iStock
Η ζάλη μπορεί να εμφανιστεί απροειδοποίητα, ακόμη και όταν δεν κάνεις κάτι ιδιαίτερα κουραστικό. Μπορεί να αισθανθείς ότι χάνεις την ισορροπία σου, ότι όλα γύρω σου περιστρέφονται ή ότι πρόκειται να λιποθυμήσεις. Αν και συχνά συνδέεται με σχετικά απλές αιτίες, όπως η αφυδάτωση ή η απότομη αλλαγή στάσης του σώματος, δεν είναι ένα σύμπτωμα που πρέπει να αγνοείς. Το πρώτο πράγμα που χρειάζεται να κάνεις είναι να σταματήσεις ό,τι κάνεις και να προστατεύσεις τον εαυτό σου από μια πιθανή πτώση. Στη συνέχεια, υπάρχουν ορισμένες κινήσεις που μπορούν να σε βοηθήσουν να αισθανθείς καλύτερα, αλλά και λάθη που καλό είναι να αποφύγεις.
Ξυπνάς με θολούρα; 5 κύριες αιτίες της πρωινής ζάλης
Τι να κάνεις αμέσως όταν ζαλίζεσαι
Αν αισθανθείς ξαφνική ζάλη, μην προσπαθήσεις να συνεχίσεις κανονικά τη δραστηριότητά σου. Δώσε στον οργανισμό σου χρόνο να επανέλθει και ακολούθησε τα παρακάτω βήματα.
1. Κάθισε ή ξάπλωσε αμέσως
Μην προσπαθήσεις να περπατήσεις ή να παραμείνεις όρθια μέχρι να περάσει η ζάλη. Κάθισε σε ασφαλές σημείο ή ξάπλωσε, ώστε να μειώσεις τον κίνδυνο πτώσης και τραυματισμού. Αν αισθάνεσαι ότι θα λιποθυμήσεις, μπορείς να ξαπλώσεις και να ανασηκώσεις τα πόδια σου, εφόσον δεν υπάρχει τραυματισμός ή άλλη κατάσταση που το εμποδίζει.
2. Σήκω αργά και χωρίς απότομες κινήσεις
Ακόμη κι αν αρχίσεις να αισθάνεσαι καλύτερα, μην σηκωθείς απότομα. Μείνε καθιστή για λίγο και στη συνέχεια προσπάθησε να σηκωθείς σταδιακά, έχοντας κάπου να στηριχθείς. Η απότομη αλλαγή από την ξαπλωμένη ή καθιστή θέση στην όρθια μπορεί να προκαλέσει πτώση της αρτηριακής πίεσης, γνωστή ως ορθοστατική υπόταση, και να επιδεινώσει τη ζάλη.
3. Πιες λίγο νερό
Η αφυδάτωση μπορεί να συμβάλει στην εμφάνιση ζάλης, ιδιαίτερα αν έχεις ιδρώσει πολύ, βρίσκεσαι σε ζεστό περιβάλλον ή έχεις παρουσιάσει εμετούς και διάρροια. Πιες νερό σε μικρές γουλιές, εφόσον μπορείς να καταπιείς κανονικά και δεν έχεις περιορισμό στην πρόσληψη υγρών για ιατρικούς λόγους.
4. Απόφυγε τις απότομες κινήσεις του κεφαλιού
Αν αισθάνεσαι ότι περιστρέφεται το δωμάτιο γύρω σου, μπορεί να πρόκειται για ίλιγγο. Σε αυτή την περίπτωση, προσπάθησε να παραμείνεις ακίνητη και να αποφύγεις τις γρήγορες κινήσεις του κεφαλιού. Ένας ήσυχος χώρος με χαμηλό φωτισμό μπορεί επίσης να σε βοηθήσει να διαχειριστείς καλύτερα την ενόχληση.
5. Φρόντισε να βρίσκεσαι σε ασφαλές περιβάλλον
Αν βρίσκεσαι έξω, αναζήτησε ένα σημείο όπου μπορείς να καθίσεις. Αν είσαι μόνη στο σπίτι και η ζάλη είναι έντονη, επικοινώνησε με κάποιον δικό σου. Μην επιχειρήσεις να οδηγήσεις, να ανέβεις σκάλες ή να χρησιμοποιήσεις μηχανήματα μέχρι να υποχωρήσουν τα συμπτώματα. Οι παραπάνω οδηγίες βασίζονται στις συστάσεις του Βρετανικού NHS και της Αμερικανικής Εθνικής Βιβλιοθήκης Ιατρικής (MedlinePlus).
Ποια λάθη να αποφύγεις όταν σε πιάνει ζάλη
Ορισμένες αυθόρμητες αντιδράσεις μπορεί να επιδεινώσουν την κατάσταση ή να αυξήσουν τον κίνδυνο ατυχήματος.
- Μην προσπαθείς να συνεχίσεις αυτό που κάνεις. Η επιμονή στη δραστηριότητα μπορεί να οδηγήσει σε πτώση, ιδιαίτερα αν έχει επηρεαστεί η ισορροπία σου.
- Μην σηκώνεσαι απότομα. Δώσε χρόνο στο σώμα σου να προσαρμοστεί στην αλλαγή θέσης.
- Μην οδηγείς. Ακόμη και μια σύντομη κρίση ζάλης μπορεί να επηρεάσει την ικανότητά σου να αντιδράσεις.
- Μην κάνεις απότομες κινήσεις με τον αυχένα και το κεφάλι. Ειδικά όταν αισθάνεσαι περιστροφική ζάλη, οι κινήσεις αυτές μπορεί να επιδεινώσουν τα συμπτώματα.
- Μην καταναλώνεις αλκοόλ. Μπορεί να επηρεάσει την ισορροπία και να επιδεινώσει την αφυδάτωση.
- Μην θεωρείς ότι χρειάζεσαι οπωσδήποτε ζάχαρη. Η ζάλη δεν σημαίνει πάντα υπογλυκαιμία. Αν έχεις διαβήτη και υποψιάζεσαι χαμηλό σάκχαρο, έλεγξέ το εφόσον μπορείς και ακολούθησε το θεραπευτικό πλάνο που σου έχει συστήσει ο γιατρός σου.
Πότε η ζάλη μπορεί να είναι ανησυχητική;
Παρότι πολλές περιπτώσεις ζάλης δεν συνδέονται με σοβαρό πρόβλημα υγείας, υπάρχουν ορισμένα συμπτώματα που χρειάζονται άμεση προσοχή. Κάλεσε αμέσως το 112 ή το 166 για επείγουσα βοήθεια εάν η ζάλη συνοδεύεται από:
- Ξαφνική αδυναμία ή μούδιασμα στο πρόσωπο, στο χέρι ή στο πόδι, ιδιαίτερα στη μία πλευρά του σώματος.
- Δυσκολία στην ομιλία ή στην κατανόηση.
- Ξαφνική απώλεια ή σημαντική διαταραχή της όρασης.
- Έντονη και ξαφνική απώλεια ισορροπίας ή συντονισμού.
- Πόνο ή πίεση στο στήθος.
- Δύσπνοια ή έντονους παλμούς.
- Λιποθυμία ή απώλεια συνείδησης.
- Ξαφνικό, πολύ έντονο πονοκέφαλο.
Αυτά μπορεί να αποτελούν ενδείξεις εγκεφαλικού επεισοδίου ή καρδιαγγειακού προβλήματος. Μην περιμένεις να υποχωρήσουν τα συμπτώματα και μην οδηγήσεις μόνη σου στο νοσοκομείο. Ειδικά στην περίπτωση πιθανού εγκεφαλικού, είναι σημαντικό να σημειώσεις την ώρα που ξεκίνησαν τα συμπτώματα. Ακόμη και αν υποχωρήσουν, χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Ποιες είναι οι πιο συχνές αιτίες της ζάλης;
Η ζάλη δεν αποτελεί πάθηση από μόνη της, αλλά σύμπτωμα που μπορεί να σχετίζεται με διαφορετικές καταστάσεις. Ανάλογα με το πώς την αισθάνεσαι και ποια άλλα συμπτώματα τη συνοδεύουν, οι πιθανές αιτίες διαφέρουν. Μερικές από τις συχνότερες είναι:
- Αφυδάτωση: Η ανεπαρκής πρόσληψη υγρών, η έντονη εφίδρωση, η διάρροια και οι εμετοί μπορούν να επηρεάσουν την αρτηριακή πίεση και να προκαλέσουν ζάλη.
- Ορθοστατική υπόταση: Η απότομη πτώση της αρτηριακής πίεσης όταν σηκώνεσαι απότομα μπορεί να προκαλέσει αίσθημα αστάθειας ή τάση λιποθυμίας.
- Υπογλυκαιμία: Η χαμηλή γλυκόζη στο αίμα μπορεί να προκαλέσει ζάλη, εφίδρωση, τρέμουλο και αδυναμία, ιδιαίτερα σε άτομα με διαβήτη που λαμβάνουν συγκεκριμένες θεραπείες.
- Προβλήματα στο εσωτερικό αυτί: Διαταραχές του αιθουσαίου συστήματος, όπως ο καλοήθης παροξυσμικός ίλιγγος θέσης, μπορούν να προκαλέσουν την αίσθηση ότι περιστρέφεται το περιβάλλον.
- Σιδηροπενική αναιμία: Η έλλειψη σιδήρου μπορεί να συνοδεύεται από κόπωση, αδυναμία και ζάλη.
- Ημικρανία: Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ημικρανία συνοδεύεται από ίλιγγο ή διαταραχές ισορροπίας.
- Φαρμακευτική αγωγή: Ορισμένα φάρμακα, όπως κάποια αντιυπερτασικά, μπορεί να προκαλέσουν ζάλη ως ανεπιθύμητη ενέργεια.
Οι αιτίες αυτές δεν μπορούν να διαγνωστούν μόνο από την περιγραφή του συμπτώματος. Αν η ζάλη επιμένει, επανέρχεται ή εμφανίζεται για πρώτη φορά χωρίς προφανή λόγο, χρειάζεται αξιολόγηση από γιατρό.
Πότε πρέπει να επισκεφθείς γιατρό;
Ακόμη και αν η ζάλη υποχωρεί από μόνη της, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι πρέπει να την αγνοήσεις. Κλείσε ραντεβού με γιατρό εάν:
- Η ζάλη επανέρχεται συχνά.
- Διαρκεί περισσότερο από το συνηθισμένο ή επιδεινώνεται.
- Συνοδεύεται από βουητό στα αυτιά ή αλλαγές στην ακοή.
- Παρατηρείς αλλαγές στην όρασή σου.
- Εμφανίστηκε μετά την έναρξη μιας νέας φαρμακευτικής αγωγής.
- Έχεις λιποθυμήσει, ακόμη κι αν στη συνέχεια αισθάνθηκες καλύτερα.
Ίλιγγος και ζάλη: Σε τι μπορεί να οφείλονται;
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για υγεία, διατροφή και γυμναστική στο shape.gr