Από τη Βαλεντίνη Ρίζου, κλινική διαιτολόγο, MSc, απόφοιτη Χαροκοπείου Πανεπιστημίου (@nutricare4health).
Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Ο θυρεοειδής είναι ένας αδένας με σχήμα πεταλούδας και βρίσκεται κάτω από τον λάρυγγα, ενώ είναι ο μεγαλύτερος αμιγώς ενδοκρινής αδένας του οργανισμού. Τα κύτταρα στον αδένα εκκρίνουν τις ορμόνες θυροξίνη, Τ4 και τριιωδοθυρονίνη, Τ3. Ωστόσο, η έκκρισή τους ελέγχεται από μια άλλη ορμόνη, τη θυρεοειδοτρόπο ορμόνη TSH στην υπόφυση. Στη χώρα μας παρατηρείται πιο υψηλό ποσοστό νοσημάτων του θυρεοειδούς αδένα συγκριτικά με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, με έμφαση στον υποθυρεοειδισμό κυρίως στις γυναίκες.
Τελικά υπάρχει "γρήγορος" και "αργός" μεταβολισμός;
Τα κύρια συμπτώματα
Τα κύρια συμπτώματα του υποθυρεοειδισμού είναι οι αλλαγές στη διάθεση,
η τριχόπτωση, τα εύθραυστα νύχια, η ξηροδερμία, η αύξηση σωματικού βά-
ρους, η δυσκολία στην απώλεια βάρους, η μειωμένη εφίδρωση, η αϋπνία, οι
μυϊκές κράμπες, η δυσκοιλιότητα. Επίσης, ασθενείς που δεν είναι αποτελε-
σματικά ρυθμισμένοι εμφανίζουν συχνά καρδιαγγειακές επιπλοκές.
Η φαρμακευτική αγωγή
Συνήθως η φαρμακευτική αγωγή περιλαμβάνει χορήγηση θυροξίνης (Τ4) και
γίνεται έντονη σύσταση για λήψη της 30-60 λεπτά προ γεύματος για μεγιστο-
ποίηση της απορρόφησης και αποφυγής αλληλεπίδρασης φαρμάκων-τρο-
φής. Παράλληλα, συνιστάται αποφυγή παράλληλης λήψης συμπληρωμάτων
σιδήρου, μαγνησίου και ασβεστίου για 4 ώρες πριν ή μετά την αγωγή.
Η αύξηση βάρους
Είναι γεγονός ότι σε άτομα με υποθυρεοειδισμό που δε "ρυθμίζεται σωστά" παρατηρείται αύξηση του σωματικού βάρους. Η βιβλιογραφία καταδεικνύει ότι η αύξηση του σωματικού βάρους που μπορεί να αποδοθεί στον θυρεοειδήείναι 2-5 κιλά, κυρίως ως αποτέλεσμα της κατακράτησης νερού και όχι εξαιτίας της αύξησης του λιπώδους ιστού. Στην πλειοψηφία των ασθενών φαίνεται να κυριαρχεί η σκέψη πως "φταίει ο θυρεοειδής" σε συνάρτηση με αρνητικά συναισθήματα, τα οποία δυσκολεύουν την κινητοποίηση για αλλαγή διατροφικών συμπεριφορών. Φυσικά, η κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή μπορεί να επαναφέρει σε φυσιολογικά επίπεδα τις ορμόνες του θυρεοειδούς και τότε το άτομο θα ανακτήσει τη δυνατότητα απώλειας βάρους!
Ο ρόλος της σωστής διατροφής
Η ισορροπημένη διατροφή συμβάλλει στη συνολική υγεία, τη διαχείριση του σωματικού βάρους και τη μείωση του καρδιομεταβολικού κινδύνου. Ένα
ισορροπημένο διατροφικό πρότυπο εξασφαλίζει επαρκή πρόσληψη ιωδίου
(θαλασσινό αλάτι, ψάρια), σεληνίου (φιστίκια Βραζιλίας), ψευδαργύρου (κρέας,
γαλακτοκομικά), πρωτεΐνης, φυτικών ινών και νερού μέσα από μια ποικιλία τροφίμων. Ιδιαίτερη σημασία έχει η αποφυγή αυθαίρετων περιορισμών και η εξατομίκευση της διατροφής ανάλογα με τις ανάγκες κάθε ατόμου για το βέλτι- στο όφελος του ατόμου.
Q&A
1. "Τι σημαίνει το ότι έχω διαγνωστεί με Hashimoto;"
Στην περίπτωση της αυτοάνοσης θυρεοειδίτιδας Hashimoto το ανοσοποιητικό σύστημα στρέφεται εναντίον του θυρεοειδούς. Στη Hashimoto μπορεί να ανιχνεύονται anti-TPO, δηλαδή αντισώματα έναντι της θυρεοειδικής υπεροξειδάσης, ενός ενζύμου που συμμετέχει στη σύνθεση των θυρεοειδικών ορμονών. Ένα θετικό ή αυξημένο anti-TPO αποτελεί ένδειξη θυρεοειδικής αυτοανοσίας, δε σημαίνει όμως απαραίτητα ότι το άτομο έχει ήδη υποθυρεοειδισμό. Ο στόχος της διατροφικής παρέμβασης δεν είναι να "μηδενίσει" τα αντισώματα. Η παρακολούθηση της θυρεοειδικής λειτουργίας βασίζεται κυρίως στις εξετάσεις TSH και FT4 σε συνδυασμό με την κλινική εικόνα και την αξιολόγηση του θεράποντος ιατρού. Διατροφικά, και εδώ στοχεύουμε στη θρέψη και την ισορροπία!
2. "Χρειάζομαι σελήνιο επειδή έχω αυξημένα anti-TPO;"
Το σελήνιο είναι απαραίτητο για τη φυσιολογική λειτουργία του θυρεοειδούς
και ορισμένες μελέτες έχουν δείξει πιθανή μείωση των anti-TPO με συμπλη-
ρωματική χορήγησή του. Ωστόσο, αυτό δε σημαίνει ότι όλοι οι ασθενείς με
Hashimoto χρειάζονται συμπλήρωμα! Η λήψη υψηλών δόσεων χωρίς ένδει-
ξη δε συνιστάται.
3. "Να σταματήσω να καταναλώνω τρόφιμα με γλουτένη;"
Δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα που να υποστηρίζουν τον πλήρη αποκλεισμό
της γλουτένης από τη διατροφή αν δεν υπάρχει ταυτόχρονα διάγνωση κοιλιο-
κάκης.
4. "Μου κάνουν κακό τα βρογχοκηλογόνα (goitrogens);"
Όταν τα βρογχοκηλογόνα (μπρόκολο, λαχανάκι Βρυξελλών, λάχανο, ραπανά-
κι, γογγύλι, ρόκα, κουνουπίδι, κέιλ, σπανάκι, ροδάκινο, φιστίκια, κουκουνάρι,
κεχρί, φράουλα, σόγια) καταναλώνονται σε σημαντική ποσότητα και ειδικό-
τερα ωμά ή μέσω συμπληρωμάτων διατροφής, μπορούν να μειώσουν την
απορρόφηση του ιωδίου. Ειδικότερα, σε ανεπάρκεια ιωδίου η υπερβάλλουσα
κατανάλωσή τους μπορεί να επιδράσει περαιτέρω αρνητικά στη θυρεοειδική
λειτουργία. Ο βρασμός και το μαγείρεμα των τροφίμων μπορεί να "απενερ-
γοποιήσει" τις βρογχοκηλογόνες επιδράσεις. Οι ασθενείς δε θα πρέπει να
αποφεύγουν τα τρόφιμα αυτά. Αν και τα περισσότερα άτομα μπορούν να κα-
ταναλώσουν περισσότερο, η κατανάλωση 1-2 φλιτζανιών ημερησίως είναι
αποδεκτή.
5. "Να διαγράψω από τη διατροφή μου τη σόγια;"
Η μέτρια κατανάλωση σόγιας (2-3 μερίδες/ημέρα και 3 ώρες μακριά από τη
λήψη της φαρμακευτικής αγωγής) φαίνεται να είναι ασφαλής.