Όταν βλέπεις τη ζυγαριά να κατεβαίνει και τα ρούχα σου να εφαρμόζουν λίγο πιο άνετα, είναι εύκολο να σκεφτείς ότι το λίπος απλώς "καίγεται". Στην πραγματικότητα, όμως, η διαδικασία είναι πολύ πιο συγκεκριμένη και το τελικό προϊόν της βρίσκεται σε ένα σημείο που πιθανότατα δεν θα περίμενες: στον αέρα που εκπνέεις. Η απώλεια λίπους, όπως επισημαίνουν στο The Conversation οι Jonny Quinlan, Επίκουρος Καθηγητής Φυσιολογίας της Άσκησης και Μυϊκής Υγείας στο Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ και Archie Belfield, Υποψήφιος Διδάκτορας στο Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ, δεν σημαίνει ότι το λίπος εξαφανίζεται. Το σώμα σου μετατρέπει τα αποθέματα ενέργειας σε άλλες ουσίες, τις οποίες στη συνέχεια αποβάλλει. Και, σύμφωνα με τη βιοχημεία του μεταβολισμού, ένα μεγάλο μέρος αυτής της διαδικασίας καταλήγει στους πνεύμονες.
10 tips για γράμμωση στο σώμα: Πώς θα χάσεις λίπος + θα "χτίσεις" μύες
Πρώτα αποθηκεύεις ενέργεια και μετά την αξιοποιείς
Το λίπος που παίρνεις από τη διατροφή διασπάται κατά την πέψη σε λιπαρά οξέα. Ένα μέρος τους χρησιμοποιείται άμεσα για τις ανάγκες του οργανισμού, ενώ η περίσσεια αποθηκεύεται στα λιποκύτταρα κυρίως με τη μορφή τριγλυκεριδίων.
Αυτές οι αποθήκες λειτουργούν σαν ένα ενεργειακό απόθεμα. Όταν προσλαμβάνεις λιγότερη ενέργεια από όση χρειάζεται το σώμα σου, δημιουργείται θερμιδικό έλλειμμα και ο οργανισμός αρχίζει να αξιοποιεί μέρος της αποθηκευμένης ενέργειας.
Τότε ενεργοποιείται η λιπόλυση: τα τριγλυκερίδια διασπώνται και απελευθερώνουν λιπαρά οξέα, τα οποία μεταφέρονται στα κύτταρα και χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ενέργειας.
Πώς φεύγει τελικά το λίπος από το σώμα
Για να χρησιμοποιήσει αυτά τα λιπαρά οξέα, το σώμα σου τα υποβάλλει σε μια σειρά βιοχημικών αντιδράσεων, γνωστών ως β-οξείδωση. Μέσω αυτής της διαδικασίας, τα μόρια του λίπους διασπώνται και τελικά μετατρέπονται, μεταξύ άλλων, σε διοξείδιο του άνθρακα και νερό.
Το διοξείδιο του άνθρακα μεταφέρεται μέσω του αίματος στους πνεύμονες και αποβάλλεται κάθε φορά που εκπνέεις. Με άλλα λόγια, ένα σημαντικό μέρος της μάζας του λίπους που χάνεις καταλήγει να βγαίνει από το σώμα σου με την εκπνοή.
Δεν σημαίνει, φυσικά, ότι όσο πιο βαθιά ή γρήγορα αναπνέεις τόσο περισσότερο λίπος χάνεις. Η αναπνοή είναι το τελευταίο στάδιο μιας μεταβολικής διαδικασίας που έχει ήδη ξεκινήσει στα κύτταρα. Το σώμα πρέπει πρώτα να χρειάζεται αυτή την ενέργεια και να κινητοποιήσει τα αποθέματα λίπους.
Τι γίνεται με τον ιδρώτα;
Εδώ υπάρχει μια πολύ συνηθισμένη παρανόηση. Ο ιδρώτας μπορεί να σε κάνει να δεις προσωρινά μικρότερο αριθμό στη ζυγαριά, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι "λιώνεις" περισσότερο λίπος.
Κατά τη διάσπαση του λίπους παράγεται επίσης νερό, το οποίο μπορεί να αποβληθεί με διάφορους τρόπους από τον οργανισμό, μεταξύ άλλων μέσω των ούρων, της αναπνοής και του ιδρώτα.
Γι' αυτό και ένα έντονο workout σε πολύ ζεστό περιβάλλον μπορεί να σε κάνει να ζυγίζεις λιγότερο αμέσως μετά. Η συγκεκριμένη πτώση, όμως, αφορά κυρίως απώλεια υγρών και όχι αντίστοιχη απώλεια σωματικού λίπους. Το νερό αναπληρώνεται όταν ενυδατωθείς.
Άρα, τελικά, "βγαίνει" το λίπος από τους πνεύμονες;
Σε μεγάλο βαθμό, ναι, αλλά χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση. Αυτό που εκπνέεις είναι κυρίως το διοξείδιο του άνθρακα που δημιουργήθηκε καθώς το σώμα σου μετέτρεψε τα αποθηκευμένα λιπαρά οξέα σε ενέργεια. Δεν σημαίνει ότι τα λιποκύτταρα αδειάζουν και μετατρέπονται αυτούσια σε αέριο.
Μια γνωστή επιστημονική ανάλυση έχει υπολογίσει ότι, από τη μάζα του λίπους που οξειδώνεται, περίπου 84% αποβάλλεται ως διοξείδιο του άνθρακα μέσω της αναπνοής, ενώ περίπου 16% μετατρέπεται σε νερό. Το ποσοστό αυτό αποτελεί υπολογισμό και όχι έναν αριθμό που μπορεί να εφαρμοστεί με απόλυτη ακρίβεια σε κάθε άνθρωπο και κάθε περίπτωση απώλειας βάρους.
Και τι σημαίνει αυτό για την άσκηση;
Η άσκηση μπορεί να αυξήσει την ενεργειακή δαπάνη και, όταν συνδυάζεται με κατάλληλη διατροφή, να συμβάλει στη δημιουργία του ενεργειακού ελλείμματος που απαιτείται για την απώλεια λίπους. Δεν υπάρχει, όμως, κάποια συγκεκριμένη άσκηση που να "στέλνει" το λίπος απευθείας στους πνεύμονες ούτε τρόπος να επιταχύνεις την απώλεια λίπους απλώς αναπνέοντας περισσότερο.
Ο πραγματικός μηχανισμός είναι πολύ πιο απλός: όταν το σώμα σου χρειάζεται περισσότερη ενέργεια από αυτή που του προσφέρεις μέσω της τροφής, στρέφεται στα αποθέματά του. Το λίπος διασπάται, χρησιμοποιείται για την παραγωγή ενέργειας και τα τελικά προϊόντα αυτής της διαδικασίας απομακρύνονται από τον οργανισμό.
Ανασύσταση σώματος: Πώς θα χάσεις λίπος και θα χτίσεις μύες... ταυτόχρονα!