iStock
Από τον Εμμανουήλ Μπριλάκη, Ορθοπαιδικό Χειρουργό – Αθλητίατρο.
Υπάρχει ένα μοτίβο που επαναλαμβάνεται με σχεδόν ημερολογιακή ακρίβεια. Τα ραντεβού του Σεπτεμβρίου και του Οκτωβρίου μοιάζουν μεταξύ τους περισσότερο από κάθε άλλη περίοδο του χρόνου: άνθρωποι 35 έως 60 ετών, σε καλή γενική κατάσταση, που επέστρεψαν από τις διακοπές αποφασισμένοι να ξαναμπούν σε πρόγραμμα. Γυμναστήριο τρεις φορές την εβδομάδα. Padel Τρίτη και Πέμπτη. Κολύμβηση. Και δύο έως τρεις εβδομάδες αργότερα, ένας πόνος στο πλάι του ώμου που δεν υπήρχε τον Αύγουστο. Η ερώτηση που ακούγεται πιο συχνά είναι: "Τι έκανα;". Συνήθως η απάντηση δεν βρίσκεται στην κίνηση που πόνεσε. Βρίσκεται στο διάστημα πριν από αυτήν.
Τι αλλάζει σε τρεις μήνες αποχής
Ο ώμος είναι η πιο ευκίνητη άρθρωση του σώματος και πληρώνει αυτή την ελευθερία με λιγότερη σταθερότητα. Δεν τον κρατάει η οστική του αρχιτεκτονική. Tον κρατάει ένα σύστημα τενόντων και μυών, το στροφικό πέταλο, μαζί με τους μύες που σταθεροποιούν την ωμοπλάτη πάνω στον θώρακα.
Αυτό το σύστημα είναι εξαιρετικά ευαίσθητο στη συνέχεια. Έξι έως οκτώ εβδομάδες μειωμένης δραστηριότητας αρκούν για να χάσει ο σταθεροποιητικός μηχανισμός μέρος της αντοχής του και για να αλλάξει ο συγχρονισμός με τον οποίο η ωμοπλάτη "ανοίγει" τον χώρο πάνω από τον τένοντα κάθε φορά που σηκώνεις το χέρι. Ο τένοντας ο ίδιος δεν έχει πάθει τίποτα. Απλώς κινείται πλέον σε ένα περιβάλλον που τον προστατεύει λιγότερο.
Προσθέστε το δεύτερο στοιχείο: το σώμα θυμάται τα φορτία που σήκωνε τον Ιούνιο, όχι την κατάσταση στην οποία βρίσκεται τον Σεπτέμβριο. Η επιστροφή σπάνια γίνεται στο 60% της προηγούμενης έντασης. Γίνεται στο 100%, και συχνά με ενθουσιασμό.
Ο συνδυασμός μειωμένης σταθερότητας και πλήρους φορτίου είναι ακριβώς η συνθήκη που παράγει τα περιστατικά αυτής της εποχής.
Πόνος στον ώμο δεν σημαίνει ένα πράγμα
Η λέξη "τενοντίτιδα" χρησιμοποιείται σαν να περιγράφει τα πάντα. Στην πραγματικότητα, πίσω από τον πόνο του Σεπτεμβρίου κρύβονται τέσσερις οντότητες με πολύ διαφορετική πορεία.
Το σύνδρομο πρόσκρουσης είναι το πιο συχνό. Πόνος στο πλάι του ώμου όταν σηκώνεις το χέρι σε ένα συγκεκριμένο τόξο κίνησης, συχνά ανάμεσα στις 60 και τις 120 μοίρες, ενώ πιο πάνω και πιο κάτω η κίνηση είναι ανεκτή. Ανταποκρίνεται καλά σε τροποποίηση δραστηριότητας και σε στοχευμένη ενδυνάμωση.
Η ρήξη του στροφικού πετάλου είναι η διάγνωση που αλλάζει τον σχεδιασμό. Δεν προϋποθέτει πάντα τραυματισμό: μετά τα 45, μερικές ρήξεις εγκαθίστανται σταδιακά και γίνονται συμπτωματικές όταν αυξηθεί η απαίτηση. Το στοιχείο που τη διαφοροποιεί δεν είναι η ένταση του πόνου, αλλά η αδυναμία.
Η συμφυτική θυλακίτιδα, ο "παγωμένος ώμος", ακολουθεί εντελώς δική της λογική. Εδώ δεν χάνεται η δύναμη, χάνεται το εύρος κίνησης, ακόμη και όταν προσπαθήσεις να κινήσεις το χέρι σου παθητικά. Το πρώτο σημάδι είναι συνήθως καθημερινό και ασήμαντο: δυσκολία να πιάσεις τη ζώνη ασφαλείας ή να κουμπώσεις κάτι πίσω από την πλάτη.
Η ασβεστοποιός τενοντίτιδα ξεχωρίζει από τον χαρακτήρα της κρίσης. Πόνος δυσανάλογα οξύς, συχνά χωρίς αφορμή, που καθηλώνει το χέρι για μέρες.
Τέσσερις καταστάσεις, τέσσερις διαφορετικές πορείες. Γι’ αυτό η γενική σύσταση "κάνε λίγη υπομονή" άλλοτε είναι σωστή και άλλοτε κοστίζει χρόνο.
Τα τέσσερα σήματα που αλλάζουν την εικόνα
Δεν χρειάζεται κάθε πόνος στον ώμο εξέταση. Χρειάζονται όμως αυτοί που φέρουν κάποιο από τα παρακάτω χαρακτηριστικά.
- Ο νυχτερινός πόνος. Το να μη μπορείς να κοιμηθείς στο πλευρό, ή να ξυπνάς από τον πόνο, δεν είναι απλώς ενοχλητικό. Είναι από τα πιο αξιόπιστα κλινικά σημεία ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο φλεγμονώδες.
- Η αδυναμία, όχι ο πόνος. Δοκίμασε να σηκώσεις κάτι ελαφρύ, ένα μπουκάλι νερό, στο πλάι σου με τεντωμένο χέρι. Αν το χέρι "φεύγει" ή δεν κρατά τη θέση του, αυτό είναι διαφορετικής τάξης εύρημα από το να πονάει.
- Ο κανόνας των τριών εβδομάδων. Ένας πόνος υπερφόρτωσης βελτιώνεται αισθητά μέσα σε δύο έως τρεις εβδομάδες μειωμένης δραστηριότητας. Αν μετά από αυτό το διάστημα η εικόνα είναι ίδια ή χειρότερη, το ζήτημα δεν είναι πλέον η υπομονή.
- Η απώλεια εύρους κίνησης. Αν το χέρι δεν φτάνει εκεί που έφτανε τον Ιούλιο, ανεξάρτητα από πόνο, αυτό αξίζει εκτίμηση νωρίς. Στον παγωμένο ώμο, ο χρόνος έναρξης της θεραπείας μετράει.
Οι πρώτες δύο εβδομάδες: Τι έχει νόημα
Ανάπαυση δεν σημαίνει ακινησία. Ο ώμος που δεν κινείται καθόλου γίνεται δύσκαμπτος γρήγορα, και η δυσκαμψία είναι πιο δύσκολο πρόβλημα από τον πόνο.
Το ζητούμενο είναι να αφαιρέσεις τη συγκεκριμένη κίνηση που προκαλεί το σύμπτωμα, όχι τη δραστηριότητα συνολικά. Πρακτικά αυτό σημαίνει: προσωρινή διακοπή των ασκήσεων πάνω από το επίπεδο του ώμου, της ρίψης και του smash, ενώ η κίνηση κάτω από το ύψος του ώμου διατηρείται. Πάγος μετά τη δραστηριότητα. Και, το πιο υποτιμημένο κομμάτι, εργασία στην ωμοπλάτη: κωπηλατικές κινήσεις με λάστιχο, εξωτερική στροφή με τον αγκώνα στο πλευρό, ασκήσεις που φέρνουν τις ωμοπλάτες προς τα πίσω και κάτω. Δέκα λεπτά, καθημερινά, με ελαφρύ φορτίο και καθαρή εκτέλεση.
Αυτό που δεν βοηθά: η επανάληψη της ίδιας κίνησης "για να το σπάσει", τα διαδοχικά αντιφλεγμονώδη που καλύπτουν το σύμπτωμα χωρίς να αλλάζουν τη συνθήκη, και η μαγνητική τομογραφία στην πρώτη εβδομάδα. Μετά τα 50, η απεικόνιση δείχνει σχεδόν πάντα κάτι. Το ερώτημα δεν είναι αν υπάρχει εύρημα, αλλά αν το εύρημα εξηγεί τα συμπτώματα.
Πώς ξαναρχίζεις χωρίς να επιστρέψεις εδώ τον Νοέμβριο
Η αρχή είναι απλή και ισχύει για κάθε άθλημα: δύο έως τρεις εβδομάδες προετοιμασίας πριν από την πλήρη ένταση.
Ξεκίνα με το 50-60% των φορτίων που είχες τον Ιούνιο και αύξησε προοδευτικά, όχι περισσότερο από 10-15% την εβδομάδα. Αφιέρωσε το πρώτο δεκαπενθήμερο στη σταθερότητα της ωμοπλάτης και στους στροφείς, πριν επιστρέψεις στις πιέσεις πάνω από το κεφάλι. Προθερμάνσου με δυναμική κίνηση, όχι με στατικές διατάσεις. Και αν παίζεις padel ή τένις, δώσε τις πρώτες προπονήσεις στο μισό γήπεδο, χωρίς το πιο δυνατό σου smash.
Το ίδιο ισχύει και για την πρόληψη του πιο βίαιου σεναρίου, του εξαρθρήματος, που στα ομαδικά αθλήματα και στο σκι εμφανίζεται τυπικά όταν η μυϊκή προστασία δεν έχει ακόμη επανέλθει.
Πότε αξίζει να το δει κάποιος
Αν μετά από τρεις εβδομάδες ο πόνος παραμένει, αν κοιμάσαι άσχημα, αν υπάρχει αδυναμία ή αν το χέρι δεν φτάνει εκεί που έφτανε, μια κλινική εξέταση δίνει απάντηση σε δεκαπέντε λεπτά. Στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων η απάντηση είναι συντηρητική: στοχευμένη αποκατάσταση, τροποποίηση φορτίου, χρόνος με σχέδιο.
Το μήνυμα του Σεπτεμβρίου δεν είναι να κινηθείς λιγότερο. Είναι να δώσεις στον ώμο σου τις τρεις εβδομάδες που του αναλογούν, πριν του ζητήσεις αυτά που έκανε πριν από το καλοκαίρι.
Εμμανουήλ Μπριλάκης
Ορθοπαιδικός Χειρουργός – Αθλητίατρος, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, Διευθυντής της BRILAKIS Orthopaedics, Διευθυντής της Κλινικής Σύγχρονης Αρθροσκοπικής και Ρομποτικής Ορθοπαιδικής Χειρουργικής του Ομίλου Ιατρικού Αθηνών και Επιστημονικός συνεργάτης του περιοδικού Shape.
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για υγεία, διατροφή και γυμναστική στο shape.gr
