Πώς θα ρίξω τη λιποπρωτεΐνη (a); Τι μπορείς να κάνεις για να προστατεύσεις την καρδιά σου

Είναι ένας λιγότερο γνωστός δείκτης καρδιαγγειακού κινδύνου που επηρεάζεται κυρίως από τα γονίδιά σου. Δες τι ισχύει για τη διατροφή, την άσκηση και τις διαθέσιμες θεραπείες.

Αν έχεις κάνει εξετάσεις αίματος και διαπίστωσες ότι η λιποπρωτεΐνη(a), γνωστή και ως Lp(a), είναι αυξημένη, είναι πιθανό να αναρωτιέσαι τι μπορείς να κάνεις για να τη μειώσεις. Σε αντίθεση με την LDL χοληστερόλη, όμως, η συγκεκριμένη λιποπρωτεΐνη δεν επηρεάζεται ιδιαίτερα από τις αλλαγές στη διατροφή και στον τρόπο ζωής. Τα επίπεδά της καθορίζονται σε μεγάλο βαθμό από τα γονίδιά σου, γεγονός που κάνει τη διαχείρισή της πιο σύνθετη.

Πίνεις τσάι καθημερινά; Ένα είδος ξεχωρίζει για την υγεία της καρδιάς

Σε ανασκόπηση στο επιστημονικό περιοδικό Cleveland Clinic Journal of Medicine, οι καρδιολόγοι Astefanos Al-Dalakta, Leslie S. Cho και Ashish Sarraju από την Cleveland Clinic εξετάζουν τον ρόλο της Lp(a) στον καρδιαγγειακό κίνδυνο, τον έλεγχο των επιπέδων της και τις νεότερες θεραπευτικές προσεγγίσεις. Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι, παρότι οι διαθέσιμες θεραπείες έχουν περιορισμένη επίδραση στη συγκεκριμένη λιποπρωτεΐνη, υπάρχουν ουσιαστικοί τρόποι να περιορίσεις τον συνολικό κίνδυνο για την καρδιά σου.

Τι είναι η λιποπρωτεΐνη(a);

Η λιποπρωτεΐνη(a) είναι ένα σωματίδιο που κυκλοφορεί στο αίμα και μοιάζει με την LDL ("κακή") χοληστερόλη, καθώς περιέχει απολιποπρωτεΐνη Β. Διαθέτει, όμως, και ένα επιπλέον συστατικό, την απολιποπρωτεΐνη(a), το οποίο της προσδίδει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Τα αυξημένα επίπεδά της αποτελούν ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για αθηροσκληρωτική καρδιαγγειακή νόσο, όπως το έμφραγμα και το ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο, αλλά και για στένωση της αορτικής βαλβίδας.

Το σημαντικό είναι ότι μπορεί να έχεις αυξημένη Lp(a) ακόμη κι αν η LDL χοληστερόλη σου βρίσκεται σε φυσιολογικά επίπεδα και ακολουθείς έναν γενικά υγιεινό τρόπο ζωής. Αυτό συμβαίνει επειδή η συγκεκριμένη λιποπρωτεΐνη καθορίζεται κυρίως γενετικά και τα επίπεδά της παραμένουν σχετικά σταθερά σε όλη τη διάρκεια της ζωής.

Πότε θεωρείται αυξημένη η λιποπρωτεΐνη(a);

Σύμφωνα με τις σύγχρονες καρδιολογικές οδηγίες, τιμή ίση ή μεγαλύτερη από 50 mg/dL ή 125 nmol/L θεωρείται αυξημένη και αποτελεί παράγοντα που ενισχύει την εκτίμηση του καρδιαγγειακού κινδύνου. Όσο υψηλότερη είναι η τιμή της, τόσο μεγαλύτερη μπορεί να είναι η επιβάρυνση του καρδιαγγειακού συστήματος. Ωστόσο, δεν αρκεί ένας αριθμός από μόνος του για να καθορίσει τον προσωπικό σου κίνδυνο. Ο γιατρός συνεκτιμά την LDL χοληστερόλη, την αρτηριακή πίεση, το σάκχαρο, το οικογενειακό ιστορικό και άλλους παράγοντες. Επίσης, οι μονάδες mg/dL και nmol/L δεν μετατρέπονται με έναν ενιαίο, αξιόπιστο συντελεστή, επομένως δεν πρέπει να κάνεις αυθαίρετες μετατροπές μεταξύ τους.

Πώς θα ρίξω τη λιποπρωτεΐνη(a); Τι μπορείς να κάνεις στην πράξη

Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση: δεν υπάρχει σήμερα κάποια συγκεκριμένη δίαιτα ή μορφή άσκησης που να μειώνει ουσιαστικά την Lp(a). Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι δεν μπορείς να παρέμβεις στον καρδιαγγειακό σου κίνδυνο.

1. Ακολούθησε μια ισορροπημένη διατροφή μεσογειακού τύπου

Η διατροφή δεν φαίνεται να επηρεάζει σημαντικά τα επίπεδα της Lp(a), μπορεί όμως να συμβάλει στη βελτίωση άλλων σημαντικών δεικτών της καρδιαγγειακής υγείας. Προτίμησε ένα διατροφικό πρότυπο που περιλαμβάνει:

  • Λαχανικά και φρούτα καθημερινά.
  • Όσπρια και δημητριακά ολικής άλεσης.
  • Ελαιόλαδο ως βασική πηγή λίπους.
  • Ψάρια και ξηρούς καρπούς.
  • Περιορισμό των κορεσμένων λιπαρών και των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων.

Με αυτόν τον τρόπο μπορείς να υποστηρίξεις τη ρύθμιση της LDL χοληστερόλης και άλλων μεταβολικών παραγόντων που επηρεάζουν τον συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο.

2. Βάλε την άσκηση στην καθημερινότητά σου

Το περπάτημα, το τρέξιμο, η ποδηλασία, η κολύμβηση και η προπόνηση ενδυνάμωσης δεν μειώνουν άμεσα τη γενετικά καθορισμένη Lp(a). Έχουν, ωστόσο, σημαντικά οφέλη για την καρδιαγγειακή υγεία.

Η συστηματική φυσική δραστηριότητα συμβάλλει στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, στη βελτίωση της ευαισθησίας στην ινσουλίνη και στη διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους.

3. Έλεγξε την LDL χοληστερόλη σου

Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα βήματα. Όταν η Lp(a) είναι αυξημένη, ο γιατρός μπορεί να συστήσει πιο εντατική αντιμετώπιση της LDL χοληστερόλης, ανάλογα με το συνολικό καρδιαγγειακό προφίλ σου.

Οι στατίνες αποτελούν βασική θεραπευτική επιλογή για τη μείωση της LDL και του καρδιαγγειακού κινδύνου. Δεν μειώνουν, όμως, την Lp(a) και σε ορισμένους ανθρώπους μπορεί να αυξήσουν ελαφρώς τα επίπεδά της.

Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να τις αποφεύγεις ή να διακόψεις τη θεραπεία σου. Το καρδιαγγειακό όφελος από τη μείωση της LDL παραμένει σημαντικό και η αγωγή πρέπει να αξιολογείται από τον γιατρό σου.

4. Συζήτησε με τον γιατρό σου τις διαθέσιμες φαρμακευτικές επιλογές

Ορισμένες θεραπείες που χρησιμοποιούνται για τη μείωση της LDL μπορούν να επηρεάσουν και την Lp(a). Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι αναστολείς PCSK9, μια κατηγορία φαρμάκων που μπορεί να μειώσει τα επίπεδα της Lp(a) περίπου κατά 15%-30%, ανάλογα με τη θεραπεία.

Ωστόσο, δεν αποτελούν εγκεκριμένη θεραπεία αποκλειστικά για την αυξημένη Lp(a). Χρησιμοποιούνται κυρίως σε ασθενείς που χρειάζονται επιπλέον μείωση της LDL και πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια καρδιαγγειακού κινδύνου.

Σε επιλεγμένους ασθενείς με πολύ υψηλή Lp(a) και συγκεκριμένο ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου μπορεί επίσης να εξεταστεί η λιποπρωτεϊνική αφαίρεση (lipoprotein apheresis). Πρόκειται για εξειδικευμένη διαδικασία κατά την οποία απομακρύνονται λιποπρωτεΐνες από το αίμα.

5. Ενημερώσου για τις νέες θεραπείες που βρίσκονται υπό μελέτη

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα πεδία της σύγχρονης καρδιολογικής έρευνας αφορά φάρμακα που στοχεύουν απευθείας την παραγωγή της Lp(a). Οι θεραπείες αυτές χρησιμοποιούν τεχνολογίες που παρεμβαίνουν στη γενετική πληροφορία που είναι υπεύθυνη για την παραγωγή της συγκεκριμένης λιποπρωτεΐνης. Μεταξύ των ουσιών που μελετώνται βρίσκονται το pelacarsen και το olpasiran.

Τα πρώτα αποτελέσματα των κλινικών μελετών έχουν δείξει ιδιαίτερα σημαντική μείωση των επιπέδων της Lp(a). Ωστόσο, το κρίσιμο ερώτημα είναι αν αυτή η μείωση μεταφράζεται και σε λιγότερα εμφράγματα, εγκεφαλικά επεισόδια και άλλα καρδιαγγειακά συμβάντα.

Γι' αυτό βρίσκονται σε εξέλιξη μεγάλες κλινικές μελέτες φάσης 3, οι οποίες αξιολογούν όχι μόνο τη μείωση της λιποπρωτεΐνης αλλά και την επίδραση στην πραγματική καρδιαγγειακή υγεία. Οι συγκεκριμένες θεραπείες δεν πρέπει ακόμη να θεωρούνται καθιερωμένη διαθέσιμη αγωγή.

Κάθε πότε πρέπει να ελέγχεις τη λιποπρωτεΐνη (a);

Επειδή τα επίπεδα της Lp(a) καθορίζονται κυρίως γενετικά και παραμένουν σχετικά σταθερά, η μέτρησή της τουλάχιστον μία φορά στην ενήλικη ζωή θεωρείται χρήσιμη για την εκτίμηση του καρδιαγγειακού κινδύνου. Ο έλεγχος έχει ιδιαίτερη σημασία αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό πρόωρου εμφράγματος ή εγκεφαλικού επεισοδίου, γνωστή οικογενής υπερχοληστερολαιμία ή συγγενής πρώτου βαθμού με αυξημένη Lp(a). Αν διαπιστωθεί αυξημένη τιμή, ο γιατρός μπορεί να συστήσει και τον έλεγχο συγγενών πρώτου βαθμού, καθώς η κληρονομικότητα παίζει καθοριστικό ρόλο.

Το ψάρι που οι καρδιολόγοι θέλουν να τρως 2 φορές την εβδομάδα