Η απώλεια βάρους δεν είναι πάντα τόσο απλή υπόθεση όσο το να τρως λιγότερο και να κινείσαι περισσότερο. Τα δεδομένα δείχνουν ότι μόλις το 20% περίπου των ανθρώπων που χάνουν σκόπιμα σημαντικό βάρος μέσω δίαιτας καταφέρνουν να διατηρήσουν την απώλεια για τουλάχιστον έναν χρόνο. Σε αυτό το πλαίσιο, τα φάρμακα που δρουν στους υποδοχείς του GLP-1 έχουν αλλάξει σημαντικά τη συζήτηση γύρω από την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. Φάρμακα όπως η σεμαγλουτίδη, που έχει γίνει ευρύτερα γνωστή μέσα από σκευάσματα όπως το Ozempic, βοηθούν στον έλεγχο της όρεξης και μπορούν να οδηγήσουν σε σημαντική απώλεια βάρους. Η επίδρασή τους, ωστόσο, δεν φαίνεται να περιορίζεται στη ζυγαριά.
Πώς να χάσεις βάρος εύκολα: Οι 3 απλοί κανόνες που προτείνουν οι ειδικοί
Καθώς αυξάνεται ο αριθμός των ανθρώπων που λαμβάνουν αυτές τις θεραπείες, οι επιστήμονες εξετάζουν όλο και περισσότερες πιθανές επιδράσεις τους, από την καρδιαγγειακή υγεία και τη λειτουργία του εγκεφάλου μέχρι τη φυσική δραστηριότητα, τη μυϊκή μάζα και τα οστά. Κάποιες από αυτές είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικές, ενώ άλλες δημιουργούν ερωτήματα που χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση.
Φάρμακα GLP-1: 5 επιδράσεις πέρα από την απώλεια βάρους
1. Τα φάρμακα GLP-1 μπορεί να βοηθούν στον περιορισμό των εξαρτήσεων
Η επίδραση των φαρμάκων GLP-1 στην όρεξη είναι από τις πιο γνωστές ιδιότητές τους. Αυτό που εξετάζεται πλέον είναι αν μπορούν να επηρεάσουν και άλλες μορφές έντονης επιθυμίας, όπως εκείνες που συνδέονται με την εξάρτηση από ουσίες. Σε μεγάλη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό The BMJ, εξετάστηκαν δεδομένα από 600.000 βετεράνους στις ΗΠΑ. Η χρήση φαρμάκων GLP-1 συσχετίστηκε με χαμηλότερο κίνδυνο διαταραχών χρήσης ουσιών, συμπεριλαμβανομένων του αλκοόλ, της νικοτίνης, της κάνναβης, της κοκαΐνης και των οπιοειδών.
Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης 524.817 άτομα χωρίς διαταραχή χρήσης ουσιών κατά την έναρξη της μελέτης. Όσοι λάμβαναν φάρμακα GLP-1 είχαν 14% μικρότερη πιθανότητα να εμφανίσουν μια τέτοια διαταραχή σε σύγκριση με άτομα που λάμβαναν άλλα φάρμακα για τον διαβήτη και την απώλεια βάρους. Μεταξύ όσων είχαν ήδη διαταραχή χρήσης ουσιών, η λήψη GLP-1 συσχετίστηκε με 12 λιγότερα σοβαρά συμβάντα που σχετίζονταν με την εξάρτηση ανά 1.000 χρήστες.
Ο Naveed Sattar, καθηγητής Καρδιομεταβολικής Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης, επισημαίνει στο sciencefocus, ωστόσο, ότι τα δεδομένα παρατήρησης δεν αποδεικνύουν πως τα φάρμακα προκαλούν άμεσα τη μείωση των εξαρτήσεων. Όπως εξηγεί, υπάρχουν ενδείξεις για πιθανό όφελος στην εξάρτηση από το αλκοόλ, αλλά απαιτούνται μεγαλύτερες κλινικές δοκιμές για την επιβεβαίωση αυτών των αποτελεσμάτων, καθώς και για τη διερεύνηση πιθανών επιδράσεων στην υπερφαγία και την κατάθλιψη.
2. Μπορεί να προστατεύουν την καρδιά και τα αγγεία
Η απώλεια βάρους μπορεί να βελτιώσει αρκετούς παράγοντες που σχετίζονται με την καρδιαγγειακή υγεία. Τα στοιχεία για τα φάρμακα GLP-1, ωστόσο, υποδεικνύουν ότι τα πιθανά οφέλη τους δεν εξηγούνται απαραίτητα μόνο από τη μείωση του σωματικού βάρους.
Σε κλινική δοκιμή με περισσότερους από 17.000 συμμετέχοντες, η σεμαγλουτίδη συσχετίστηκε με 20% χαμηλότερο κίνδυνο εμφράγματος, εγκεφαλικού επεισοδίου ή καρδιαγγειακού θανάτου σε σύγκριση με εικονικό φάρμακο. Η συγκεκριμένη μελέτη αφορούσε ανθρώπους με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο, οι οποίοι είχαν ήδη εγκατεστημένη καρδιαγγειακή νόσο και υπέρβαρο ή παχυσαρκία.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι το όφελος φάνηκε πριν οι συμμετέχοντες χάσουν σημαντικό βάρος. Σε μεταγενέστερη ανάλυση, η προστατευτική επίδραση συσχετίστηκε με τη θεραπεία ανεξάρτητα από το πόσα κιλά έχασαν οι ασθενείς.
Αυτό ενισχύει την υπόθεση ότι η σεμαγλουτίδη μπορεί να επηρεάζει την καρδιά και τα αιμοφόρα αγγεία μέσω μηχανισμών πέρα από την απώλεια βάρους. Οι ακριβείς μηχανισμοί, ωστόσο, δεν έχουν αποσαφηνιστεί πλήρως.
Μία από τις πιθανές εξηγήσεις αφορά τη φλεγμονή. Η χρόνια φλεγμονή συνδέεται με τη δημιουργία και την εξέλιξη αθηρωματικών πλακών στα αγγεία, οι οποίες μπορούν να περιορίσουν τη ροή του αίματος και να συμβάλουν στην εμφάνιση εμφράγματος ή εγκεφαλικού επεισοδίου. Οι επιστήμονες εξετάζουν αν οι αντιφλεγμονώδεις επιδράσεις των GLP-1 συμβάλλουν στην προστασία του καρδιαγγειακού συστήματος.
"Γνωρίζουμε ότι επηρεάζουν την αρτηριακή πίεση, η οποία αποτελεί βασικό παράγοντα κινδύνου για την καρδιαγγειακή νόσο", αναφέρει ο Naveed Sattar. Τα ευρήματα είναι σημαντικά, αλλά χρειάζεται να διαβάζονται στο σωστό πλαίσιο: τα συγκεκριμένα δεδομένα δεν σημαίνουν ότι τα φάρμακα ενδείκνυνται για κάθε άνθρωπο ή ότι μπορούν να αντικαταστήσουν τις υπόλοιπες παρεμβάσεις για την καρδιαγγειακή υγεία.
3. Θα μπορούσαν να επηρεάζουν την εξέλιξη της άνοιας
Ο εγκέφαλος είναι ένα ακόμη πεδίο στο οποίο οι επιστήμονες εξετάζουν τις πιθανές επιδράσεις των φαρμάκων GLP-1. Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται, μεταξύ άλλων, στη νόσο Αλτσχάιμερ και στις αλλαγές που σχετίζονται με τη συσσώρευση συγκεκριμένων πρωτεϊνών στον εγκέφαλο.
Ανασκόπηση 30 μελετών που δημοσιεύτηκε το 2026 εξέτασε τις επιδράσεις των φαρμάκων GLP-1 σε σχέση με την αμυλοειδική πρωτεΐνη βήτα και την πρωτεΐνη tau. Η συσσώρευση αυτών των πρωτεϊνών μπορεί να συνδέεται με βλάβες και απώλεια εγκεφαλικών κυττάρων στη νόσο Αλτσχάιμερ. Στις μελέτες που αφορούσαν ζώα, τα φάρμακα συσχετίστηκαν με μειωμένη συσσώρευση των συγκεκριμένων πρωτεϊνών. Τα δεδομένα από ανθρώπους βρίσκονται σε πιο πρώιμο στάδιο και δεν οδηγούν ακόμη σε οριστικά συμπεράσματα.
Σε κλινική δοκιμή με 204 άτομα με ήπια έως μέτρια νόσο Αλτσχάιμερ, η λιραγλουτίδη συσχετίστηκε με βραδύτερη επιδείνωση σε γνωστικές δοκιμασίες και 50% μικρότερη απώλεια εγκεφαλικού όγκου σε σύγκριση με εικονικό φάρμακο.
Ωστόσο, τα αποτελέσματα δεν είναι ομοιόμορφα. Εκτεταμένες κλινικές δοκιμές που δημοσιεύτηκαν στο The Lancet έδειξαν ότι η από του στόματος σεμαγλουτίδη δεν επιβράδυνε τη γνωστική ή λειτουργική έκπτωση σε ασθενείς με πρώιμη νόσο Αλτσχάιμερ κατά τη διάρκεια δύο ετών. Η εικόνα, επομένως, παραμένει σύνθετη. Παρότι υπάρχουν ενδείξεις ότι τα φάρμακα GLP-1 μπορεί να επηρεάζουν λειτουργίες του εγκεφάλου, δεν γνωρίζουμε ακόμη με ακρίβεια πώς δρουν ούτε αν μπορούν να επιβραδύνουν ουσιαστικά την εξέλιξη της άνοιας.
4. Μπορεί να μειώνουν τη φυσική δραστηριότητα σε ορισμένους ανθρώπους
Θα περίμενες ότι η απώλεια βάρους θα σε έκανε να κινείσαι περισσότερο. Ωστόσο, ορισμένα δεδομένα δείχνουν ότι η φυσική δραστηριότητα μπορεί να μειώνεται μετά την έναρξη θεραπείας με GLP-1. Έρευνα που παρουσιάστηκε το 2026 και βασίστηκε σε δεδομένα από έξυπνα ρολόγια κατέγραψε μείωση στον αριθμό των ημερήσιων βημάτων και στον χρόνο μέτριας έως έντονης άσκησης μετά την έναρξη της θεραπείας.
Συγκεκριμένα, ο μέσος ημερήσιος αριθμός βημάτων μειώθηκε από 5.047 σε 4.487, δηλαδή κατά περίπου 560 βήματα. Παράλληλα, ο χρόνος που αφιερωνόταν καθημερινά σε μέτρια έως έντονη σωματική δραστηριότητα περιορίστηκε από 28 σε 22 λεπτά.
Αυτό δεν αποδεικνύει ότι τα φάρμακα προκαλούν άμεσα μείωση της φυσικής δραστηριότητας. Η συγκεκριμένη ανάλυση ήταν παρατηρητική, ενώ ορισμένοι άνθρωποι που λαμβάνουν GLP-1 εμφανίζουν ναυτία, γαστρεντερικές ενοχλήσεις ή κόπωση, συμπτώματα που μπορεί να επηρεάσουν προσωρινά τη διάθεσή τους για κίνηση.
Η Marie Spreckley, ειδικός στην παχυσαρκία στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, τονίζει ότι η φαρμακευτική αγωγή λειτουργεί καλύτερα ως μέρος μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. Η διατήρηση της φυσικής δραστηριότητας κατά την απώλεια βάρους είναι σημαντική όχι μόνο για την καρδιαγγειακή υγεία, αλλά και για τη διατήρηση της μυϊκής δύναμης, της σωματικής λειτουργικότητας και της ανεξαρτησίας.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η απώλεια βάρους χωρίς επαρκή κίνηση και κατάλληλη διατροφική υποστήριξη μπορεί να συνοδεύεται από απώλεια μυϊκής μάζας. Επομένως, αν λαμβάνεις τέτοια αγωγή, η άσκηση δεν είναι απλώς ένας τρόπος να ενισχύσεις το αποτέλεσμα στη ζυγαριά. Είναι σημαντικό μέρος της φροντίδας του σώματός σου.
5. Επηρεάζουν και τα οστά, αλλά οι επιδράσεις δεν έχουν αποσαφηνιστεί
Τα οστά αποτελούν ένα ακόμη πεδίο στο οποίο τα διαθέσιμα στοιχεία για τα φάρμακα GLP-1 δεν δίνουν ακόμη μια ξεκάθαρη απάντηση. Ορισμένες μελέτες υποδεικνύουν πιθανές ευεργετικές επιδράσεις στον οστικό ιστό, ενώ άλλες εγείρουν ανησυχίες για τη μείωση της οστικής πυκνότητας και τον κίνδυνο καταγμάτων.
Ορισμένα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι τα φάρμακα GLP-1 ενδέχεται να επηρεάζουν τα κύτταρα που συμμετέχουν στη διατήρηση του οστικού ιστού, περιορίζοντας την οστική αποδόμηση και ενισχύοντας τον σχηματισμό νέου οστού. Παράλληλα, πρώιμα στοιχεία, κυρίως από μελέτες σε ζώα, εξετάζουν το ενδεχόμενο να έχουν ευεργετική επίδραση στην οστεοαρθρίτιδα.
Από την άλλη πλευρά, έρευνα από το Πανεπιστήμιο του Κολοράντο συσχέτισε τη χρήση GLP-1 με αυξημένο κίνδυνο καταγμάτων σε άτομα με παχυσαρκία χωρίς διαβήτη. Η συσχέτιση ήταν ιδιαίτερα έντονη σε άτομα με δείκτη μάζας σώματος πάνω από 40 και ηλικία άνω των 68 ετών.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι τα φάρμακα αποδυναμώνουν άμεσα τα οστά. Η γρήγορη απώλεια βάρους είναι γνωστό ότι μπορεί να συνοδεύεται από μείωση της οστικής πυκνότητας. Αν παράλληλα χάνεται μυϊκή μάζα, μπορεί να μειωθεί η σταθερότητα του σώματος και να αυξηθεί η ευαλωτότητα στις πτώσεις.
Η Marie Spreckley επισημαίνει ότι τα ευρήματα δημιουργούν εύλογα ερωτήματα σχετικά με τις μακροπρόθεσμες επιδράσεις των φαρμάκων GLP-1 στην υγεία του σκελετού. Υπενθυμίζει, ωστόσο, ότι η απώλεια βάρους μπορεί να ανακουφίσει τα συμπτώματα της οστεοαρθρίτιδας σε άτομα με παχυσαρκία, μειώνοντας την επιβάρυνση των αρθρώσεων.
Το ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι απλώς να χάσεις όσο το δυνατόν περισσότερα κιλά, αλλά να πετύχεις μια απώλεια βάρους που να υποστηρίζει συνολικά την υγεία σου.
Γιατί πεινάς τόσο πολύ όταν είσαι σε θερμιδικό έλλειμμα; Οι 5 κινήσεις που βοηθούν να χορταίνεις