Έχεις ακούσει για τη νηστεία και πιθανότατα έχεις συναντήσει αρκετές διαφορετικές εκδοχές της. Από τη διαλειμματική νηστεία μέχρι τις θρησκευτικές νηστείες και την αποχή από φαγητό πριν από μια ιατρική εξέταση, η βασική ιδέα είναι γνωστή: για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα δεν καταναλώνεις τροφή. Τι γίνεται όμως όταν αποφασίζεις να κόψεις όχι μόνο το φαγητό, αλλά και το νερό; Εδώ μπαίνει στο παιχνίδι η ξηρή νηστεία ή dry fasting, μια πιο ακραία μορφή νηστείας που αποκλείει την κατανάλωση υγρών. Και μπορεί να παρουσιάζεται ως ένας γρήγορος δρόμος προς την απώλεια βάρους ή την "αποτοξίνωση", όμως οι κίνδυνοι που τη συνοδεύουν δεν είναι αμελητέοι.
Νηστεία 72 ωρών: Καις λίπος ή χάνεις μυς; Τι συμβαίνει στον οργανισμό
Η διαιτολόγος Julia Zumpano, προειδοποιεί ότι δεν υπάρχουν αρκετά δεδομένα για να υποστηρίξουν τα υποτιθέμενα οφέλη της ξηρής νηστείας και ότι η αφυδάτωση, τα προβλήματα στα νεφρά και άλλα συμπτώματα δεν αξίζουν το ρίσκο.
Τι ακριβώς είναι η ξηρή νηστεία;
Η διαφορά ανάμεσα στη νηστεία με νερό και την ξηρή νηστεία είναι πολύ συγκεκριμένη: τα υγρά. Στην ξηρή νηστεία δεν καταναλώνεις νερό ή άλλα ροφήματα κατά τη διάρκεια της περιόδου νηστείας. Δηλαδή, δεν περιορίζεις μόνο το φαγητό αλλά στερείς από τον οργανισμό σου και την πρόσληψη υγρών.
Η αποχή από νερό μπορεί να υπάρχει στο πλαίσιο συγκεκριμένων θρησκευτικών νηστειών, όπως κατά το Ραμαζάνι, τον ιερό μήνα νηστείας για τους μουσουλμάνους, ή σε θρησκευτικές ημέρες όπως το Γιομ Κιπούρ για τους Εβραίους. Ωστόσο, άλλο είναι μια θρησκευτική πρακτική με συγκεκριμένο πλαίσιο και άλλο η υιοθέτηση της ξηρής νηστείας ως μεθόδου αδυνατίσματος ή wellness.
Γιατί έχει γίνει δημοφιλής;
Αν έχεις πέσει πάνω σε περιεχόμενο για dry fasting, πιθανότατα έχεις δει αρκετούς ισχυρισμούς γύρω από τα υποτιθέμενα οφέλη του. Μεταξύ άλλων, οι υποστηρικτές της ξηρής νηστείας υποστηρίζουν ότι μπορεί να βοηθήσει στην απώλεια βάρους, να ενισχύσει τη λειτουργία του ανοσοποιητικού, να συμβάλει στην κυτταρική αναγέννηση, να μειώσει τη φλεγμονή και να καθυστερήσει τη γήρανση. Το πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχουν αρκετά δεδομένα για την ξηρή νηστεία στον γενικό πληθυσμό ώστε να στηριχθούν με ασφάλεια αυτοί οι ισχυρισμοί.
"Απλώς δεν υπάρχουν αρκετά δεδομένα γι’ αυτό", επισημαίνει στο clevelandclinic.org η Zumpano, σημειώνοντας ότι υπάρχουν ορισμένες μελέτες σε ανθρώπους που ακολουθούν νηστεία κατά το Ραμαζάνι, αλλά όχι αρκετά καλά δεδομένα για την ξηρή νηστεία στον γενικό πληθυσμό. Και εδώ βρίσκεται μια σημαντική διαφορά: δεν χρειάζεται να στερήσεις από τον οργανισμό σου το νερό για να αναζητήσεις πιθανά οφέλη που συνδέονται με τη νηστεία.
Η ξηρή νηστεία μπορεί να σε αφυδατώσει
Ο μεγαλύτερος και πιο προφανής κίνδυνος είναι η αφυδάτωση. Όταν δεν πίνεις νερό ή άλλα υγρά, ο οργανισμός σου δεν λαμβάνει την απαραίτητη ποσότητα υγρών. Αυτό μπορεί να εκδηλωθεί με διάφορους τρόπους και να επηρεάσει τόσο το σώμα όσο και την καθημερινή σου λειτουργία. Στα συμπτώματα που μπορεί να εμφανιστούν περιλαμβάνονται:
- κόπωση,
- ευερεθιστότητα,
- πονοκέφαλος,
- δυσκολία στη συγκέντρωση,
- μειωμένη ούρηση,
- δυσκοιλιότητα.
Η ξηρή νηστεία μπορεί επίσης να συνδέεται με προβλήματα στο ουροποιητικό, τα νεφρά και τους πνεύμονες, ενώ αναφέρονται επίσης ο κίνδυνος διατροφικών ελλείψεων και η σύνδεση με διατροφικές διαταραχές. Γι’ αυτό και η Zumpano δεν συστήνει την ξηρή νηστεία.
"Θα χάσω περισσότερο βάρος αν δεν πίνω νερό;"
Εδώ υπάρχει μια παγίδα που μπορεί εύκολα να σε παρασύρει. Αν στερήσεις από το σώμα σου τα υγρά, είναι πιθανό να δεις τη ζυγαριά να δείχνει μικρότερο αριθμό. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι έχασες περισσότερο λίπος. "Αν προκαλείς αφυδάτωση στον οργανισμό σου, θα ζυγίζεις λιγότερο", εξηγεί η Zumpano. Το βάρος που χάνεται σε αυτή την περίπτωση είναι βάρος νερού και όχι πραγματική απώλεια σωματικού λίπους. Με άλλα λόγια, η χαμηλότερη ένδειξη στη ζυγαριά δεν αποτελεί απόδειξη ότι η μέθοδος λειτουργεί για αδυνάτισμα.
Υπάρχουν ασφαλέστερες μορφές νηστείας
Αν αυτό που αναζητάς είναι μια μορφή νηστείας που μπορεί να ενταχθεί στον τρόπο ζωής σου, η αποχή από το νερό δεν είναι απαραίτητη. Η Julia Zumpano επισημαίνει ότι όποια οφέλη της νηστείας μπορεί να επιδιώκεις, μπορείς να τα αναζητήσεις μέσα από άλλες, ασφαλέστερες μορφές νηστείας, χωρίς να προκαλείς αφυδάτωση. Δεδομένα που αφορούν τη διαλειμματική νηστεία δείχνουν πιθανά οφέλη όπως:
- βελτίωση του μεταβολισμού,
- βελτίωση της λειτουργίας του ανοσοποιητικού,
- μείωση της αντίστασης στην ινσουλίνη,
- μείωση του οξειδωτικού στρες και της φλεγμονής,
- βελτίωση της υγείας της καρδιάς,
- βελτίωση της υγείας του εγκεφάλου,
- διέγερση των διαδικασιών κυτταρικής επιδιόρθωσης.
Το σημαντικό είναι ότι αυτά τα πιθανά οφέλη δεν απαιτούν να στερήσεις από τον οργανισμό σου την ενυδάτωση.
Πώς να νηστέψεις χωρίς να αφήσεις το νερό στην άκρη
Αν ακολουθείς μια παραδοσιακή μορφή νηστείας και θέλεις να την προσαρμόσεις με τρόπο που να περιορίζει την αφυδάτωση, η ενυδάτωση παραμένει βασική. Μπορείς, για παράδειγμα, να περιορίσεις άλλα ροφήματα που περιέχουν πρόσθετη ζάχαρη ή θερμίδες, χωρίς να αποκλείσεις εντελώς το νερό. Η Zumpano προτείνει ακόμη και μικρές γουλιές νερού μέσα στην ημέρα, όταν αυτό είναι συμβατό με τον τρόπο νηστείας που ακολουθείς.
Το νερό, άλλωστε, δεν είναι μια "λεπτομέρεια" της διατροφής σου. Η επαρκής ενυδάτωση είναι απαραίτητη ώστε το σώμα και το μυαλό σου να λειτουργούν σωστά. Περιστασιακά μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ένα ρόφημα ηλεκτρολυτών, ανάλογα με τις ανάγκες σου.
Το συμπέρασμα για την ξηρή νηστεία
Η ιδέα ότι μπορείς να επιταχύνεις την απώλεια βάρους απλώς κόβοντας και το νερό μπορεί να ακούγεται δελεαστική, όμως η ένδειξη της ζυγαριάς δεν λέει ολόκληρη την ιστορία.
Η απώλεια υγρών δεν είναι το ίδιο με την απώλεια λίπους, ενώ η αφυδάτωση μπορεί να συνοδευτεί από κόπωση, πονοκέφαλο, δυσκολία συγκέντρωσης, μειωμένη ούρηση και δυσκοιλιότητα, αλλά και πιο σοβαρά προβλήματα που αφορούν τα νεφρά, το ουροποιητικό και τους πνεύμονες. "Ο κίνδυνος της ξηρής νηστείας δεν αξίζει τα οφέλη της, και αυτά τα οφέλη δεν έχουν αποδειχθεί κλινικά", τονίζει η Zumpano.
Αν σκέφτεσαι να δοκιμάσεις κάποια μορφή νηστείας, είναι προτιμότερο να συζητήσεις τις διαθέσιμες επιλογές με τον επαγγελματία υγείας σου, ώστε να βρεις εκείνη που ταιριάζει στις δικές σου ανάγκες χωρίς να θέτεις την ενυδάτωσή σου σε κίνδυνο.
Μπορώ να χάσω βάρος με διαλειμματική νηστεία; Τι δείχνει νέα έρευνα