Από τη Βίκυ Κουρλιμπίνη.
H εμφάνιση φαρμάκων όπως το Ozempic, το Wegovy και το Zepbound σηματοδότησε μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις των τελευταίων ετών
στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. Οι θεραπείες που βασίζονται στον μηχανισμό της ορμόνης GLP-1 επέτρεψαν σε εκατομμύρια ασθενείς να πετύχουν σημαντική απώλεια βάρους, ανοίγοντας έναν νέο κύκλο καινοτομίας στη φαρμακευτική βιομηχανία.
Ωστόσο, στα εργαστήρια των μεγάλων φαρμακευτικών εταιρειών βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη μια εκτεταμένη "δεξαμενή" νέων θεραπειών που επιχειρούν να βελτιώσουν τόσο την αποτελεσματικότητα όσο και την ευκολία στη χορήγηση. Την ίδια στιγμή, καθώς η αγορά ωριμάζει, αναμένεται σταδιακή διεύρυνση της πρόσβασης των ασθενών σε αυτές τις θεραπείες, ενώ η ανάπτυξη περισσότερων σκευασμάτων μπορεί να οδηγήσει και σε μεγαλύτερο ανταγωνισμό στις τιμές.
Η νέα γενιά θεραπειών
Τα περισσότερα από τα σημερινά φάρμακα δρουν μιμούμενα την ορμόνη GLP-1, η οποία εκκρίνεται μετά το γεύμα και συμβάλλει στη μείωση της όρεξης. Η επόμενη γενιά θεραπειών επιχειρεί να συνδυάσει τη δράση αυτή με άλλες ορμόνες που συμμετέχουν στη ρύθμιση του μεταβολισμού. Ένα από τα πιο μελετημένα σενάρια είναι ο συνδυασμός της σεμαγλουτίδης με την ορμόνη αμυλίνη.
Σε κλινικές δοκιμές διαπιστώθηκε ότι ασθενείς που έλαβαν τη συνδυαστική θεραπεία έχασαν κατά μέσο όρο περίπου το 20% του σωματικού τους βάρους σε διάστημα περίπου 16 μηνών, ποσοστό υψηλότερο σε σχέση με τη χρήση της σεμαγλουτίδης μόνο. Παράλληλα, νέα μόρια που μιμούνται ταυτόχρονα διαφορετικές ορμόνες βρίσκονται σε ανάπτυξη. Μεταξύ αυτών είναι η αμυκρετίνη, η οποία εξετάζεται τόσο σε μορφή καθημερινού χαπιού όσο και εβδομαδιαίας ένεσης, καθώς και η ελοραλιντίδη, ένα ανάλογο της αμυλίνης, που σε μελέτες έχει δείξει απώλεια βάρους κοντά στο 20%.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει και η ρετατρουτίδη, ένα φάρμακο που στο-
χεύει ταυτόχρονα σε τρεις ορμονικούς μηχανισμούς. Κλινικές δοκιμές έδειξαν ότι η μέγιστη δόση οδήγησε σε απώλεια σχεδόν 29% του αρχικού σωματικού
βάρους, ποσοστό που προσεγγίζει τα αποτελέσματα της βαρϊατρικής χειρουργικής σε ορισμένους ασθενείς.
Στροφή στα χάπια
Η καινοτομία δεν αφορά μόνο την αποτελεσματικότητα των φαρμάκων, αλλά
και τον τρόπο χορήγησης. Παρότι οι σύγχρονες συσκευές χορήγησης έχουν σχεδιαστεί ώστε να είναι απλές και ασφαλείς για χρήση στο σπίτι, πολλοί εξακολουθούν να θεωρούν τις ενέσεις πιο δύσκολες σε σύγκριση με τη λήψη ενός χαπιού. Εκτός, λοιπόν, από τις ενέσεις που χορηγούνται εβδομαδιαία, αναπτύσσονται πλέον θεραπείες σε μορφή χαπιού ή ακόμα και ενέσεις μεγαλύτερης διάρκειας δράσης.
Σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερη προσοχή συγκεντρώνει η ορφοργλιπρόνη, ένα νέο φάρμακο που δρα επίσης στους υποδοχείς GLP-1. Το βασικό του πλεονέκτημα είναι ότι μπορεί να λαμβάνεται ανεξάρτητα από το γεύμα, σε αντίθεση με τα υπάρχοντα χάπια της ίδιας κατηγορίας που απαιτούν λήψη με άδειο στομάχι. Τα αποτελέσματα μεγάλης κλινικής μελέτης φάσης 3, στην οποία συμμετείχαν περισσότεροι από 1.500 ασθενείς με διαβήτη τύπου 2, δείχνουν ότι το φάρμακο μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη απώλεια βάρους σε σχέση με τη σεμαγλουτίδη σε μορφή χαπιού. Οι συμμετέχοντες που έλαβαν ορφοργλιπρόνη έχασαν κατά μέσο όρο 6% έως 8% του σωματικού τους βάρους μέσα σε 1 χρόνο, ενώ όσοι έλαβαν σεμαγλουτίδη έχασαν περίπου 4% έως 5%.
Παρενέργειες
Όπως και με άλλα φάρμακα της κατηγορίας GLP-1, οι συχνότερες ανεπιθύ-
μητες ενέργειες σχετίζονται με το γαστρεντερικό σύστημα, όπως ναυτία ή
στομαχικές ενοχλήσεις. Η συγκεκριμένη μελέτη έδειξε ότι περίπου το 9%
έως 10% των ασθενών που έλαβαν ορφοργλιπρόνη διέκοψαν τη θεραπεία
εξαιτίας παρενεργειών, ποσοστό υψηλότερο σε σχέση με τη σεμαγλουτίδη.
Η ουσία δεν έχει ακόμη λάβει έγκριση από τις ρυθμιστικές αρχές, ωστόσο
θεωρείται μία από τις πιο υποσχόμενες εξελίξεις στον χώρο των θεραπειών
για τον διαβήτη και την παχυσαρκία.
Δεν είναι η "μαγική λύση"
Παρά τον ενθουσιασμό που έχει δημιουργηθεί, οι γιατροί υπογραμμίζουν ότι τα φάρμακα αυτά δεν αποτελούν οριστική λύση. Η θεραπεία πρέπει συνήθως να συνεχίζεται για μεγάλο χρονικό διάστημα, καθώς η διακοπή της συχνά οδηγεί σε γρήγορη επαναπρόσληψη βάρους. Επιπλέον, η ανταπόκριση των ασθενών δεν είναι ίδια για όλους, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρείται σταδιακή μείωση της αποτελεσματικότητας. Για τον λόγο αυτό πολλοί ειδικοί θεωρούν ότι η παχυσαρκία θα αντιμετωπίζεται στο μέλλον με πολλαπλές θεραπευτικές επιλογές, όπως συμβαίνει ήδη με παθήσεις όπως ο διαβήτης ή η υπέρταση.