Γιατί τρώμε χωρίς να πεινάμε; Η ψυχολογία πίσω από το τσιμπολόγημα

Δε μπορείς να σταματήσεις να τσιμπολογάς; Τώρα ξέρεις το γιατί!

istock

Σου έχει τύχει ποτέ να τελειώσεις ένα χορταστικό δείπνο, να κάθεσαι στον καναπέ για να δεις τηλεόραση και ξαφνικά να νιώθεις μια ακατανίκητη επιθυμία για ένα σνακ; Παρόλο που το στομάχι σου είναι γεμάτο, το μυαλό σου επιμένει να αναζητά κάτι ακόμα. Αυτή η ξαφνική "πείνα" που εμφανίζεται από το πουθενά δεν είναι δικό σου σφάλμα, ούτε σημαίνει ότι σου λείπει η θέληση. Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες, αυτό που συμβαίνει είναι ότι ο εγκέφαλός μας αντιδρά σε συγκεκριμένα ερεθίσματα που συνδέουν το φαγητό με την απόλαυση, δημιουργώντας αυτόματες αποκρίσεις που έχουν χτιστεί μέσα μας για χρόνια.

Ο ψυχολόγος Thomas Sambrook, εξηγεί ότι αυτές οι συνήθειες του εγκεφάλου λειτουργούν συχνά ανεξάρτητα από τις συνειδητές μας αποφάσεις. Έτσι, ενώ εσύ νομίζεις ότι τρως επειδή πεινάς, ο εγκέφαλός σου μπορεί απλώς να ακολουθεί ένα "έτοιμο σενάριο" που έχει μάθει να εκτελεί μηχανικά. Αυτά τα ερεθίσματα, που ονομάζονται food cues, μπορεί να είναι οτιδήποτε, όπως η μυρωδιά ενός φαγητού, η ώρα της ημέρας, η παρέα με συγκεκριμένους ανθρώπους ή ακόμα και το συναίσθημα της ανίας ή του στρες. Όταν ο εγκέφαλος αναγνωρίσει το ερέθισμα, προετοιμάζει το σώμα για φαγητό, αυξάνοντας την παραγωγή σάλιου και την επιθυμία για επιβράβευση, παρακάμπτοντας το σήμα ότι είμαστε ήδη χορτάτες.

Πώς να ξεχωρίσεις την πραγματική από τη συναισθηματική πείνα

Για να μπορέσεις να ελέγξεις αυτές τις παρορμήσεις, είναι σημαντικό να καταλάβεις αν αυτό που νιώθεις είναι σωματική ανάγκη ή συναισθηματική αντίδραση. Οι διαφορές είναι συγκεκριμένες και αν τις προσέξεις, θα μάθεις να "διαβάζεις" καλύτερα το σώμα σου:

1. Η σωματική πείνα έρχεται σταδιακά

Εμφανίζεται σιγά-σιγά ως ανταπόκριση στις ανάγκες του σώματος, μπορεί να ικανοποιηθεί με μια μεγάλη ποικιλία τροφών και όταν χορτάσεις, σταματάς φυσικά.

2. Η συναισθηματική πείνα είναι απότομη

Ξεκινά ξαφνικά ως ανάγκη του μυαλού ή της ψυχολογίας σου, ζητά άμεση ικανοποίηση και συνήθως εστιάζει σε συγκεκριμένες τροφές (όπως γλυκά ή λιπαρά).

3. Το αίσθημα του ανικανοποίητου

Στη συναισθηματική πείνα νιώθεις ότι δεν θα χορτάσεις ποτέ, ακόμα και αν το κουτί με το σνακ αδειάσει, ενώ συχνά συνοδεύεται από τύψεις ή ενοχές μετά το φαγητό.

4. Η δύναμη της παύσης

Μια παρορμητική επιθυμία για φαγητό συνήθως υποχωρεί αν δεν δράσεις αμέσως. Μια μικρή καθυστέρηση μόλις 2 έως 10 λεπτών δίνει χρόνο στον εγκέφαλο να ανακτήσει τον έλεγχο και σε εσένα να αποφασίσεις αν πραγματικά χρειάζεσαι αυτό το σνακ.

5. Ενσυνείδητη διατροφή (Mindful Eating)

Το να τρως στο τραπέζι χωρίς περισπασμούς, όπως το κινητό ή η τηλεόραση, βοηθά τον εγκέφαλο να εστιάσει στη γεύση και την υφή, κάνοντας πιο εύκολο τον εντοπισμό του κορεσμού.

6. Άλλαξε το περιβάλλον σου

Ο τρόπος που είναι οργανωμένο το ψυγείο σου ή ο χώρος που αποθηκεύεις τα τρόφιμα επηρεάζει τις αποφάσεις σου. Διαμόρφωσε το περιβάλλον σου έτσι ώστε να υποστηρίζει τις πραγματικές διατροφικές σου ανάγκες.

Η αλλαγή αυτών των νευρικών συσχετισμών δεν είναι εύκολη υπόθεση, καθώς απαιτεί χρόνο και επανάληψη για να εξασθενήσουν οι παλιές συνήθειες. Ωστόσο, αναγνωρίζοντας τι είναι αυτό που σε οδηγεί στην κουζίνα κάθε βράδυ, κάνεις το πρώτο και πιο σημαντικό βήμα για να επαναφέρεις την ισορροπία στη διατροφή σου και να ακούς πραγματικά το σώμα σου.