iStock
Ο τρόπος που ζεις καθημερινά, και ειδικά ο τρόπος που αξιοποιείς τον ελεύθερο χρόνο σου, μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την υγεία του εγκεφάλου σου μακροπρόθεσμα. Η άνοια δεν είναι μία μόνο ασθένεια, αλλά ένας γενικός όρος για καταστάσεις που επηρεάζουν τη μνήμη, τη σκέψη, τη συμπεριφορά και την ικανότητα να ανταποκρίνεσαι στην καθημερινότητα. Σήμερα αφορά εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους παγκοσμίως, ενώ οι προβλέψεις δείχνουν ότι ο αριθμός αυτός θα αυξηθεί σημαντικά τις επόμενες δεκαετίες.
Σύμφωνα με την έκθεση της Διεθνούς Επιτροπής του The Lancet (Dementia Prevention, Intervention and Care Commission), έως και περίπου 40% των περιστατικών άνοιας παγκοσμίως συνδέονται με παράγοντες που μπορούν να τροποποιηθούν μέσα από τον τρόπο ζωής. Αυτό δεν σημαίνει ότι η άνοια είναι απολύτως αποτρέψιμη, αλλά ότι σημαντικό μέρος του κινδύνου επηρεάζεται από καθημερινές συνήθειες και περιβάλλον.
Μια απλή κίνηση λίγων λεπτών μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης 8 σοβαρών ασθενειών
Μέσα σε αυτούς τους παράγοντες δεν βρίσκονται μόνο ιατρικές καταστάσεις, αλλά και επιλογές που αφορούν τον τρόπο που ζεις: η σωματική δραστηριότητα, η υγεία της καρδιάς και των αγγείων, η ψυχική ισορροπία, η κοινωνική επαφή και το πόσο ενεργό κρατάς τον εγκέφαλό σου. Σε αυτό το σημείο, τα χόμπι δεν είναι απλώς ένας τρόπος χαλάρωσης, αλλά ένας καθημερινός παράγοντας που φαίνεται να σχετίζεται με τη μακροπρόθεσμη υγεία του εγκεφάλου.
Οι παράγοντες που επηρεάζουν τον κίνδυνο
Μεγάλες επιστημονικές αναλύσεις έχουν εντοπίσει ότι ο κίνδυνος για άνοια συνδέεται με πολλούς παράγοντες σε όλη τη διάρκεια της ζωής. Ανάμεσά τους βρίσκονται η χαμηλή εκπαίδευση σε νεαρή ηλικία, η απώλεια ακοής ή όρασης, η έλλειψη σωματικής δραστηριότητας, η παχυσαρκία, ο διαβήτης, η υπέρταση, το κάπνισμα, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, η ατμοσφαιρική ρύπανση, οι τραυματισμοί στο κεφάλι, αλλά και ψυχολογικοί και κοινωνικοί παράγοντες όπως η κατάθλιψη και η κοινωνική απομόνωση.
Ιδιαίτερα η μοναξιά και η έλλειψη κοινωνικών επαφών φαίνεται να παίζουν σημαντικό ρόλο, ειδικά σε μεγαλύτερες ηλικίες.
Το "γνωστικό απόθεμα” και γιατί έχει σημασία
Ο εγκέφαλός σου δεν λειτουργεί σαν σταθερή μηχανή που φθείρεται γραμμικά με τον χρόνο. Αντίθετα, έχει την ικανότητα να δημιουργεί νέες συνδέσεις όσο τον χρησιμοποιείς ενεργά. Αυτό το "απόθεμα” νοητικής δύναμης είναι που βοηθά τον εγκέφαλο να αντέχει καλύτερα τις αλλαγές της ηλικίας.
Όσο περισσότερο μαθαίνεις, σκέφτεσαι, λύνεις προβλήματα και εμπλέκεσαι σε δραστηριότητες, τόσο πιο "ανθεκτικό” γίνεται αυτό το σύστημα. Και εδώ μπαίνουν τα χόμπι.
Γιατί τα χόμπι προστατεύουν τον εγκέφαλο
Τα χόμπι δεν λειτουργούν με έναν μόνο τρόπο. Στην πραγματικότητα, επηρεάζουν τον εγκέφαλο από πολλές πλευρές ταυτόχρονα. Όταν ένα χόμπι σε βάζει να σκέφτεσαι, να κινείσαι, να χαλαρώνεις και να συνδέεσαι με άλλους ανθρώπους, τότε δημιουργεί ένα πολύ πιο ισχυρό "προστατευτικό πλαίσιο” για τον εγκέφαλο.
Για παράδειγμα, δραστηριότητες όπως τα παζλ, η ανάγνωση ή η εκμάθηση νέων δεξιοτήτων ενεργοποιούν τη σκέψη και τη μνήμη. Το περπάτημα, ο χορός ή η κηπουρική ενισχύουν τη φυσική κατάσταση, κάτι που επηρεάζει άμεσα και τη λειτουργία του εγκεφάλου. Παράλληλα, δραστηριότητες που γίνονται με άλλους ανθρώπους μειώνουν το στρες και ενισχύουν την ψυχική ισορροπία.
Υπάρχει "ιδανικό” χόμπι;
Δεν υπάρχει ένα μοναδικό χόμπι που να ξεχωρίζει ως το καλύτερο για την πρόληψη της άνοιας. Τα δεδομένα δείχνουν ότι αυτό που μετρά περισσότερο είναι η συνέπεια και η ποικιλία.
Άτομα που έχουν έστω ένα σταθερό χόμπι φαίνεται να έχουν χαμηλότερο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης, ενώ όσοι έχουν περισσότερα από ένα χόμπι εμφανίζουν ακόμη πιο ευνοϊκά αποτελέσματα. Το κοινό στοιχείο δεν είναι το "τι” κάνεις, αλλά το ότι κρατάς τον εγκέφαλό σου ενεργό σε διαφορετικά επίπεδα.
Τι δείχνουν μεγάλες μελέτες
Σε μεγάλη έρευνα με δεκάδες χιλιάδες συμμετέχοντες που παρακολουθήθηκαν για πολλά χρόνια, καταγράφηκε ότι όσοι είχαν τουλάχιστον ένα χόμπι στη μέση ηλικία εμφάνισαν περίπου 19% χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης σοβαρής άνοιας σε σύγκριση με όσους δεν είχαν. Όταν υπήρχαν περισσότερα από ένα χόμπι, η μείωση του κινδύνου έφτανε περίπου το 23%.
Σε άλλες πληθυσμιακές αναλύσεις, νοητικές δραστηριότητες όπως τα παζλ, η χρήση υπολογιστή ή η γραφή συνδέθηκαν με μειωμένο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης της τάξης του 9% έως 11%. Δημιουργικές δραστηριότητες όπως το πλέξιμο ή η ξυλουργική επίσης συνδέθηκαν με μικρότερη πιθανότητα εμφάνισης προβλημάτων μνήμης.
Το πιο σημαντικό στοιχείο δεν είναι ένα συγκεκριμένο είδος χόμπι, αλλά ο συνδυασμός διαφορετικών εμπειριών. Όταν μια δραστηριότητα συνδυάζει νοητική πρόκληση, κίνηση, συναισθηματική ευεξία και κοινωνική επαφή, τότε έχει μεγαλύτερη επίδραση στη συνολική υγεία του εγκεφάλου.
Ακόμα και μια απλή δραστηριότητα, όπως το να παίζεις χαρτιά, μπορεί να έχει εντελώς διαφορετικό αποτέλεσμα αν γίνεται μόνος σου ή με φίλους. Στη δεύτερη περίπτωση, προστίθεται κοινωνική επαφή, γέλιο και συναισθηματική εκτόνωση, στοιχεία που ενισχύουν το συνολικό όφελος.
Κορυφαίος νευρολόγος αποκαλύπτει: Το απλό τεστ σχεδίασης που εντοπίζει πρώιμα σημάδια άνοιας
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για υγεία, διατροφή και γυμναστική στο shape.gr
