Η σχέση διατροφής και ψυχικής υγείας δεν είναι καινούρια. Τα τελευταία χρόνια, όμως, το ενδιαφέρον έχει στραφεί πιο έντονα στο πώς το σώμα παράγει ενέργεια και πώς αυτό μπορεί να επηρεάζει τον εγκέφαλο. Σε αυτό το πλαίσιο, μια υψηλή σε λιπαρά και χαμηλή σε υδατάνθρακες προσέγγιση - γνωστή ως κετογονική διατροφή - έχει αρχίσει να συζητιέται και πέρα από τον χώρο της επιληψίας, όπου εφαρμόζεται εδώ και δεκαετίες.
Τι σημαίνει "έχω κατάθλιψη" και ποια η διαφορά με τη θλίψη;
Τι είναι η κετογονική (keto) διατροφή
Η κετογονική διατροφή βασίζεται σε πολύ χαμηλή πρόσληψη υδατανθράκων, αυξημένη πρόσληψη λιπαρών και μέτρια πρωτεΐνη. Όταν οι υδατάνθρακες περιορίζονται δραστικά, το σώμα μπαίνει σε μια μεταβολική κατάσταση που λέγεται κέτωση. Εκεί, αντί για γλυκόζη, χρησιμοποιεί κυρίως κετόνες, δηλαδή τα παράγωγα του λίπους, ως καύσιμο.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι τρόφιμα όπως ψωμί, ζυμαρικά, ρύζι και ζάχαρη περιορίζονται έντονα, ενώ δίνεται έμφαση σε λιπαρά ψάρια, αυγά, κρέας, ελαιόλαδο, ξηρούς καρπούς, σπόρους, λαχανικά χαμηλών υδατανθράκων, αβοκάντο και μικρές ποσότητες μούρων.
Γιατί συνδέεται με την κατάθλιψη
Δεδομένα δείχνουν ότι η κατάθλιψη, ειδικά σε περιπτώσεις που δεν ανταποκρίνονται επαρκώς στη φαρμακευτική αγωγή, μπορεί να σχετίζεται με χρόνια φλεγμονή, διαταραχές στον μεταβολισμό της ενέργειας και αλλαγές στη λειτουργία του εγκεφάλου. Η κετογονική διατροφή μελετάται επειδή ενδέχεται να επηρεάζει αυτούς τους μηχανισμούς.
Η βασική υπόθεση είναι ότι οι κετόνες μπορεί να προσφέρουν μια εναλλακτική, πιο "σταθερή" πηγή ενέργειας για τον εγκέφαλο και να σχετίζονται με χαμηλότερα επίπεδα φλεγμονής — στοιχεία που θεωρητικά θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη διάθεση.
Τι έδειξε η μελέτη των 6 εβδομάδων
Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη από το Oxford University, που δημοσιεύτηκε στο JAMA Psychiatry, ενήλικες με κατάθλιψη που δεν είχε βελτιωθεί επαρκώς με την κλασική αγωγή συμμετείχαν σε μια τυχαιοποιημένη δοκιμή διάρκειας έξι εβδομάδων. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες:
- Η πρώτη ακολούθησε κετογονική διατροφή, με προκαθορισμένα γεύματα και ημερήσια πρόσληψη υδατανθράκων κάτω από 30 γραμμάρια.
- Η δεύτερη ακολούθησε μη κετογονική διατροφή, με πιο ήπιες αλλαγές, όπως περισσότερα φρούτα και λαχανικά και αντικατάσταση κορεσμένων λιπαρών με ακόρεστα.
Και οι δύο ομάδες συνέχισαν τη φαρμακευτική τους αγωγή. Μετά το τέλος των έξι εβδομάδων, παρατηρήθηκε μεγαλύτερη μείωση των συμπτωμάτων κατάθλιψης στην ομάδα που ακολούθησε την κετογονική διατροφή. Το όφελος περιγράφεται ως μικρό έως μέτριο, αλλά υπαρκτό.
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη
Το βασικό συμπέρασμα δεν είναι ότι η keto "θεραπεύει" την κατάθλιψη. Η ίδια η ερευνητική ομάδα επισημαίνει ότι πρόκειται για συμπληρωματική προσέγγιση και ότι το αποτέλεσμα αφορά μέσο όρο, όχι όλους το ίδιο. Ένα ακόμη κρίσιμο στοιχείο είναι η δυσκολία διατήρησης της διατροφής. Πολλοί συμμετέχοντες ανέφεραν ότι, μετά το τέλος της οργανωμένης περιόδου, η αυστηρότητα του πλάνου ήταν απαιτητική στην καθημερινότητα.
Η κετογονική διατροφή φαίνεται να προσφέρει ένα πιθανό, περιορισμένο όφελος σε συγκεκριμένες περιπτώσεις κατάθλιψης, μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Δεν πρόκειται για πανάκεια, αλλά για ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ της ψυχικής υγείας, που συνεχίζει να ερευνάται.
Κατάθλιψη: Η ανέξοδη συνήθεια που μπορεί να βοηθήσει όσο η ψυχοθεραπεία