Αν ακούς τη φράση "trans λιπαρά", πιθανότατα τη συνδέεις αμέσως με κάτι που καλό είναι να αποφεύγεις. Και όχι άδικα: τα βιομηχανικά trans λιπαρά έχουν συνδεθεί εδώ και χρόνια με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου. Όμως υπάρχει μια σημαντική λεπτομέρεια που μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο βλέπεις συγκεκριμένα τρόφιμα που βρίσκονται συχνά στο ψυγείο σου. Τα trans λιπαρά δεν προέρχονται όλα από την ίδια πηγή. Κάποια υπάρχουν φυσικά στα γαλακτοκομικά, όπως το γάλα, το γιαούρτι, το βούτυρο και το τυρί. Και μια νέα μεγάλη ανασκόπηση δείχνει ότι αυτά τα φυσικά trans λιπαρά δεν φαίνεται να έχουν την ίδια επίδραση στην υγεία με τα βιομηχανικά.
Ω3 και Ω6 λιπαρά: Πόσο καλά τα γνωρίζεις;
Τι είναι τα trans λιπαρά;
Τα trans λιπαρά είναι ένας τύπος ακόρεστων λιπαρών οξέων. Μπορούν να εμφανίζονται φυσικά στο γάλα ζώων όπως οι αγελάδες, τα πρόβατα και οι κατσίκες, ενώ μπορούν επίσης να παραχθούν τεχνητά κατά την επεξεργασία ορισμένων λιπαρών. Η βασική διάκριση που εξετάζεται στη νέα ανασκόπηση είναι ανάμεσα στα φυσικά trans λιπαρά των γαλακτοκομικών και στα βιομηχανικά trans λιπαρά που προέρχονται από μερικώς υδρογονωμένα λιπαρά.
Τα δεύτερα έχουν συνδεθεί έντονα με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου. Το ερώτημα, επομένως, ήταν αν θα πρέπει να αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο και τα φυσικά trans λιπαρά που βρίσκονται στα γαλακτοκομικά.
Τι έδειξε η νέα μεγάλη ανασκόπηση;
Η ανασκόπηση περιέλαβε 22 μελέτες με δεδομένα από χιλιάδες ανθρώπους στην Ευρώπη, τον Καναδά και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η ανάλυση δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nutrition Research και εξέτασε δύο διαφορετικές κατηγορίες δεδομένων: ελεγχόμενες διατροφικές δοκιμές και μακροχρόνιες μελέτες παρατήρησης.
► Το αποτέλεσμα ήταν ιδιαίτερα ενδιαφέρον: τα φυσικά trans λιπαρά που βρίσκονται στα γαλακτοκομικά δεν φάνηκε να συνδέονται με τις ίδιες δυσμενείς επιδράσεις που έχουν αποδοθεί στα βιομηχανικά trans λιπαρά.
Όπως δήλωσε ο καθηγητής Ian Givens, ένας από τους επικεφαλής συγγραφείς από το University of Reading, οι άνθρωποι συχνά ακούν τη φράση "trans λιπαρά" και θεωρούν ότι πρόκειται πάντα για το ίδιο πράγμα. Όπως εξηγεί, τα trans λιπαρά στο γάλα, το γιαούρτι, το βούτυρο και το τυρί δεν είναι ίδια με εκείνα που προέρχονται από βιομηχανικά μερικώς υδρογονωμένα λιπαρά.
Τι συνέβη με τη χοληστερόλη και τα λιπίδια του αίματος;
Για να εξετάσουν αν τα φυσικά trans λιπαρά των γαλακτοκομικών επηρεάζουν παράγοντες που σχετίζονται με την καρδιαγγειακή υγεία, εξετάστηκαν 10 ελεγχόμενες διατροφικές δοκιμές. Σε αυτές, οι συμμετέχοντες κατανάλωναν γαλακτοκομικά προϊόντα με αυξημένα επίπεδα φυσικών trans λιπαρών και συγκρίνονταν με ανθρώπους που κατανάλωναν συμβατικά γαλακτοκομικά. Η ποσότητα trans λιπαρών που καταναλώθηκε στις διαφορετικές δοκιμές κυμαινόταν από 1,3 έως 13,2 γραμμάρια την ημέρα.
Στη συνέχεια μετρήθηκαν λιπιδικοί δείκτες στο αίμα, οι οποίοι χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση του καρδιαγγειακού κινδύνου. Το αποτέλεσμα; Δεν παρατηρήθηκαν σημαντικές διαφορές στα επίπεδα λιπιδίων του αίματος ανάμεσα στις δύο ομάδες.
Με απλά λόγια, η αυξημένη κατανάλωση φυσικών trans λιπαρών μέσω γαλακτοκομικών δεν συνοδεύτηκε από τις σημαντικές δυσμενείς αλλαγές στα λιπίδια του αίματος που θα περίμενε κανείς αν επρόκειτο για trans λιπαρά ίδιας συμπεριφοράς με τα βιομηχανικά.
Και τι γίνεται με την καρδιά;
Η δεύτερη ομάδα δεδομένων περιλάμβανε 12 μακροχρόνιες μελέτες. Κάποιες από αυτές παρακολούθησαν τους συμμετέχοντες για περισσότερες από δύο δεκαετίες. Σε αυτές τις μελέτες εξετάστηκαν τα επίπεδα φυσικών trans λιπαρών από γαλακτοκομικά στο αίμα και στη συνέχεια συσχετίστηκαν με διάφορα προβλήματα υγείας.
Τα υψηλότερα επίπεδα των συγκεκριμένων trans λιπαρών δεν συνδέθηκαν με αυξημένο κίνδυνο καρδιακής νόσου, εγκεφαλικού επεισοδίου ή θανάτου από καρδιαγγειακά αίτια.
Αυτό είναι ένα από τα βασικά ευρήματα της ανασκόπησης, καθώς δείχνει ότι τα φυσικά trans λιπαρά των γαλακτοκομικών δεν φαίνεται να συμπεριφέρονται με τον ίδιο τρόπο όπως τα βιομηχανικά trans λιπαρά όσον αφορά αυτά τα σημαντικά καρδιαγγειακά αποτελέσματα.
Υπάρχει σχέση και με τον διαβήτη τύπου 2;
Η απάντηση που προκύπτει από τις μακροχρόνιες μελέτες είναι επίσης καθησυχαστική. Τα υψηλότερα επίπεδα φυσικών trans λιπαρών από γαλακτοκομικά στο αίμα δεν συνδέθηκαν με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2.
Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι τα γαλακτοκομικά προστατεύουν από τον διαβήτη. Το εύρημα είναι πιο συγκεκριμένο: δεν παρατηρήθηκε μεγαλύτερος κίνδυνος διαβήτη τύπου 2 σε σχέση με τα υψηλότερα επίπεδα των συγκεκριμένων φυσικών trans λιπαρών.
Φυσικά και βιομηχανικά trans λιπαρά: Γιατί έχει σημασία η διαφορά;
Η λέξη "trans" δεν αρκεί για να καταλάβεις αν ένα λιπαρό είναι επιβαρυντικό για την υγεία. Τα φυσικά trans λιπαρά σχηματίζονται φυσικά στο πεπτικό σύστημα μηρυκαστικών ζώων και καταλήγουν στο γάλα τους. Αντίθετα, τα βιομηχανικά trans λιπαρά μπορούν να δημιουργηθούν κατά την επεξεργασία μερικώς υδρογονωμένων λιπαρών. Έτσι, παρότι ανήκουν στην ίδια ευρύτερη κατηγορία λιπαρών οξέων, δεν φαίνεται να έχουν απαραίτητα την ίδια επίδραση στον οργανισμό.
Η νέα ανασκόπηση, επομένως, δεν υποστηρίζει ότι όλα τα trans λιπαρά είναι ασφαλή. Αντίθετα, υπογραμμίζει τη σημασία του να ξεχωρίζεις τα φυσικά trans λιπαρά των γαλακτοκομικών από τα βιομηχανικά.
Τι σημαίνει αυτό για το γάλα, το γιαούρτι, το τυρί και το βούτυρο;
Αν καταναλώνεις γαλακτοκομικά, δεν χρειάζεται να τα αντιμετωπίζεις ως ισοδύναμα με τρόφιμα που περιέχουν βιομηχανικά trans λιπαρά μόνο και μόνο επειδή περιέχουν και αυτά μικρές ποσότητες trans λιπαρών. Η ανασκόπηση δείχνει ότι τα φυσικά trans λιπαρά που υπάρχουν σε γάλα, γιαούρτι, τυρί και βούτυρο δεν συνδέθηκαν με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου ή διαβήτη τύπου 2.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η ποσότητα δεν έχει σημασία ή ότι ένα τρόφιμο γίνεται αυτομάτως "υγιεινό" επειδή τα trans λιπαρά του είναι φυσικά. Το εύρημα αφορά συγκεκριμένα τον κίνδυνο που σχετίζεται με τα φυσικά trans λιπαρά και δεν αποτελεί γενική αξιολόγηση κάθε χαρακτηριστικού των γαλακτοκομικών.
Λιπαρά στη διατροφή: Πόσα γραμμάρια χρειάζεσαι την ημέρα για υγεία και σωστό βάρος