Ο ήλιος είναι η πιο φυσική πηγή βιταμίνης D, αφού το σώμα σου έχει την εντυπωσιακή ικανότητα να τη δημιουργεί μόνο του όταν η επιδερμίδα σου εκτίθεται στην υπεριώδη ακτινοβολία UVB. Όμως, την ίδια στιγμή που οι ακτίνες UVB ενεργοποιούν την παραγωγή βιταμίνης D, προκαλούν και βλάβες στα κύτταρα του δέρματος, αυξάνοντας τον κίνδυνο για πρόωρη γήρανση, δυσχρωμίες και καρκίνο του δέρματος.
Και κάπου εδώ δημιουργείται το μεγάλο δίλημμα του καλοκαιριού: χρειάζεται να αφήσεις το αντηλιακό στην άκρη για να πάρεις αρκετή βιταμίνη D; Η απάντηση των δερματολόγων είναι ξεκάθαρη: όχι. Η προστασία από τον ήλιο και η επάρκεια βιταμίνης D μπορούν να συνυπάρξουν.
Γιατί δεν ανεβαίνει η βιταμίνη D σου; Τα 3 λάθη που κάνεις
Πώς βοηθά ο ήλιος το σώμα σου να παράγει βιταμίνη D
Η βιταμίνη D είναι ένα από τα λίγα θρεπτικά συστατικά που ο οργανισμός σου μπορεί να δημιουργήσει μόνος του. Όταν οι ακτίνες UVB του ήλιου φτάνουν στο δέρμα σου, ξεκινούν μια διαδικασία κατά την οποία μια φυσική ουσία που υπάρχει στην επιδερμίδα μετατρέπεται σε βιταμίνη D3.
Στη συνέχεια, η βιταμίνη D3 περνά από το ήπαρ και τους νεφρούς, όπου μετατρέπεται στη δραστική μορφή που μπορεί να χρησιμοποιήσει το σώμα σου.
Η διαδικασία αυτή κάνει τον ήλιο σημαντικό παράγοντα για τη διατήρηση επαρκών επιπέδων βιταμίνης D. Όμως, το γεγονός ότι ο ήλιος έχει αυτόν τον ρόλο δεν σημαίνει ότι η παρατεταμένη έκθεση χωρίς προστασία είναι η σωστή λύση.
Το πρόβλημα: Οι ίδιες ακτίνες που δημιουργούν βιταμίνη D προκαλούν και βλάβες
Η αντίφαση με τον ήλιο είναι ότι η ίδια ακτινοβολία που χρειάζεται το δέρμα σου για την παραγωγή βιταμίνης D είναι αυτή που μπορεί να το βλάψει.
"Η UVB ακτινοβολία από τον ήλιο προκαλεί βλάβες στο DNA και θάνατο των κυττάρων του δέρματος, αλλά είναι επίσης το συγκεκριμένο μήκος κύματος που απαιτείται για την ενεργοποίηση της σύνθεσης βιταμίνης D στα κύτταρα του δέρματος", εξηγεί ο Anthony Rossi, MD, πιστοποιημένος δερματολόγος στο Memorial Sloan Kettering Cancer Center.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε έκθεση στον ήλιο είναι απαραίτητα αρνητική. Ο ήλιος έχει συνδεθεί και με πιθανά οφέλη πέρα από τη βιταμίνη D, όπως επιδράσεις που σχετίζονται με την καρδιαγγειακή και την ψυχική υγεία. Ωστόσο, οι ειδικοί τονίζουν ότι αυτά τα δεδομένα δεν αποτελούν λόγο για σκόπιμο μαύρισμα ή εγκαύματα.
Υπάρχει "ασφαλές" μαύρισμα για να πάρεις βιταμίνη D;
Η ιδέα ότι μπορείς να "ψήσεις" το δέρμα σου για να αυξήσεις τη βιταμίνη D είναι ένας μύθος που μπορεί να έχει συνέπειες.
Δεν υπάρχει ένα καθολικό όριο έκθεσης στον ήλιο που να θεωρείται ασφαλές για όλους. Όπως εξηγεί η Tanya Kormeili, MD, πιστοποιημένη δερματολόγος στη Santa Monica, η ανοχή στην υπεριώδη ακτινοβολία διαφέρει ανάλογα με τη βιολογία του δέρματος, τα φάρμακα που μπορεί να λαμβάνει κάποιος και την τοποθεσία στην οποία βρίσκεται, καθώς η ένταση της ακτινοβολίας διαφέρει ανά περιοχή.
Ακόμη και μικρές ποσότητες UV έκθεσης μπορούν να συμβάλουν στη συσσωρευμένη φθορά του δέρματος με την πάροδο του χρόνου, αυξάνοντας τον κίνδυνο για:
- πρόωρη γήρανση της επιδερμίδας,
- υπερμελάγχρωση και κηλίδες,
- βλάβες στα κύτταρα του δέρματος.
Το αντηλιακό δεν "κόβει" τη βιταμίνη D
Ένας από τους πιο διαδεδομένους μύθους είναι ότι το αντηλιακό εμποδίζει το σώμα να παράγει βιταμίνη D. Στην πραγματικότητα, η καθημερινή χρήση αντηλιακού δεν έχει συνδεθεί με ανεπάρκεια βιταμίνης D στην πραγματική ζωή. "Μπορείς να είσαι έξω και να μην κοκκινίσεις, να μην καείς. Μπορείς να φοράς αντηλιακό και να συνεχίζεις να παράγεις βιταμίνη D", αναφέρει ο Anthony Rossi στο verywellhealth.
Η εξήγηση είναι ότι τα αντηλιακά δεν μπλοκάρουν το 100% της UVB ακτινοβολίας. Σύμφωνα με τον ίδιο:
- το SPF 15 φιλτράρει περίπου το 93% της UVB ακτινοβολίας,
- το SPF 30 περίπου το 97%,
- το SPF 50 περίπου το 98%.
Αυτό σημαίνει ότι ένα μικρό ποσοστό UVB εξακολουθεί να φτάνει στο δέρμα.
"Χρησιμοποίησε αντηλιακό καθημερινά, χωρίς ενοχές για τη βιταμίνη D", συμβουλεύει ο Rossi, επισημαίνοντας ότι τα δεδομένα δείχνουν πως η χρήση αντηλιακού στην καθημερινότητα δεν προκαλεί ανεπάρκεια βιταμίνης D.
Μην κάνεις solarium για βιταμίνη D
Αν σκέφτεσαι ότι ένα τεχνητό μαύρισμα μπορεί να είναι μια λύση για περισσότερη βιταμίνη D, οι ειδικοί έχουν διαφορετική άποψη. "Ποτέ μη χρησιμοποιείς τα solarium ως πηγή βιταμίνης D", τονίζει ο Anthony Rossi. Τα solarium εκπέμπουν κυρίως UVA ακτινοβολία, η οποία δεν παράγει βιταμίνη D. Με άλλα λόγια, δεν προσφέρουν το όφελος που αναζητάς και ταυτόχρονα αυξάνουν την έκθεση του δέρματος σε ακτινοβολία που μπορεί να είναι επιβαρυντική.
Πώς να διατηρήσεις υγιή επίπεδα βιταμίνης D με ασφάλεια
Η προστασία από τον ήλιο δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποφεύγεις κάθε στιγμή σε εξωτερικό χώρο. Μπορείς να απολαμβάνεις τον ήλιο με έξυπνο τρόπο, χωρίς να αφήνεις το δέρμα σου απροστάτευτο. Οι ειδικοί προτείνουν να μην βασίζεσαι στο ηλιακό φως ως μοναδική στρατηγική για την κάλυψη των αναγκών σου σε βιταμίνη D.
Τα συμπληρώματα βιταμίνης D μπορούν να αποτελέσουν μια πιο ασφαλή και προβλέψιμη επιλογή για τη διατήρηση υγιών επιπέδων, χωρίς επιπλέον έκθεση στην UV ακτινοβολία. Όπως εξηγεί η Tanya Kormeili, όταν λαμβάνεις συμπλήρωμα βιταμίνης D, ο οργανισμός ακολουθεί την ίδια διαδικασία: η βιταμίνη D3 μεταφέρεται στο ήπαρ και στους νεφρούς ώστε να δημιουργηθεί η ενεργή μορφή που χρησιμοποιεί το σώμα.
Ο Anthony Rossi προτείνει τον έλεγχο των επιπέδων βιταμίνης D μέσω αιματολογικών εξετάσεων όταν υπάρχει λόγος και τη στοχευμένη λήψη συμπληρώματος όταν τα επίπεδα είναι χαμηλά.
Έλλειψη βιταμίνης D; 5 καθημερινές συνήθειες που θα ανεβάσουν τα επίπεδά της άμεσα και φυσικά