Διαζύγιο: Όσα πρέπει να ξέρεις πριν πεις τη λέξη που αλλάζει τη ζωή σου

Πώς να διαχειριστείς συναισθήματα, παιδιά και νέα αρχή χωρίς ενοχές και φόβο.

iStock

Από την Ελένη Σολταρίδου, ψυχολόγο, υποψήφια διδάκτορα Πανεπιστημίου Θεσσαλίας (elenasoltaridou).

Δύο σύντροφοι που έχουν επενδύσει σε μια κοινή ζωή, σε στόχους, σε όνειρα και στην επιθυμία να έχουν έναν γάμο όπως των γονέων τους, ή στην επιθυμία να μη γίνουν σαν τους γονείς τους, καλούνται να αντιμετωπίσουν σκέψεις, συναισθήματα, όνειρα και εφιάλτες με την ανακοίνωση της λέξης "διαζύγιο".

Έζησες το διαζύγιο των γονιών σου ως παιδί; Δες τι κίνδυνο διατρέχεις (έχεις 61% περισσότερες πιθανότητες!)

Ένα διαζύγιο είναι μια απώλεια, μια ψυχοπιεστική κατάσταση και για τους δύο συντρόφους (ακόμα και αν ήταν κοινή συναινέσει), ένα στοίχημα για το ζευγάρι, μια σύνθετη διαδικασία που συχνά βιώνεται ως πένθος και πλαισιώνεται με θυμό, αντίδραση, άρνηση, υπερένταση, φωνές, εκνευρισμό. Ένα διαζύγιο ανακινεί συναισθήματα και μας αναγκάζει να κοιτάξουμε τον εαυτό μας κατάματα. Γι’ αυτό, άλλωστε, αρκετά ζευγάρια συχνά αναβάλλουν τον χωρισμό. Ουσιαστικά, αναβάλλουν την αποκάλυψη της αλήθειας τους και την ανάγκη να μπουν στη διαδικασία να επεξεργαστούν όλα αυτά που απέφευγαν να δουν και να αντιμετωπίσουν όλο το προηγούμενο διάστημα. Παρά το γεγονός ότι ένα ζευγάρι μπορεί να μη νιώθει ευτυχία και ικανοποίηση μέσα στη σχέση και συχνά το διαζύγιο να είναι μονόδρομος επιλογών, συχνά εισπράττεται ως μια προσωπική αποτυχία ή ως μια επιλογή απευκταία, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν παιδιά ή άλυτα οικονομικά θέματα.

Οι λόγοι που μπορεί να οδηγήσουν στο διαζύγιο

Οι άνθρωποι συχνά παντρεύονται με μη ρεαλιστικές προσδοκίες για τη ζωή τους, τα θέματα της καθημερινότητας, τα οικονομικά, τα παιδιά, τις δουλειές, και κάποια στιγμή αντιλαμβάνονται πως τα πράγματα δεν εξελίσσονται ονειρικά. Υπάρχουν πολλοί λόγοι που μπορούν να οδηγήσουν στο δια ζύγιο ένα ζευγάρι, αλλά οι κυριότεροι είναι η συναισθηματική απομάκρυνση, η αποστασιοποίηση, η απιστία, η κακοποίηση (συναισθηματική, λεκτική, σωματική), θέματα ελέγχου των πα ρορμήσεων (θυμός, εξαρτήσεις), η απουσία επικοινωνίας, η αλλαγή προτεραιοτήτων.

Μια διαδικασία πένθους

Το διαζύγιο μπορεί να προκαλέσει έντονο άγχος στους εμπλεκομένους, ενοχές και τύψεις, φόβο για το μέλλον, ανασφάλεια και αβεβαιότητα. Βιώνεται ως μια διαδικασία πένθους που εμπεριέχει στάδια, όπως είναι η άρνηση, η απώλεια, η κατάθλιψη, ο θυμός και η αμφιθυμία, ο επαναπροσδιορισμός της προσωπικής ταυτότητας. Στην πραγματικότητα, τα στάδια αυτά δεν είναι υποχρεωτικό το ζευγάρι να τα περάσει μετά την ανακοίνωση του διαζυγίου, καθώς συχνά η σκέψη υπάρχει πριν από την ανακοίνωση και τα συναισθήματα ζυμώνονται μέχρι να ωριμάσουν.

Οι έξι φάσεις

Σύμφωνα με τον Bohannon (1970), το διαζύγιο χωρίζεται σε έξι φάσεις: συναισθηματικό, νομικό, οικονομικό, διαζύγιο από τον κοινό γονεϊκό ρόλο, διαζύγιο από την κοινότητα, ψυχικό. Κατά το συναισθηματικό διαζύγιο υπάρχει έντονη συμπτωματολογία, με κυρίαρχο συναίσθημα αυτό του πένθους. Εξάλλου, το διαζύγιο είναι μια μορφή πένθους που ο κάθε άνθρωπος βιώνει διαφορετικά. Για άλλους μπορεί να είναι ένα δυσάρεστο ή και δυσβάσταχτο γεγονός και για άλλους μια απελευθέρωση, μια νέα αρχή.

Το νομικό διαζύγιο αφορά τις διαδικασίες για την έκδοσή του, την επιμέλεια των παιδιών, την επικοινωνία με τα παιδιά. Το οικονομικό διαζύγιο αφορά το μοίρασμα της περιουσίας. Γίνονται διαπραγματεύσεις και συμφωνίες σχετικά με τη διατροφή, την εύρεση νέας κατοικίας, τη δημιουργία νέου σπιτικού.

Προχωράμε μαζί με τα παιδιά

Τα παιδιά θα μπορέσουν να προχωρήσουν μπροστά, όταν θα κάνουν το ίδιο και οι γονείς τους. Ουσιαστικά, τα παιδιά καθρεφτίζουν τις συμπεριφορές των γονέων τους και αναπαράγουν κοινές ή πανομοιότυπες συμπεριφορές. Όταν ο γονέας αποφασίσει να αφήσει πίσω του τον πόνο του διαζυγίου, κινητοποιεί και το παιδί να αντιμετωπίσει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο την αναστάτωση του διαζυγίου και να προχωρήσει.

Όσο οι γονείς δυσκολεύονται οι ίδιοι να προχωρήσουν, δυσκολεύουν τα παιδιά τους να προχωρήσουν και τα ίδια. Τα παιδιά, ουσιαστικά, χρειάζονται ένα πρότυπο για να μάθουν να δια χειρίζονται τα συναισθήματά τους και αυτό το πρότυπο χρειάζεται να το μάθουν από τους γονείς τους.

Τα παιδιά μας δεν είναι φίλοι μας για να εισπράττουν όλες τις σκέψεις και τα συναισθήματά μας, όσο δύσκολο κι αν είναι αυτό για εμάς. Είναι αυτά που ουσιαστικά πρέπει να προστατέψουμε, χωρίς να τα θυματοποιήσουμε, χωρίς να θυμώσουμε μαζί τους αν εκφράζουν τις προσωπικές τους σκέψεις και τα συναισθήματά τους.

Τα "όπλα" μας στην αντιμετώπιση ενός διαζυγίου

Η αυτοφροντίδα, η ουσιαστική επικοινωνία ανάμεσα στο ζευγάρι και οι ουσιαστικές συζητήσεις με τα παιδιά μας, η διατήρηση ενός σταθερού πλαισίου και κλίμα τος μέσα στο σπίτι, η ψυχολογική υποστήριξη, η κινητοποίηση των παιδιών μας να εκφράσουν σκέψεις και συναισθήματα, η αυτοδιαχείρισή μας και η ρύθμιση των συναισθημάτων μας είναι τα "όπλα" μας στη διαχείριση ενός διαζυγίου.

Το διαζύγιο είναι μια μεγάλη αλλαγή όχι μόνο στην καθημερινότητα, αλλά κυρίως στις προσδοκίες που είχαμε και την ανάγκη συμφιλίωσης και σταδιακής αποδοχής μιας νέας κατάστασης. Για τους περισσότερους η αλλαγή δεν είναι ευπρόσδεκτη, καθώς συχνά περιλαμβάνει απώλεια και φόβο.

Πάνω απ’ όλα όμως, το διαζύγιο είναι η προσωπική μας "μάχη" για να αντιμετωπίσουμε μια νέα συνθήκη και να δείξουμε σ’ εμάς και στα παιδιά μας ότι το μεγαλύτερο στοίχημα για όλους μας είναι να είμαστε σε υγιείς σχέσεις. Και η μεγαλύτερη πρόκληση, το να πάρουμε δύσκολες αποφάσεις, που δε θα γίνουν ποτέ εύκολες.