Αν προσπαθείς να χάσεις βάρος, πιθανότατα κοιτάς πρώτα τη ζυγαριά. Πόσα κιλά έχασες, πόσα σου μένουν, πόσο γρήγορα κατεβαίνει ο αριθμός. Όμως νέα κλινική δοκιμή δείχνει ότι η ίδια απώλεια βάρους δεν σημαίνει απαραίτητα και το ίδιο αποτέλεσμα μέσα στο σώμα.
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από ερευνητική ομάδα της Washington University School of Medicine στο St. Louis, με επικεφαλής τον Samuel Klein, και δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cell Metabolism. Η έρευνα, με τίτλο "Effect of diet macronutrient content on the cardiometabolic response to weight loss: A randomized clinical trial", εξέτασε αν το είδος της διατροφής μπορεί να επηρεάζει την υγεία του ήπατος και τον μεταβολισμό πέρα από την ίδια την απώλεια κιλών.
Το αποτέλεσμα είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον: άνθρωποι που έχασαν περίπου 10% του αρχικού σωματικού τους βάρους ακολουθώντας τρεις διαφορετικές διατροφές παρουσίασαν παρόμοια απώλεια κιλών, αλλά όχι την ίδια αλλαγή στο λίπος του ήπατος.
Τρεις μύθοι για την κετογονική διατροφή
Η κετογονική δίαιτα βγήκε μπροστά για το λίπος στο ήπαρ
Στη μελέτη συγκρίθηκαν τρία διαφορετικά διατροφικά μοντέλα:
- κετογονική δίαιτα πολύ χαμηλών υδατανθράκων,
- μεσογειακή δίαιτα,
- πολύ χαμηλή σε λιπαρά, φυτοκεντρική διατροφή.
Και οι τρεις ομάδες έχασαν περίπου 10% του αρχικού τους βάρους. Ωστόσο, όταν οι ερευνητές εξέτασαν τι είχε συμβεί στο ήπαρ, οι διαφορές ήταν πιο έντονες.
Σύμφωνα με τη μελέτη, το λίπος στο ήπαρ μειώθηκε από περίπου 19% σε περίπου 6% στην ομάδα της κετογονικής δίαιτας, δηλαδή κατά περίπου δύο τρίτα.
Στη μεσογειακή ομάδα μειώθηκε περίπου στο 10%, ενώ στην ομάδα της διατροφής χαμηλών λιπαρών έφτασε περίπου στο 9,6%.
Έτσι, παρότι η απώλεια βάρους ήταν παρόμοια, το αποτέλεσμα για το ήπαρ δεν ήταν το ίδιο.
42 άνθρωποι ακολούθησαν αυστηρά τη διατροφή τους
Οι ερευνητές από την Washington University School of Medicine ξεκίνησαν με 55 ενήλικες με αυτό που η μελέτη χαρακτηρίζει ως "μεταβολικά μη υγιή παχυσαρκία", δηλαδή αυξημένο βάρος σε συνδυασμό με προδιαβήτη και συσσώρευση λίπους στο ήπαρ. Τελικά, 42 άτομα ολοκλήρωσαν τη μελέτη:
- 14 ακολούθησαν την κετογονική δίαιτα,
- 14 τη μεσογειακή,
- 14 τη διατροφή πολύ χαμηλών λιπαρών και φυτικής κατεύθυνσης.
Οι συμμετέχοντες ήταν κατά μέσο όρο στις αρχές της δεκαετίας των 40 και κάθε ομάδα περιλάμβανε εννέα γυναίκες και πέντε άνδρες.
Το ενδιαφέρον είναι ότι οι ερευνητές δεν βασίστηκαν απλώς σε όσα δήλωναν οι συμμετέχοντες ότι έτρωγαν. Όλα τα γεύματα και τα σνακ προετοιμάζονταν και παραδίδονταν από την ερευνητική ομάδα, ενώ οι συμμετέχοντες συναντούσαν κάθε εβδομάδα διαιτολόγο. Η τήρηση της διατροφής ξεπέρασε το 95% σε όλες τις ομάδες.
Τι περιείχε κάθε διατροφή
Οι τρεις διατροφές είχαν αρκετά διαφορετική αναλογία μακροθρεπτικών συστατικών.
Η κετογονική δίαιτα περιείχε περίπου:
- 4% υδατάνθρακες
- 73% λιπαρά
- 23% πρωτεΐνη
Η μεσογειακή δίαιτα περιείχε περίπου:
- 50% υδατάνθρακες
- 35% λιπαρά
- 15% πρωτεΐνη
Η διατροφή χαμηλών λιπαρών και φυτικής κατεύθυνσης περιείχε περίπου:
- 70% υδατάνθρακες
- 15% λιπαρά
- 15% πρωτεΐνη
Οι συμμετέχοντες συνέχισαν το διατροφικό τους πρόγραμμα μέχρι να χάσουν περίπου 10% του αρχικού τους βάρους, κάτι που χρειάστηκε περίπου τέσσερις έως πέντε μήνες, ανάλογα με την ομάδα.
Δεν ήταν μόνο το λίπος στο ήπαρ
Το ήπαρ δεν ήταν το μοναδικό σημείο στο οποίο παρατηρήθηκαν διαφορές. Και οι τρεις διατροφές βελτίωσαν περίπου κατά 50% τον τρόπο με τον οποίο οι μύες ανταποκρίνονταν στην ινσουλίνη. Όμως το ήπαρ παρουσίασε διαφορετική εικόνα. Η κετογονική δίαιτα συνδέθηκε με πολύ μεγαλύτερη βελτίωση στην απόκριση του ήπατος στην ινσουλίνη σε σχέση με τις άλλες δύο διατροφές. Παράλληλα, βελτιώθηκαν δείκτες που σχετίζονται με τον έλεγχο του σακχάρου.
Ένας δείκτης που αποτυπώνει τον μέσο όρο του σακχάρου για περίπου τρεις μήνες μειώθηκε κατά 0,6 μονάδες στην κετογονική ομάδα, έναντι 0,1 στη μεσογειακή και 0,4 στη διατροφή χαμηλών λιπαρών.
Η κετογονική δίαιτα επηρέασε περισσότερο και την ινσουλίνη
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχαν και οι μεταβολές στην έκθεση του οργανισμού σε γλυκόζη και ινσουλίνη μέσα στην ημέρα. Δεδομένα δείχνουν ότι η ομάδα της κετογονικής δίαιτας παρουσίασε μείωση περίπου 20% στην έκθεση του αίματος στη γλυκόζη σε διάστημα μίας ημέρας, ενώ στις άλλες δύο ομάδες η μείωση ήταν περίπου 8%. Η έκθεση στην ινσουλίνη μειώθηκε κατά περίπου 74% στην κετογονική ομάδα, έναντι 44% στη μεσογειακή και 27% στη διατροφή χαμηλών λιπαρών. Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι το εύρημα σχετικά με τον προδιαβήτη.
Σε αρκετούς συμμετέχοντες ο προδιαβήτης υποχώρησε
Ο προδιαβήτης εξαφανίστηκε πλήρως, δηλαδή το σάκχαρο επέστρεψε σε φυσιολογικά επίπεδα, στο 50% της ομάδας της κετογονικής δίαιτας. Το αντίστοιχο ποσοστό ήταν:
- 29% στη μεσογειακή διατροφή
- 7% στη διατροφή χαμηλών λιπαρών και φυτικής κατεύθυνσης.
Το αποτέλεσμα αυτό ενισχύει την εικόνα ότι η συγκεκριμένη κετογονική παρέμβαση είχε μεγαλύτερη επίδραση σε ορισμένους δείκτες μεταβολικής υγείας, παρότι η απώλεια βάρους ήταν περίπου ίδια.
Γιατί μπορεί να συμβαίνει αυτό;
Ένας πιθανός μηχανισμός που εξετάζουν οι ερευνητές σχετίζεται με την ινσουλίνη και τη γλυκαγόνη, δύο ορμόνες που συμμετέχουν στη ρύθμιση του μεταβολισμού. Στην κετογονική ομάδα, η γλυκαγόνη αυξήθηκε ενώ η ινσουλίνη μειώθηκε σημαντικά. Αυτή η μεταβολή στην ισορροπία των δύο ορμονών θεωρείται ότι μπορεί να επιβραδύνει την παραγωγή λίπους από το ήπαρ και να ενισχύσει την καύση λίπους αντί για την αποθήκευσή του. Στις διατροφές με περισσότερους υδατάνθρακες δεν παρατηρήθηκε η ίδια ορμονική μεταβολή.
Δεν κέρδισε όμως η κετογονική σε όλα
Το αποτέλεσμα δεν σημαίνει ότι η κετογονική δίαιτα ήταν καλύτερη σε κάθε δείκτη. Τα επίπεδα της LDL, δηλαδή της "κακής" χοληστερόλης, και ένας αντίστοιχος δείκτης που αφορά τα σωματίδια μεταφοράς χοληστερόλης στο αίμα δεν παρουσίασαν σημαντικές διαφορές μεταξύ των τριών ομάδων. Οι βελτιώσεις στην αρτηριακή πίεση ήταν επίσης παρόμοιες.
Παρότι η κετογονική διατροφή της συγκεκριμένης μελέτης περιείχε αρκετά κορεσμένα λιπαρά, δεν οδήγησε σε χειρότερα επίπεδα χοληστερόλης σε σύγκριση με τις άλλες δύο διατροφές. Παράλληλα, παρατηρήθηκαν πλεονεκτήματα σε ορισμένους δείκτες που σχετίζονται με τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Τελικά, έχει σημασία μόνο πόσα κιλά χάνεις;
Η μελέτη δίνει μια ενδιαφέρουσα απάντηση: όχι απαραίτητα. Και οι τρεις ομάδες έχασαν βάρος και παρουσίασαν βελτιώσεις στη μεταβολική τους υγεία. Όμως το είδος της διατροφής φάνηκε να επηρεάζει διαφορετικά το ήπαρ και τον έλεγχο του σακχάρου.
Στη συγκεκριμένη κλινική δοκιμή, η πολύ χαμηλή σε υδατάνθρακες κετογονική δίαιτα συνδέθηκε με μεγαλύτερη μείωση του ηπατικού λίπους και μεγαλύτερη βελτίωση σε αρκετούς δείκτες που σχετίζονται με τον μεταβολισμό, σε ανθρώπους με παχυσαρκία, προδιαβήτη και λιπώδη διήθηση του ήπατος.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η κετογονική δίαιτα είναι η καλύτερη επιλογή για όλους. Η μελέτη αφορούσε συγκεκριμένο πληθυσμό, είχε μικρό αριθμό συμμετεχόντων και εξέτασε ένα πολύ συγκεκριμένο διατροφικό πρωτόκολλο.
Το βασικό μήνυμα είναι ίσως πιο ενδιαφέρον από μια απλή "νίκη" της μίας δίαιτας απέναντι στην άλλη: η απώλεια βάρους δεν είναι ο μόνος τρόπος να αξιολογήσεις τι συμβαίνει μέσα στο σώμα σου. Το τι τρως για να χάσεις βάρος μπορεί να επηρεάζει διαφορετικά το ήπαρ, την ινσουλίνη και τον μεταβολικό σου έλεγχο.
Το λίπος στο συκώτι μπορεί να "φρενάρει" τον μεταβολισμό σου;