Η άσκηση δεν χρειάζεται να είναι εξαντλητική για να έχει θέση στην καθημερινότητά σου. Ακόμη και δραστηριότητες που ίσως δεν θεωρείς προπόνηση, όπως η κηπουρική ή το σκούπισμα με ηλεκτρική σκούπα, μπορούν να συμβάλουν στον συνολικό χρόνο που περνάς σε κίνηση. Και αυτό αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον όταν μιλάμε για τη νόσο Πάρκινσον, μια νευροεκφυλιστική πάθηση που επηρεάζει σταδιακά την κίνηση, την ισορροπία και, σε ορισμένες περιπτώσεις, τις γνωστικές λειτουργίες.
Μελέτη που πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Πανεπιστημίου του Σινσινάτι και δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Neurology εξέτασε τη σχέση μεταξύ της σωματικής δραστηριότητας και της εξέλιξης των συμπτωμάτων σε ανθρώπους με νόσο Πάρκινσον. Τα ευρήματα έδειξαν ότι όσοι παρέμεναν περισσότερο σωματικά δραστήριοι παρουσίαζαν βραδύτερη επιδείνωση τόσο της κινητικής όσο και της γνωστικής λειτουργίας.
Το ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι η συνολική διάρκεια της δραστηριότητας φάνηκε να έχει μεγαλύτερη σημασία από την έντασή της. Ωστόσο, επειδή η μελέτη ήταν παρατηρητική, δεν αποδεικνύει ότι η άσκηση αποτελεί από μόνη της αιτία της βραδύτερης επιδείνωσης ούτε ότι μπορεί να σταματήσει την εξέλιξη της νόσου.
Νόσος Πάρκινσον: Τι έδειξε η νέα μελέτη για την άσκηση
Στην έρευνα συμμετείχαν 294 άνθρωποι με νόσο Πάρκινσον, με μέση ηλικία τα 66 έτη, οι οποίοι παρακολουθήθηκαν για διάστημα έως και επτά ετών. Οι ερευνητές κατέγραφαν τη σωματική τους δραστηριότητα και αξιολογούσαν τις μεταβολές στην κινητικότητα και στη γνωστική λειτουργία τους.
Οι δραστηριότητες των συμμετεχόντων περιλάμβαναν διαφορετικά επίπεδα έντασης. Ανάμεσά τους ήταν το τζόκινγκ και το τένις, αλλά και πιο μέτριες δραστηριότητες, όπως η κηπουρική και οι δουλειές του σπιτιού.
Η σύγκριση έδειξε ότι όσοι συγκέντρωναν περισσότερες από οκτώ ώρες σωματικής δραστηριότητας την εβδομάδα εμφάνιζαν την πιο αργή επιδείνωση στις λειτουργίες που αξιολογήθηκαν. Αντίθετα, όσοι ήταν λιγότερο δραστήριοι παρουσίαζαν μεγαλύτερη μέση ετήσια πτώση στη γνωστική βαθμολογία τους.
Το εύρημα δεν σημαίνει ότι χρειάζεται να γυμνάζεσαι εντατικά για οκτώ ώρες κάθε εβδομάδα. Η συνολική δραστηριότητα περιλάμβανε διαφορετικές μορφές κίνησης, ενώ η έρευνα δεν καθόρισε ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα άσκησης που να είναι κατάλληλο για όλους τους ασθενείς.
Πόσο μπορεί να επηρεάσει η άσκηση τη γνωστική λειτουργία
Η νόσος Πάρκινσον συνδέεται κυρίως με κινητικά συμπτώματα, αλλά η επίδρασή της δεν περιορίζεται σε αυτά. Ορισμένοι άνθρωποι εμφανίζουν δυσκολίες στην προσοχή, στη μνήμη, στη συγκέντρωση και σε άλλες γνωστικές λειτουργίες.
Για να αξιολογήσουν αυτές τις μεταβολές, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μια καθιερωμένη δοκιμασία γνωστικής αξιολόγησης με μέγιστη βαθμολογία 30 μονάδων. Η υψηλότερη βαθμολογία υποδηλώνει γενικά καλύτερη γνωστική επίδοση.
Τα αποτελέσματα παρουσίασαν αξιοσημείωτες διαφορές ανάλογα με το επίπεδο σωματικής δραστηριότητας:
- Έως τέσσερις ώρες την εβδομάδα: Η βαθμολογία μειωνόταν κατά περίπου 0,48 μονάδες ετησίως.
- Από τέσσερις έως οκτώ ώρες την εβδομάδα: Η ετήσια πτώση ήταν περίπου 0,09 μονάδες.
- Περισσότερες από οκτώ ώρες την εβδομάδα: Η μέση ετήσια πτώση ήταν σχεδόν μηδενική, περίπου 0,007 μονάδες.
Οι αριθμοί αυτοί περιγράφουν τη μέση μεταβολή των ομάδων και όχι την ατομική πορεία κάθε ασθενούς. Δεν σημαίνουν, επίσης, ότι η μνήμη παραμένει απαραίτητα αναλλοίωτη σε όσους ασκούνται περισσότερο. Παρόλα αυτά, τα ευρήματα ενισχύουν το ενδιαφέρον για τον πιθανό ρόλο της σωματικής δραστηριότητας στη διατήρηση της γνωστικής λειτουργίας σε ανθρώπους με Πάρκινσον.
Η σχέση της άσκησης με την κίνηση και την καθημερινή λειτουργικότητα
Εκτός από τις γνωστικές επιδόσεις, οι ερευνητές εξέτασαν την πορεία των κινητικών συμπτωμάτων, όπως η βραδυκινησία, η δυσκαμψία, οι διαταραχές στη βάδιση και οι δυσκολίες στη διατήρηση της στάσης του σώματος.
Η αξιολόγηση έδειξε ότι η περισσότερο δραστήρια ομάδα παρουσίαζε ευνοϊκότερη πορεία στην κινητική βαθμολογία σε σύγκριση με την ομάδα που είχε τη χαμηλότερη δραστηριότητα.
Η διατήρηση της κινητικότητας έχει ιδιαίτερη σημασία για την καθημερινή ζωή. Το να μπορείς να περπατάς με μεγαλύτερη ασφάλεια, να σηκώνεσαι από μια καρέκλα, να αλλάζεις κατεύθυνση ή να εκτελείς βασικές δραστηριότητες αυτοεξυπηρέτησης επηρεάζει άμεσα την ανεξαρτησία σου.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η άσκηση αντιστρέφει τη νευροεκφύλιση. Μπορεί, όμως, να συμβάλλει στη φυσική κατάσταση και στις κινητικές ικανότητες που χρειάζεσαι για να ανταποκρίνεσαι στις απαιτήσεις της καθημερινότητας.
Από το τζόκινγκ μέχρι την κηπουρική: Ποιες δραστηριότητες μετρούν
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της έρευνας είναι ότι η μεγαλύτερη συνολική διάρκεια δραστηριότητας συνδέθηκε με ευνοϊκότερη πορεία, ανεξάρτητα από το αν οι συμμετέχοντες έκαναν αποκλειστικά έντονη άσκηση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλες οι δραστηριότητες έχουν τα ίδια φυσιολογικά αποτελέσματα. Δείχνει, ωστόσο, ότι η κίνηση μπορεί να έχει πολλές μορφές και να μην περιορίζεται στην προπόνηση στο γυμναστήριο.
- Τζόκινγκ: Αποτελεί μορφή αερόβιας άσκησης που μπορεί να βελτιώσει την καρδιοαναπνευστική αντοχή. Η καταλληλότητά του εξαρτάται από τη φυσική κατάσταση, την ισορροπία και τη βαρύτητα των συμπτωμάτων.
- Τένις: Συνδυάζει μετακινήσεις, συντονισμό και αλλαγές κατεύθυνσης, ενώ απαιτεί προσαρμογή των κινήσεων σε εξωτερικά ερεθίσματα.
- Κηπουρική: Μπορεί να περιλαμβάνει περπάτημα, σκύψιμο και επαναλαμβανόμενες κινήσεις, συμβάλλοντας στον συνολικό χρόνο σωματικής δραστηριότητας.
- Δουλειές του σπιτιού: Το σκούπισμα με ηλεκτρική σκούπα και άλλες οικιακές εργασίες μπορούν να προσθέσουν περισσότερη κίνηση στην ημέρα σου, ανάλογα με τον ρυθμό και τις απαιτήσεις τους.
Η επιλογή δραστηριότητας χρειάζεται, βέβαια, να λαμβάνει υπόψη τα συμπτώματα του κάθε ανθρώπου. Όταν υπάρχουν προβλήματα ισορροπίας, πτώσεις ή δυσκολίες στη βάδιση, είναι σημαντικό να προηγείται αξιολόγηση από τον θεράποντα νευρολόγο και, όπου χρειάζεται, από φυσικοθεραπευτή με εμπειρία στη νόσο Πάρκινσον.
Γιατί η συνέπεια μπορεί να είναι πιο σημαντική από την ένταση
Τα ευρήματα έφεραν στο προσκήνιο ένα ερώτημα: μήπως δεν έχει σημασία μόνο πόσο έντονα γυμνάζεσαι, αλλά και πόσο συχνά παραμένεις δραστήριος; Ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Δρ Dong-Woo Ryu, επισήμανε στην Dailymail ότι τα πιθανά οφέλη της σωματικής δραστηριότητας μπορεί να εξαρτώνται από το πόσο καιρό παραμένει κάποιος δραστήριος και από το αν συνεχίζει να ασκείται με την πάροδο του χρόνου.
Η συστηματική κίνηση μπορεί να υποστηρίξει τη μυϊκή δύναμη, την αντοχή και την κινητικότητα, ενώ παράλληλα βοηθά στη διατήρηση μιας πιο ενεργής καθημερινότητας. Δεν χρειάζεται, επομένως, κάθε προπόνηση να είναι εξαντλητική, ούτε να επιλέγεις αποκλειστικά δραστηριότητες υψηλής έντασης.
Ο Δρ Daniel Truong, νευρολόγος από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας που σχολίασε τα ευρήματα, χαρακτήρισε την άσκηση μία από τις σημαντικότερες στρατηγικές διαχείρισης της νόσου Πάρκινσον. Όπως επισήμανε, μπορεί να προσφέρει ανακούφιση από συμπτώματα και ενδέχεται να έχει επιδράσεις στην πορεία της νόσου, ιδιαίτερα όταν ξεκινά νωρίς και διατηρείται με συνέπεια.
Ο ίδιος συμβουλεύει τους ασθενείς να ξεκινούν σταδιακά, σημειώνοντας ότι ακόμη και δέκα λεπτά κίνησης μπορούν να αποτελέσουν μια χρήσιμη αρχή. Βελτιώσεις στην ισορροπία, στην ενέργεια και στη διάθεση μπορεί να γίνουν αντιληπτές μέσα σε λίγες εβδομάδες, αν και η ανταπόκριση διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο.