όπως η συχνότητα κατανάλωσης και το συνολικό διατροφικό πρότυπο. Το θέμα επανέφερε στο προσκήνιο η παθολόγος Αναστασία Ευτυχίδου μέσα από βίντεό της στο TikTok, με αφορμή τρόφιμα που συναντάς συχνά στην καθημερινότητά σου. Ποια αξίζει, λοιπόν, να γνωρίζεις καλύτερα και τι δείχνουν τα επιστημονικά δεδομένα για τη σύνδεσή τους με τον καρκίνο;
Το μικρόβιο του στομάχου που συνδέεται με 1 στους 5 καρκίνους του εντέρου
Καρκίνος: 10 τρόφιμα που συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο
Δεν υπάρχει επίσημη λίστα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) με τα 10 χειρότερα τρόφιμα για την υγεία. Υπάρχουν, ωστόσο, συγκεκριμένες κατηγορίες τροφίμων και διατροφικές συνήθειες που έχουν συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου, είτε άμεσα είτε μέσω παραγόντων όπως η παχυσαρκία. Δες ποιες είναι και τι γνωρίζουμε για καθεμία.
1. Αλλαντικά και επεξεργασμένα κρέατα
Κατηγορία 1 – Καρκινογόνα για τον άνθρωπο
Το ζαμπόν, η γαλοπούλα σε φέτες, τα λουκάνικα, το μπέικον και τα αλλαντικά γενικότερα ανήκουν στα επεξεργασμένα κρέατα, όταν έχουν υποστεί διαδικασίες όπως το κάπνισμα, η αλιπάστωση ή η ωρίμανση. Ο Διεθνής Οργανισμός Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC) έχει ταξινομήσει την κατανάλωσή τους στην Ομάδα 1, καθώς υπάρχουν επαρκή στοιχεία ότι προκαλεί καρκίνο του παχέος εντέρου. Η ταξινόμηση δεν σημαίνει ότι όλα τα προϊόντα έχουν τον ίδιο κίνδυνο ή ότι μια περιστασιακή κατανάλωση ισοδυναμεί με συστηματική έκθεση.
2. Κόκκινο κρέας σε μεγάλες ποσότητες
Κατηγορία 2Α – Πιθανώς καρκινογόνο για τον άνθρωπο
Το μοσχάρι, το χοιρινό, το αρνί και άλλα είδη κρέατος από θηλαστικά αποτελούν πηγές πρωτεΐνης, σιδήρου και βιταμινών του συμπλέγματος Β. Ωστόσο, η υψηλή κατανάλωσή τους έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου. Για τον λόγο αυτό, η κατανάλωση κόκκινου κρέατος έχει ταξινομηθεί στην Ομάδα 2Α. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποκλειστεί πλήρως από τη διατροφή, αλλά ότι αξίζει να δίνεται έμφαση στην ποικιλία των πηγών πρωτεΐνης.
3. Αλκοόλ
Κατηγορία 1 – Καρκινογόνο για τον άνθρωπο
Το αλκοόλ αποτελεί τεκμηριωμένο καρκινογόνο παράγοντα, ανεξάρτητα από το αν προέρχεται από κρασί, μπίρα ή αποστάγματα. Η κατανάλωσή του συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο για διάφορους τύπους καρκίνου, μεταξύ των οποίων ο καρκίνος του στόματος, του φάρυγγα, του λάρυγγα, του οισοφάγου, του ήπατος, του παχέος εντέρου και του μαστού. Ο κίνδυνος επηρεάζεται από την ποσότητα και τη συχνότητα κατανάλωσης, ενώ η αποφυγή του αλκοόλ μειώνει τη συγκεκριμένη έκθεση.
4. Τρόφιμα και ποτά με πολλή ζάχαρη
Τα αναψυκτικά με ζάχαρη, τα γλυκά, τα μπισκότα και τα συσκευασμένα επιδόρπια συχνά περιέχουν μεγάλες ποσότητες πρόσθετων σακχάρων. Ωστόσο, είναι σημαντικό να ξεχωρίζουμε την επιστημονική τεκμηρίωση από τους διατροφικούς μύθους: η ζάχαρη δεν έχει ταξινομηθεί από τον IARC ως καρκινογόνος παράγοντας. Η συστηματική υπερκατανάλωσή της μπορεί, όμως, να συμβάλει στην αύξηση του σωματικού βάρους και στην παχυσαρκία, η οποία αποτελεί τεκμηριωμένο παράγοντα κινδύνου για αρκετούς τύπους καρκίνου.
5. Τηγανητά τρόφιμα
Οι τηγανητές πατάτες, τα παναρισμένα τρόφιμα και τα σνακ που παρασκευάζονται σε υψηλές θερμοκρασίες μπορεί να περιέχουν ακρυλαμίδιο, μια ουσία που σχηματίζεται κυρίως σε αμυλούχα τρόφιμα κατά το έντονο ψήσιμο ή τηγάνισμα. Το ακρυλαμίδιο έχει ταξινομηθεί από τον IARC στην Ομάδα 2Α, βάσει στοιχείων κυρίως από μελέτες σε πειραματόζωα. Τα διαθέσιμα στοιχεία στους ανθρώπους δεν τεκμηριώνουν με σαφήνεια ότι η συνήθης διατροφική έκθεση αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου. Παρ' όλα αυτά, είναι προτιμότερο να αποφεύγεται το υπερβολικό ρόδισμα των τροφίμων.
6. Τρόφιμα που ψήνονται σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες
Το ψήσιμο κρέατος σε δυνατή φωτιά, το μπάρμπεκιου και το τηγάνισμα σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες μπορούν να οδηγήσουν στον σχηματισμό ετεροκυκλικών αμινών και πολυκυκλικών αρωματικών υδρογονανθράκων. Ορισμένες από αυτές τις ενώσεις έχουν καρκινογόνο δράση σε πειραματικά μοντέλα. Η ποσότητά τους επηρεάζεται από τη θερμοκρασία, τη διάρκεια μαγειρέματος και την άμεση επαφή με τη φλόγα. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι όλα τα τρόφιμα που ψήνονται σε υψηλή θερμοκρασία έχουν ταξινομηθεί ως καρκινογόνα.
7. Τρόφιμα με νιτρικά, νιτρώδη και συντηρητικά
Τα νιτρικά και τα νιτρώδη χρησιμοποιούνται, μεταξύ άλλων, στη συντήρηση ορισμένων αλλαντικών. Υπό συγκεκριμένες συνθήκες, μπορούν να συμμετέχουν στον σχηματισμό Ν-νιτρωδοενώσεων, ορισμένες από τις οποίες είναι καρκινογόνες. Ωστόσο, η παρουσία ενός συντηρητικού σε ένα τρόφιμο δεν σημαίνει αυτομάτως ότι το προϊόν είναι καρκινογόνο. Η αξιολόγηση εξαρτάται από τη συγκεκριμένη ουσία, την ποσότητα και τις συνθήκες έκθεσης. Η κατανάλωση επεξεργασμένων κρεάτων είναι η σαφέστερα τεκμηριωμένη διατροφική περίπτωση που συνδέεται με καρκίνο του παχέος εντέρου.
8. Υπερβολικά αλμυρά τρόφιμα και τουρσιά
Η συστηματική κατανάλωση τροφίμων με πολύ αλάτι, όπως ορισμένα παστά ή έντονα αλατισμένα προϊόντα, έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του στομάχου. Η υψηλή πρόσληψη αλατιού μπορεί να προκαλέσει βλάβες στον γαστρικό βλεννογόνο και να επιδεινώσει τις επιδράσεις άλλων παραγόντων κινδύνου, όπως η λοίμωξη από το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού. Δεν ισχύει, όμως, ότι όλα τα τουρσιά είναι καρκινογόνα. Η παρασκευή τους, η περιεκτικότητά τους σε αλάτι και το συνολικό διατροφικό πρότυπο έχουν σημασία.
9. Υπερβολική κατανάλωση λευκών υδατανθράκων
Το λευκό ψωμί, το λευκό ρύζι, τα αρτοσκευάσματα και τα προϊόντα από επεξεργασμένο αλεύρι δεν έχουν ταξινομηθεί από τον ΠΟΥ ως καρκινογόνα. Ωστόσο, όταν καταναλώνονται σε μεγάλες ποσότητες εις βάρος των φυτικών ινών, των οσπρίων, των φρούτων και των λαχανικών, μπορεί να δυσκολεύουν τη διατήρηση μιας ισορροπημένης διατροφής. Η χαμηλή πρόσληψη φυτικών ινών και η αυξημένη πρόσληψη ενέργειας που συμβάλλει στην παχυσαρκία αποτελούν σημαντικότερα ζητήματα για την πρόληψη του καρκίνου από την ίδια την κατανάλωση λευκών υδατανθράκων.
10. Υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα
Τα συσκευασμένα σνακ, τα έτοιμα γεύματα, ορισμένα δημητριακά πρωινού και πολλά βιομηχανικά γλυκά μπορεί να περιέχουν μεγάλες ποσότητες αλατιού, πρόσθετης ζάχαρης και κορεσμένων λιπαρών. Έρευνες έχουν εξετάσει πιθανές συσχετίσεις μεταξύ της υψηλής κατανάλωσης υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και διαφόρων προβλημάτων υγείας, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου. Ωστόσο, τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα ως ενιαία κατηγορία δεν έχουν ταξινομηθεί από τον IARC ως καρκινογόνα. Η διατροφική τους σύσταση διαφέρει σημαντικά από προϊόν σε προϊόν, επομένως δεν είναι επιστημονικά ορθό να αντιμετωπίζονται όλα με τον ίδιο τρόπο.
@anastasiaeftychid Δεν είναι όλα τα τρόφιμα αθώα 🍔🍟🥤 Αυτά τα 10, όταν καταναλώνονται συχνά, αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου. 👉 Ποιο από αυτά τρως πιο συχνά; ⚖️ Το κλειδί δεν είναι ο πανικός, αλλά το μέτρο & η σωστή διατροφή. #υγεία #καρκίνος #doctorsoftiktok #πρόληψη #ιατρικεςσυμβουλές ♬ πρωτότυπος ήχος - Dr. Anastasia Eftychidou