iStock
Έχεις παρατηρήσει έναν άνθρωπο που αγαπάς να χάνει αρκετό βάρος μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα; Ίσως έχει αρχίσει να παραλείπει γεύματα, να μιλά περισσότερο για το φαγητό και το σώμα του ή να αποφεύγει καταστάσεις που μέχρι πρότινος απολάμβανε. Κάτι μέσα σου χτυπάει καμπανάκι, αλλά ταυτόχρονα φοβάσαι μήπως πεις κάτι λάθος. Και εδώ βρίσκεται το δύσκολο σημείο: πώς δείχνεις ότι ανησυχείς χωρίς να κάνεις το σώμα του άλλου αντικείμενο σχολιασμού; Η Miranda Roberts, διαιτολόγος και υπεύθυνη Διατροφής και Ασφάλειας στο Πολυτεχνικό Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν–Στάου, έχει προσωπική και επαγγελματική εμπειρία με τις διατροφικές διαταραχές. Έχοντας αντιμετωπίσει η ίδια νευρική ανορεξία από την εφηβεία της, γνωρίζει από πρώτο χέρι πόσο σύνθετη μπορεί να είναι η σχέση με το φαγητό και την εικόνα σώματος. Όπως επισημαίνει στο The Conversation, δεν χρειάζεται να διαλέξεις ανάμεσα στη σιωπή και σε μια σκληρή αντιπαράθεση. Υπάρχει και ένας τρίτος δρόμος: η συζήτηση με ενσυναίσθηση.
Τα 5 σημάδια που δείχνουν ότι έχεις διαταραγμένη σχέση με το φαγητό
Πότε η απώλεια βάρους μπορεί να σε ανησυχήσει
Το να παρατηρήσεις ότι κάποιος έχει αδυνατίσει δεν σημαίνει ότι γνωρίζεις και τον λόγο. Η αλλαγή στην εμφάνιση μπορεί να συνδέεται με πολλές διαφορετικές καταστάσεις και δεν είναι δική σου δουλειά να κάνεις διάγνωση. Υπάρχουν όμως συμπεριφορές που μπορούν να σε κάνουν να ανησυχήσεις περισσότερο. Για παράδειγμα, μπορεί να βλέπεις έναν άνθρωπο να χάνει αρκετό βάρος, να παραλείπει γεύματα και να γίνεται όλο και πιο απαισιόδοξος όταν μιλά για το φαγητό ή το σώμα του.
Οι διατροφικές διαταραχές δεν αφορούν μόνο εφήβους. Δεν υπάρχει συγκεκριμένο ηλικιακό όριο για την εμφάνισή τους, ενώ οι ενήλικες μπορεί να δυσκολεύονται να βρουν την κατάλληλη υποστήριξη. Σε παγκόσμιο επίπεδο, δεδομένα δείχνουν ότι ο επιπολασμός των διατροφικών διαταραχών διπλασιάστηκε μεταξύ 2000 και 2018, ενώ τα περιστατικά αυξήθηκαν και σε σοβαρότητα κατά την περίοδο της πανδημίας COVID-19.
Το "έχεις αδυνατίσει" δεν είναι πάντα κομπλιμέντο
Ίσως σου φαίνεται αθώο να πεις σε κάποιον "έχεις αδυνατίσει πολύ". Άλλωστε, στην καθημερινότητά μας η απώλεια κιλών συχνά αντιμετωπίζεται ως κάτι θετικό. Όμως, όταν ένας άνθρωπος παλεύει με μια διατροφική διαταραχή, ένα τέτοιο σχόλιο μπορεί να ενισχύσει την ιδέα ότι το πολύ λεπτό σώμα είναι κάτι που αξίζει επιβράβευση.
Η Roberts περιγράφει πως, όταν η ίδια βρισκόταν στο αποκορύφωμα της διατροφικής της διαταραχής, πίστευε ότι ήταν υγιής. Ήταν πιο αδύνατη από αρκετές διάσημες γυναίκες της εποχής και είχε ακούσει πολλά κομπλιμέντα για την εμφάνισή της. Για εκείνη, αυτά τα θετικά σχόλια δεν λειτουργούσαν ως προειδοποίηση ότι κάτι δεν πήγαινε καλά.
Γι' αυτό και η πρόθεση πίσω από τα λόγια σου έχει σημασία, αλλά δεν είναι το μόνο που μετρά. Ακόμη και ένα καλοπροαίρετο σχόλιο για το σώμα μπορεί να έχει διαφορετικό αντίκτυπο από αυτόν που φαντάζεσαι.
Μην ξεκινήσεις τη συζήτηση με "έχεις διατροφική διαταραχή"
Αν ανησυχείς για κάποιον, είναι φυσικό να θέλεις να πεις κατευθείαν αυτό που σκέφτεσαι. Όμως μια ευθεία δήλωση όπως "νομίζω ότι έχεις διατροφική διαταραχή" μπορεί να κάνει τον άλλον να νιώσει ότι τον κατηγορείς ή ότι προσπαθείς να του επιβάλεις μια διάγνωση. Αντί γι' αυτό, ξεκίνα από αυτά που έχεις παρατηρήσει και από το ενδιαφέρον σου για εκείνον.
Η Roberts προτείνει τη χρήση δηλώσεων σε πρώτο πρόσωπο, τα λεγόμενα "I statements". Αντί να πεις "δεν τρως πια μαζί μας", μπορείς να εκφράσεις τη δική σου παρατήρηση και ανησυχία: ότι έχεις προσέξει πως δεν τρώει πλέον μαζί σας και ότι πραγματικά νοιάζεσαι και ανησυχείς. Έτσι, η συζήτηση δεν παίρνει τη μορφή κατηγορίας.
Διάλεξε σωστά τη στιγμή
Μια τέτοια συζήτηση χρειάζεται χώρο και ηρεμία. Δεν είναι καλή ιδέα να την ανοίξεις την ώρα του φαγητού, μπροστά σε κόσμο ή με τρόπο που θυμίζει "παρέμβαση". Αντίθετα, προτίμησε έναν ιδιωτικό, οικείο χώρο όπου ο άνθρωπος απέναντί σου μπορεί να νιώσει ασφαλής και να μιλήσει χωρίς να αισθάνεται ότι βρίσκεται στο επίκεντρο. Μην περιμένεις απαραίτητα ότι θα ανοιχτεί αμέσως.
Μπορεί να εκνευριστεί, να αρνηθεί ότι υπάρχει πρόβλημα ή ακόμη και να ενοχληθεί από την ερώτησή σου. Αυτό δεν σημαίνει ότι η προσπάθειά σου ήταν λάθος. Μερικές φορές χρειάζονται περισσότερες από μία συζητήσεις μέχρι κάποιος να αισθανθεί έτοιμος να μιλήσει.
Μην πεις "απλώς φάε"
Μία από τις πιο συνηθισμένες αντιδράσεις όταν κάποιος βλέπει έναν άνθρωπο να τρώει πολύ λίγο είναι να προσπαθήσει να δώσει μια απλή λύση: "Απλώς φάε". Όμως μια διατροφική διαταραχή δεν είναι τόσο απλή. Το να αντιμετωπίζεις την κατάσταση σαν να πρόκειται απλώς για μια επιλογή που μπορεί να αλλάξει με μία απόφαση μπορεί να υποτιμήσει την εσωτερική σύγκρουση που βιώνει ο άνθρωπος. Αντί να προσπαθήσεις να λύσεις το πρόβλημα εκείνη τη στιγμή, προσπάθησε πρώτα να ακούσεις. Δεν χρειάζεται να έχεις όλες τις απαντήσεις. Χρειάζεται να δείξεις ότι είσαι εκεί.
Τα social media μπορούν να ενισχύσουν την πίεση
Τα social media μπορούν να δημιουργήσουν έναν αδιάκοπο κύκλο σύγκρισης, με εικόνες και συμβουλές που περιστρέφονται συνεχώς γύρω από το πώς θα κάνεις το σώμα σου μικρότερο. Δεδομένα δείχνουν ότι η μεγαλύτερη χρήση των social media έχει συσχετιστεί με περισσότερα συμπτώματα διατροφικών διαταραχών, ιδιαίτερα μέσα από τη σύγκριση σώματος και τα μη ρεαλιστικά πρότυπα εμφάνισης.
Σε μία μελέτη περίπου 1.800 νέων ενηλίκων ηλικίας 19-32 ετών, όσοι περνούσαν τον περισσότερο χρόνο στα social media είχαν πάνω από διπλάσιο κίνδυνο να εμφανίσουν ανησυχίες σχετικά με το φαγητό και την εικόνα σώματος σε σύγκριση με όσους περνούσαν τον λιγότερο χρόνο.
Κάπως έτσι, η περιοριστική διατροφή μπορεί σταδιακά να αρχίσει να μοιάζει φυσιολογική όταν ο αλγόριθμος σου επιστρέφει συνεχώς περιεχόμενο που περιστρέφεται γύρω από την απώλεια βάρους.
Τι μπορείς να κάνεις αν ανησυχείς πραγματικά
Πριν μιλήσεις, ενημερώσου. Μάθε ποια είναι τα βασικά σημάδια και προσπάθησε να ξεχωρίσεις τους μύθους από τα πραγματικά δεδομένα γύρω από τις διατροφικές διαταραχές. Έπειτα, βρες την κατάλληλη στιγμή. Μίλησε για τη συμπεριφορά και την ευεξία, όχι για το αν το σώμα του άλλου είναι "πολύ αδύνατο" ή "πολύ παχύ". Απόφυγε τις κρίσεις και άφησε χώρο για μια ειλικρινή απάντηση. Και κυρίως, μην προσπαθήσεις να τον πιέσεις να παραδεχτεί ότι έχει πρόβλημα. Ο στόχος της συζήτησης δεν είναι να τον κάνεις να συμφωνήσει μαζί σου εκείνη τη στιγμή. Είναι να του δείξεις ότι κάποιος τον βλέπει, ενδιαφέρεται και είναι διαθέσιμος να τον στηρίξει.
Αν η συζήτηση σταματήσει γρήγορα, άφησέ την να σταματήσει. Μπορείς αργότερα να στείλεις ένα απλό μήνυμα ότι τον σκέφτεσαι και είσαι εκεί. Ακόμη κι αν δεν μιλήσει για το φαγητό, μπορεί να ανοίξει μια άλλη πόρτα, για παράδειγμα μιλώντας για άγχος ή άλλες δυσκολίες που αντιμετωπίζει.
Ανορεξία στην εγκυμοσύνη: Η κρυφή διατροφική διαταραχή - Πώς επηρεάζει μητέρα και μωρό
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για υγεία, διατροφή και γυμναστική στο shape.gr
