Αν έχεις μπει ποτέ στη διαδικασία να ψάξεις ποια είναι η "καλύτερη" διατροφή για υγεία και μακροζωία, πιθανότατα έχεις βρεθεί μπροστά σε μια ατελείωτη λίστα από επιλογές: μεσογειακή, φυτική, DASH, Nordic, MIND και πολλές ακόμη. Η ιδέα ότι υπάρχει ένα και μοναδικό διατροφικό μοντέλο που πρέπει να ακολουθείς για να τρως σωστά είναι αρκετά διαδεδομένη. Μια νέα μελέτη, όμως, έρχεται να δώσει μια πιο ευέλικτη εικόνα. Σύμφωνα με μελέτη του Γερμανικού Κέντρου Νευροεκφυλιστικών Νοσημάτων (DZNE), η υψηλότερη ποιότητα διατροφής συνδέεται με πιο αργή βιολογική γήρανση. Και το ενδιαφέρον είναι ότι αυτό δεν αφορά μία συγκεκριμένη δίαιτα.
"Είμαι 70 και πιο δυνατή από ποτέ": 5 συνήθειες μίας fitness coach για υγιή γήρανση
10 διαφορετικές διατροφές, ένα κοινό αποτέλεσμα
Στη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications, αξιολογήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες περίπου 7.500 γυναικών και ανδρών. Στην αρχική ανάλυση συμμετείχαν 6.470 άτομα από τη μελέτη Rhineland Study του DZNE στη Βόννη, ενώ τα βασικά ευρήματα επιβεβαιώθηκαν με δεδομένα από 1.034 συμμετέχοντες της EPIC-Potsdam Study του Γερμανικού Ινστιτούτου Ανθρώπινης Διατροφής Potsdam-Rehbrücke (DIfE).
Οι ερευνητές εξέτασαν δέκα διατροφικά πρότυπα που θεωρούνται υγιεινά. Ανάμεσά τους ήταν η μεσογειακή και η Nordic διατροφή, μια φυτική διατροφή, καθώς και η DASH, η οποία έχει σχεδιαστεί με στόχο να συμβάλλει στη μείωση της αρτηριακής πίεσης. Τα δεδομένα έδειξαν ότι και τα δέκα διατροφικά πρότυπα συνδέονταν με πιο αργή βιολογική γήρανση. Οι διαφορές μεταξύ τους υπήρχαν, αλλά ήταν σχετικά μικρές σε απόλυτους όρους. "Δεν υπάρχει μόνο μία υγιεινή διατροφή, αλλά πράγματι ένα ολόκληρο ρεπερτόριο πιθανών διατροφών με θετική επίδραση", εξηγεί η Juliana Tavares, διδακτορική ερευνήτρια στο DZNE και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης.
Τι σημαίνει "βιολογική γήρανση";
Η ηλικία που αναγράφεται στην ταυτότητά σου δεν είναι ο μοναδικός τρόπος να περιγράψεις το πώς γερνά το σώμα. Για να εξετάσουν τη βιολογική γήρανση, οι ερευνητές αξιοποίησαν δείγματα αίματος και μελέτησαν χημικές τροποποιήσεις στο DNA, γνωστές ως μοτίβα μεθυλίωσης του DNA.
Οι συγκεκριμένες αλλαγές επηρεάζουν τη δραστηριότητα των γονιδίων και τους βιολογικούς μηχανισμούς του οργανισμού. Επειδή μεταβάλλονται συστηματικά κατά τη διάρκεια της ζωής, μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως δείκτες βιολογικής γήρανσης. Στη συγκεκριμένη έρευνα χρησιμοποιήθηκαν τρεις διαφορετικές προσεγγίσεις, γνωστές ως επιγενετικά "ρολόγια" γήρανσης. Η τεχνολογία επέτρεψε την εξέταση περίπου 850.000 σημείων στο DNA, αριθμός περίπου διπλάσιος από εκείνον που καλύπτεται στις περισσότερες προηγούμενες μελέτες.
Δεν χρειάζεται να ταιριάζεις σε ένα μόνο διατροφικό "κουτί"
Ένα από τα ενδιαφέροντα στοιχεία της μελέτης είναι ότι η υγιεινή διατροφή δεν έμοιαζε ίδια για όλους. Η προσήλωση κάθε συμμετέχοντα αξιολογήθηκε ξεχωριστά για καθένα από τα δέκα διατροφικά πρότυπα. Έτσι, το ίδιο άτομο μπορούσε να έχει υψηλή βαθμολογία σε ένα διατροφικό μοντέλο και χαμηλή σε ένα άλλο. Με απλά λόγια, κάποιος μπορούσε να θεωρείται ότι τρέφεται υγιεινά σύμφωνα με τα κριτήρια μιας διατροφής, αλλά όχι σύμφωνα με εκείνα μιας άλλης. Σύμφωνα με τα δεδομένα, ελάχιστοι ήταν εκείνοι που πληρούσαν ταυτόχρονα τα κριτήρια όλων των διατροφικών προτύπων. Και εδώ βρίσκεται ίσως το πιο πρακτικό μήνυμα: δεν χρειάζεται να ακολουθείς μια "τέλεια" διατροφή για να κάνεις καλό στην υγεία σου.
Η Monique Breteler, διευθύντρια Population Health Sciences στο DZNE και επικεφαλής της Rhineland Study, επισημαίνει ότι πιθανότατα δεν υπάρχει μία και μοναδική "σωστή" διατροφή. Η δυνατότητα επιλογής ανάμεσα σε διαφορετικά υγιεινά διατροφικά πρότυπα αφήνει χώρο για προσωπικές και πολιτισμικές προτιμήσεις, αλλά και για το budget και τη γεύση σου.
Τι έχουν κοινό οι διαφορετικές υγιεινές διατροφές;
Παρότι κάθε διατροφικό πρότυπο συνδεόταν με το δικό του σύνολο αλλαγών στη μεθυλίωση του DNA, οι βιολογικοί μηχανισμοί που εμπλέκονταν παρουσίαζαν σημαντική επικάλυψη.
Περισσότερο από το 70% των βιολογικών μονοπατιών που επηρεάζονταν ήταν κοινά και στις δέκα διατροφές. Αυτά σχετίζονταν με την κυτταρική δομή, την κυτταρική σηματοδότηση και τον μεταβολισμό - διαδικασίες που έχουν κεντρικό ρόλο στη γήρανση και στις χρόνιες ασθένειες.
Υπήρχαν, ωστόσο, και διαφορές. Ορισμένα βιολογικά μονοπάτια εμφανίζονταν ειδικά σε συγκεκριμένες διατροφές και ταίριαζαν με τους βασικούς στόχους τους. Στην περίπτωση της DASH, για παράδειγμα, ξεχώρισαν μονοπάτια που σχετίζονταν με την καρδιά. Στη MIND, η οποία έχει σχεδιαστεί με έμφαση στην υγεία του εγκεφάλου, εμφανίστηκαν μονοπάτια που σχετίζονταν με τη γνωστική λειτουργία και τη μνήμη.
Η σχέση ήταν πιο έντονη στους καπνιστές
Ένα ακόμη εύρημα που ξεχώρισε ήταν ότι η σχέση ανάμεσα στην ποιότητα της διατροφής και την πιο αργή βιολογική γήρανση ήταν πιο έντονη στους καπνιστές. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι καπνιστές ακολουθούσαν πιο υγιεινή διατροφή. Η Juliana Tavares σημειώνει ότι μία πιθανή εξήγηση είναι πως υπάρχει μεγαλύτερο περιθώριο οφέλους από μια υγιεινή διατροφή στους καπνιστές, λόγω των ιδιαίτερα επιβαρυντικών επιδράσεων του καπνίσματος. Η βιολογική εξήγηση για το συγκεκριμένο εύρημα, ωστόσο, παραμένει ανοιχτή.
Το μήνυμα δεν είναι να βρεις την "τέλεια" δίαιτα
Αν κάτι φαίνεται να ξεχωρίζει από τα δεδομένα, είναι ότι η υγιεινή διατροφή δεν χρειάζεται να έχει μία και μοναδική ταυτότητα. Μεσογειακή, Nordic, φυτική, DASH ή άλλο διατροφικό πρότυπο: η μελέτη συνδέει την υψηλότερη ποιότητα της διατροφής με πιο αργή βιολογική γήρανση, ενώ οι διαφορές ανάμεσα στα πρότυπα ήταν σχετικά περιορισμένες. "Δεν χρειάζεσαι μια τέλεια διατροφή", λέει η Tavares, συνοψίζοντας το πιο πρακτικό μήνυμα της έρευνας.
Οι 6 συνήθειες των ανθρώπων που δείχνουν πολύ νεότεροι από την ηλικία τους