Ω3 και Ω6 λιπαρά: Πόσο καλά τα γνωρίζεις;

Τα οφέλη τους στην υγεία μας και οι περιορισμοί.

Ω3 και Ω6 λιπαρά

Τα λιπαρά είναι ένα μακροθρεπτικό συστατικό της τροφής όπως ακριβώς οι υδατάνθρακες και οι πρωτεΐνες. Η διαφορά τους είναι πως δεν έχουν όλα τα λιπαρά την ίδια ποιότητα και γι’ αυτό διακρίνονται, απλοϊκά, σε "καλά" και σε "κακά". Τα "κακά" είναι τα κορεσμένα και τρανς λιπαρά οξέα, ενώ τα "καλά" είναι τα μονοακόρεστα, όπως αυτά του ελαιολάδου, και τα πολυακόρεστα, με κύριους εκπρόσωπους τα Ω3 και τα Ω6.

Τι είναι όμως τα Ω3 και τα Ω6 λιπαρά οξέα; 

Τα Ω3 και τα Ω6 είναι πολυακόρεστα λιπαρά οξέα και η ονομασία τους προκύπτει από τη βιοχημική δομή των μορίων τους. Το ξεχωριστό που έχουν αυτά τα πολυακόρεστα λιπαρά οξέα είναι πως ο ανθρώπινος οργανισμός δεν μπορεί να τα συνθέσει ενδογενώς και επομένως είναι απαραίτητο να τα προσλαμβάνουμε εξωγενώς από την τροφή μας. Γι’ αυτό και πολύ συχνά θα ακούσουμε να αναφέρονται ως Ω3 και Ω6 "απαραίτητα" λιπαρά οξέα. Συχνά μπορεί τα Ω3 και τα Ω6 να αναφερθούν με τη χημική τους ονομασία. Συγκεκριμένα, στα Ω3 λιπαρά
οξέα ανήκουν το α-λινολενικό οξύ (LNA), το εικοσιπεντανοϊκό οξύ (EPA) και το δοκοσαεξανοϊκό οξύ (DHA), ενώ στα Ω6 το λινολεϊκό (LA) και το αραχιδονικό οξύ (ARA).

Να τρώω τροφές με λιπαρά πριν από την άσκηση;

Τα οφέλη τους στην υγεία μας και οι περιορισμοί 

Συχνά τα δύο αυτά λιπαρά οξέα ακούγονται μαζί, ωστόσο δεν πρέπει να τα
συγχέουμε, γιατί έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά και οφέλη και επίσης βρίσκονται σε διαφορετικά τρόφιμα. Για τον λόγο αυτό καλό είναι να γνωρίζουμε λίγα πράγματα για το καθένα έτσι ώστε να εξασφαλίσουμε πως η διατροφή μας είναι πλήρης και στα δύο αυτά λιπαρά.

Ω3 λιπαρά οξέα: Τα οφέλη 

Τα Ω3 λιπαρά οξέα έχουν καρδιοπροστατευτική δράση, γι’ αυτό και σύμφωνα με τις διεθνείς συστάσεις καλό είναι τροφές που περιέχουν Ω3 λιπαρά οξέα να καταναλώνονται δύο με τρεις φορές την εβδομάδα. Οι μελέτες έχουν δείξει ότι η χρήση τους σε άτομα με σακχαρώδη διαβήτη και υψηλά τριγλυκερίδια βοηθά
στη μείωση των τριγλυκεριδίων καθώς και της συγκολλητικότητας των αιμοπεταλίων, προστατεύοντας από τον σχηματισμό θρόμβου. Και αυτές οι ιδιότητες δεν αφορούν μόνο άτομα με σακχαρώδη διαβήτη, αλλά και τον γενικό πληθυσμό.

Ακόμα, τα Ω3 ελαττώνουν την απελευθέρωση προφλεγμονωδών κυτταροκινών και με αυτό τον τρόπο προλαμβάνουν τη φλεγμονή. Επίσης, μια ενδιαφέρουσα πληροφορία είναι ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος αποτελείται σε βάρος κατά 10% από το δοκοσαεξανοϊκό οξύ (Ω3). Και φυσικά δεν πρέπει να ξεχνάμε την τεράστια σημασία των Ω3 κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, όπου βοηθούν την καλύτερη και ασφαλέστερη ανάπτυξη του εμβρύου. Μάλιστα, κατά την περίοδο της κύησης συνιστάται η κατανάλωση ψαριού δύο φορές την εβδομάδα, εκ των οποίων η μία να είναι λιπαρό ψάρι, όπως π.χ. σαρδέλα. Στον γενικό πληθυσμό η συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη Ω3 λιπαρών οξέων είναι περίπου 1,6 γρ. για τους άνδρες και 1,1 γρ. για τις γυναίκες.

Οι πηγές τους 

Τα Ω3 βρίσκονται κυρίως σε λιπαρά ψάρια τα οποία προσλαμβάνουν από την τροφή τους (διάφορα φύκη και φυτοπλαγκτόν). Τα κυριότερα ψάρια με υψηλή περιεκτικότητα σε Ω3 είναι ο σολομός, η ρέγγα, το σκουμπρί, το λυθρίνι, ο μπακαλιάρος, ο τόνος και η σαρδέλα! Και τονίζω ιδιαίτερα τη σαρδέλα, γιατί είναι ένα εξαιρετικό ψάρι που αλιεύεται στις εγχώριες θάλασσες και επειδή δε ζει σε μεγάλα βάθη, δεν υπάρχει ο κίνδυνος μόλυνσης από βαρέα μέταλλα. Άλλες τροφές πλούσιες σε Ω3 είναι ο λιναρόσπορος, οι σπόροι chia, το αβοκάντο και τα καρύδια. Το δοκοσαεξανοϊκό οξύ συγκεκριμένα το βρίσκουμε κυρίως σε θαλασσινά, ψάρια, εγκέφαλο και εντόσθια, καθώς και στο μητρικό γάλα.

Είναι τελικά υγιεινό το βούτυρο; Προκαλεί συσσώρευση λίπους ή προβλήματα υγείας;

Ω6 λιπαρά οξεά: Τα οφέλη και οι κίνδυνοι 

Τα Ω6 είναι παρόντα σε διάφορες τροφές και είναι σχετικά εύκολο να προσλάβει κανείς τις απαραίτητες ποσότητες, γι’ αυτό δεν "ακούγονται" ίσως τόσο συχνά όσο τα Ω3. Όταν καταναλώνονται στη σωστή ποσότητα, τα Ω6 λιπαρά οξέα είναι ευεργετικά για τον οργανισμό, καθώς αποτελούν βασικά συστατικά των κυτταρικών μεμβρανών και βοηθούν στη σωστή έκφραση των γονιδίων μας. Ωστόσο, τα Ω6 δεν πρέπει να προσλαμβάνονται σε υπερβολικά μεγάλη ποσότητα, γιατί, όταν υπάρχει περίσσεια σε Ω6, γίνεται μετατροπή τους σε δυνητικά επιβλαβείς ουσίες, τις προσταγλανδίνες. Με τη μετατροπή αυτή αυξάνονται οι πιθανότητες αθηρογένεσης και φλεγμονής και για τον λόγο αυτό θα πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί σχετικά με το πόσα Ω6 καταναλώνουμε. Ενδεικτικά, συνιστάται η κατανάλωση Ω3 και Ω6 λιπαρών σε αναλογία σχεδόν 1:1, πράγμα που συνήθως δε συμβαίνει, καθώς
η πλειοψηφία καταλήγει να καταναλώνει πολύ περισσότερα Ω6 απ’ ό,τι Ω3. Παρόλο που η αναλογία 1:1 είναι αρκετά δύσκολο να επιτευχθεί, είναι σημαντικό να μην ξεχνάμε να καταναλώνουμε όσο περισσότερα Ω3 μπορούμε μέσα από τις τροφές
που αναφέρθηκαν παραπάνω. Όσο για τα Ω6, καλό είναι να μην υπερβαίνουν το 5-10% της ημερήσιας θερμιδικής πρόσληψης.

Οι πηγές τους 

Τα Ω6, όπως έχει ήδη αναφερθεί, βρίσκονται σε πληθώρα τροφίμων και κυρίως σε φυτικά έλαια. Τέτοια είναι το σογιέλαιο, το καλαμποκέλαιο, το ηλιέλαιο κ.ά. Επίσης, τα Ω6 είναι συστατικά του τόφου και της σόγιας, καθώς και διαφόρων ξηρών καρπών, όπως είναι τα αμύγδαλα, τα καρύδια, τα φουντούκια, το σουσάμι και ο λιναρόσπορος. Μία ακόμα σημαντική πηγή είναι το αβοκάντο. Τέλος, ήξερες ότι ακόμα και το χοιρινό κρέας, το οποίο συχνά "κατηγορούμε" για τα κορεσμένα του λιπαρά, περιέχει και Ω6;

Καλά και κακά λιπαρά: Όλα τα είδη, οι πηγές τους και οι ποσότητες που πρέπει να καταναλώνεις

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για υγεία, διατροφή και γυμναστική στο shape.gr

Read Next

MORE FROM

Υγεία

Δεικτης μαζας σωματος

Συμπλήρωσε τα παραπάνω πεδία

i

Ποσο νερο πρεπει να πινω

Συμπλήρωσε τα παραπάνω πεδία

i

Θερμιδες που καιω στο τρεξιμο

Συμπλήρωσε τα παραπάνω πεδία

i