Τρως κρέας, προσπαθείς να έχεις μια ισορροπημένη διατροφή, κι όμως οι εξετάσεις σου δείχνουν χαμηλό σίδηρο. Πώς γίνεται; Η αλήθεια είναι ότι η έλλειψη σιδήρου δεν σχετίζεται πάντα με το πόσο κρέας καταναλώνεις. Μπορεί να έχει να κάνει με τον τρόπο που ο οργανισμός σου απορροφά τον σίδηρο, με τις διατροφικές συνήθειες που συνοδεύουν τα γεύματά σου, αλλά και με παράγοντες που αυξάνουν τις απώλειές του. Με άλλα λόγια, ακόμη κι αν βάζεις συχνά στο πιάτο σου τροφές πλούσιες σε σίδηρο, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο οργανισμός σου καταφέρνει να αξιοποιήσει επαρκώς την ποσότητα που προσλαμβάνεις. Πάμε να δούμε ποιες αιτίες μπορεί να κρύβονται πίσω από τις χαμηλές τιμές στις εξετάσεις σου και πότε χρειάζεται να το διερευνήσεις περισσότερο.
"Ferritin face": Το σημάδι στο πρόσωπο που δείχνει την έλλειψη σιδήρου
Γιατί έχω χαμηλό σίδηρο ενώ τρώω κρέας; 6 πιθανές αιτίες
1. Δεν απορροφάς αποτελεσματικά τον σίδηρο
Το κρέας, ιδιαίτερα το κόκκινο, περιέχει αιμικό σίδηρο, μια μορφή που απορροφάται ευκολότερα από τον οργανισμό σε σύγκριση με τον μη αιμικό σίδηρο που βρίσκεται κυρίως σε φυτικές τροφές. Ωστόσο, η απορρόφηση του σιδήρου δεν είναι ίδια για όλους και επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες.
Για παράδειγμα, ορισμένες παθήσεις του πεπτικού συστήματος, όπως η κοιλιοκάκη, η νόσος Crohn και άλλες καταστάσεις που επηρεάζουν το λεπτό έντερο, μπορεί να δυσκολεύουν την απορρόφησή του. Επομένως, ακόμη κι αν καταναλώνεις αρκετό κρέας, δεν είναι δεδομένο ότι απορροφάς όλη την ποσότητα σιδήρου που χρειάζεσαι.
2. Πίνεις καφέ ή τσάι κοντά στα γεύματά σου
Μπορεί να μην το έχεις σκεφτεί, αλλά ο καφές και το τσάι ενδέχεται να επηρεάζουν την απορρόφηση του σιδήρου. Αυτό συμβαίνει επειδή περιέχουν πολυφαινόλες, ουσίες που μπορούν να περιορίσουν την απορρόφησή του, κυρίως από φυτικές πηγές.
Το ασβέστιο, επίσης, μπορεί να επηρεάσει την απορρόφηση τόσο του αιμικού όσο και του μη αιμικού σιδήρου. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποκλείσεις τον καφέ, το τσάι ή τα γαλακτοκομικά από τη διατροφή σου. Αν όμως έχεις διαγνωσμένη έλλειψη σιδήρου, αξίζει να συζητήσεις με τον γιατρό ή τον διαιτολόγο σου αν χρειάζεται να αφήνεις κάποια χρονική απόσταση ανάμεσα στα γεύματα ή το συμπλήρωμα σιδήρου και σε αυτά τα ροφήματα.
3. Έχεις αυξημένη απώλεια αίματος
Μία από τις συχνότερες αιτίες έλλειψης σιδήρου στις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας είναι η αυξημένη απώλεια αίματος κατά την έμμηνο ρύση. Αν έχεις ιδιαίτερα έντονη ή παρατεταμένη περίοδο, μπορεί να χάνεις περισσότερο σίδηρο από όσο προλαβαίνει να αναπληρώσει ο οργανισμός σου.
Υπάρχουν, όμως, και άλλες πιθανές πηγές απώλειας αίματος, όπως η αιμορραγία από το γαστρεντερικό σύστημα, για παράδειγμα εξαιτίας ενός έλκους ή άλλης πάθησης του πεπτικού. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η απώλεια είναι μικρή και δεν γίνεται εύκολα αντιληπτή.
4. Έχεις κάποια πάθηση του πεπτικού συστήματος
Ορισμένες παθήσεις μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την απορρόφηση του σιδήρου. Η κοιλιοκάκη, για παράδειγμα, μπορεί να προκαλέσει βλάβη στο λεπτό έντερο και να δυσκολέψει την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών.
Επίσης, η λοίμωξη από το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού (Helicobacter pylori), που σχετίζεται με γαστρίτιδα και έλκος στομάχου, έχει συνδεθεί με προβλήματα στην απορρόφηση του σιδήρου και σιδηροπενική αναιμία. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους για τους οποίους η επαναλαμβανόμενη έλλειψη σιδήρου δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά με αλλαγές στη διατροφή, χωρίς να αναζητείται η πιθανή αιτία.
5. Λαμβάνεις ορισμένα φάρμακα για μεγάλο χρονικό διάστημα
Ορισμένα φάρμακα μπορεί να επηρεάσουν την απορρόφηση του σιδήρου. Σε αυτά περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, οι αναστολείς αντλίας πρωτονίων (PPIs), που χρησιμοποιούνται για τη μείωση της παραγωγής γαστρικού οξέος και την αντιμετώπιση της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης.
Η μακροχρόνια χρήση τους ενδέχεται να μειώσει την απορρόφηση του σιδήρου σε ορισμένους ανθρώπους. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να διακόψεις τη φαρμακευτική σου αγωγή, αλλά ότι αξίζει να ενημερώσεις τον γιατρό σου εάν οι εξετάσεις σου δείχνουν επίμονα χαμηλές τιμές.
6. Χάνεις περισσότερο σίδηρο από όσο προσλαμβάνεις
Ακόμη κι αν η διατροφή σου είναι επαρκής, μπορεί να υπάρχει ανισορροπία ανάμεσα στην ποσότητα σιδήρου που προσλαμβάνεις και σε εκείνη που χάνει ο οργανισμός σου. Εκτός από την έμμηνο ρύση και την πιθανή γαστρεντερική αιμορραγία, παράγοντες όπως η συχνή αιμοδοσία και ορισμένες καταστάσεις αυξημένων αναγκών μπορεί να συμβάλλουν στην εμφάνιση έλλειψης. Ειδικά αν γυμνάζεσαι συστηματικά και κάνεις προπονήσεις αντοχής, αξίζει να συζητήσεις με τον γιατρό σου αν χρειάζεται να ελεγχθούν τα αποθέματα σιδήρου σου.
► Σημαντικό: Η έλλειψη σιδήρου συχνά έχει περισσότερες από μία αιτίες. Γι' αυτό η αξιολόγηση πρέπει να λαμβάνει υπόψη τόσο τη διατροφή όσο και το ιατρικό ιστορικό σου.
Τι μπορείς να κάνεις για να βελτιώσεις την απορρόφηση του σιδήρου;
Αν οι εξετάσεις σου δείχνουν χαμηλό σίδηρο, υπάρχουν ορισμένες διατροφικές συνήθειες που μπορούν να βοηθήσουν, χωρίς όμως να υποκαθιστούν τη διερεύνηση της αιτίας.
- Συνδύασε φυτικές πηγές σιδήρου με βιταμίνη C: Πρόσθεσε λεμόνι στις φακές σου ή συνδύασε τα όσπρια με πιπεριά, ντομάτα ή μπρόκολο. Η βιταμίνη C ενισχύει την απορρόφηση του μη αιμικού σιδήρου.
- Μην πίνεις καφέ αμέσως μετά το φαγητό: Οι πολυφαινόλες του καφέ μπορούν να περιορίσουν την απορρόφηση του σιδήρου.
- Φρόντισε για ποικιλία στη διατροφή σου: Εκτός από το κόκκινο κρέας, καλές πηγές σιδήρου είναι τα ψάρια, τα θαλασσινά, τα όσπρια και ορισμένα πράσινα φυλλώδη λαχανικά.
- Μην παίρνεις συμπληρώματα χωρίς καθοδήγηση: Η ανάγκη για συμπλήρωμα, η δοσολογία και η διάρκεια λήψης πρέπει να καθορίζονται από τον γιατρό σου, με βάση τις εξετάσεις και την αιτία της έλλειψης.
Χαμηλός σίδηρος σημαίνει απαραίτητα αναιμία;
Η χαμηλή τιμή σιδήρου και η σιδηροπενική αναιμία δεν είναι ακριβώς το ίδιο πράγμα. Μπορεί να έχεις χαμηλά αποθέματα σιδήρου, όπως δείχνει η φερριτίνη, χωρίς να έχει μειωθεί ακόμη η αιμοσφαιρίνη σου. Η φερριτίνη είναι ένας σημαντικός δείκτης των αποθεμάτων σιδήρου στον οργανισμό, αν και μπορεί να επηρεάζεται και από τη φλεγμονή.
Γι' αυτό δεν αρκεί να κοιτάξεις μόνο μία τιμή στις εξετάσεις σου. Ο γιατρός μπορεί να αξιολογήσει τη γενική αίματος, τη φερριτίνη, τον κορεσμό τρανσφερρίνης και άλλους δείκτες, ανάλογα με την περίπτωση. Εάν η έλλειψη επιμένει ή δεν υπάρχει προφανής αιτία, είναι σημαντικό να διερευνηθεί περαιτέρω, αντί να αντιμετωπίζεται μόνο με συμπληρώματα σιδήρου.
ΠΗΓΕΣ: British Society of Gastroenterology (BSG), National Institutes of Health (NIH), NIDDK
Το τηγάνι που μπορεί να αυξήσει τον σίδηρο στο φαγητό σου – Τι λένε οι ειδικοί