iStock
Δεν είναι πάντα εύκολο να αναγνωρίσεις το άγχος. Δεν εκδηλώνεται απαραίτητα με έντονη ανησυχία, ταχυκαρδία ή εμφανή νευρικότητα. Μερικές φορές κρύβεται σε μικρές, επαναλαμβανόμενες κινήσεις και συμπεριφορές της καθημερινότητας, τόσο γνώριμες που μπορεί να μην τους δίνεις καν σημασία.
Ένα νευρικό παιχνίδι με τα μαλλιά, η ανάγκη να ελέγξεις ξανά αν κλείδωσες την πόρτα, η συνήθεια να ξαναδιαβάζεις ένα μήνυμα πριν το στείλεις ή ακόμη και η επιθυμία να φτάνεις παντού πολύ νωρίτερα μπορεί να λειτουργούν ως τρόποι με τους οποίους ο εγκέφαλος προσπαθεί να διαχειριστεί την ένταση και την αβεβαιότητα.
"Ποιος αξίζει το άγχος μου"; Απαντήσεις σε ένα ερώτημα που μας απασχολεί όλους
Ορισμένες από αυτές τις συμπεριφορές μπορεί να έχουν ξεκινήσει από μικρή ηλικία ως τρόποι αυτορρύθμισης. Επειδή προσφέρουν μια προσωρινή αίσθηση ανακούφισης ή ελέγχου, είναι πιθανό να γίνουν σταδιακά αυτόματες και να εμφανίζονται εντονότερα σε περιόδους στρες. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι όποιος έχει μία ή περισσότερες από αυτές τις συνήθειες έχει απαραίτητα αγχώδη διαταραχή. Μπορούν όμως να αποτελούν ένα μικρό σημάδι ότι εκείνη την περίοδο βιώνει περισσότερη ένταση απ’ όση δείχνει.
Έχεις άγχος χωρίς να το ξέρεις: 13 συνήθειες που το δείχνουν
1. Παίζεις συνεχώς με τα μαλλιά σου
Τυλίγεις μια τούφα γύρω από το δάχτυλό σου, την τραβάς απαλά, την περνάς ξανά και ξανά πίσω από το αυτί ή την αγγίζεις χωρίς να το συνειδητοποιείς. Το παιχνίδι με τα μαλλιά μπορεί να λειτουργεί ως μια μικρή, επαναλαμβανόμενη κίνηση που σε βοηθά να εκτονώσεις την ένταση, ιδιαίτερα όταν είσαι πιεσμένος ή σκέφτεσαι υπερβολικά.
Αν, ωστόσο, η συμπεριφορά περιλαμβάνει επαναλαμβανόμενο τράβηγμα των μαλλιών και δυσκολεύεσαι να την ελέγξεις, μπορεί να πρόκειται για τριχοτιλλομανία, μια διαταραχή που χρειάζεται αξιολόγηση από ειδικό ψυχικής υγείας.
2. Πηγαίνεις συχνά στην τουαλέτα
Λίγο πριν από μια παρουσίαση, ένα σημαντικό ραντεβού ή μια κατάσταση που σε αγχώνει, μπορεί ξαφνικά να αισθάνεσαι ότι πρέπει να πας στην τουαλέτα. Για ορισμένους ανθρώπους, αυτή η ανάγκη εμφανίζεται επανειλημμένα ακόμη και πριν κοιμηθούν.
Η σχέση ανάμεσα στο ψυχολογικό στρες και τη λειτουργία της ουροδόχου κύστης έχει μελετηθεί, με ενδείξεις ότι το χρόνιο στρες μπορεί να επηρεάζει τη συχνότητα και την επιτακτικότητα της ούρησης. Φυσικά, η συχνουρία έχει πολλές πιθανές αιτίες και δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα στο άγχος.
3. Ξαναδιαβάζεις ένα μήνυμα ξανά και ξανά πριν το στείλεις
"Μήπως ακούστηκε απότομο;", "Μήπως παρεξηγηθεί;", "Μήπως έπρεπε να το γράψω αλλιώς;". Αν αυτές οι σκέψεις σε οδηγούν να ξαναδιαβάζεις ένα απλό μήνυμα πολλές φορές, πιθανότατα δεν ψάχνεις απλώς το τέλειο wording.
Η ανάγκη για επιβεβαίωση, ο φόβος της αρνητικής κριτικής και η τελειοθηρία μπορούν να κάνουν ακόμη και μια απλή επικοινωνία να μοιάζει με μικρή δοκιμασία. Έτσι, πριν πατήσεις "αποστολή", μπορεί να έχεις ελέγξει το ίδιο μήνυμα περισσότερες φορές απ’ όσες χρειάζονται.
4. Λες πάντα την ίδια φράση όταν αποχαιρετάς κάποιον
Μπορεί να έχεις μια συγκεκριμένη φράση που λες σχεδόν μηχανικά όταν κλείνεις το τηλέφωνο ή αποχαιρετάς ένα αγαπημένο σου πρόσωπο. Για παράδειγμα, επιμένεις να πεις "σ’ αγαπώ", "πρόσεχε" ή "τα λέμε μετά", ακόμη και όταν η συζήτηση έχει ουσιαστικά τελειώσει.
Για κάποιον που βιώνει έντονη ανησυχία, μια τέτοια επανάληψη μπορεί να προσφέρει στιγμιαία αίσθηση ασφάλειας, σαν να βεβαιώνεται ότι δεν άφησε κάτι σημαντικό ανείπωτο.
5. Ελέγχεις το ίδιο πράγμα πολλές φορές
Έφυγες από το σπίτι και επέστρεψες για να δεις αν κλείδωσες. Έλεγξες την κουζίνα και λίγο αργότερα αναρωτήθηκες ξανά αν έκλεισες τον φούρνο. Ξανακοίταξες την πόρτα, παρόλο που θυμάσαι ότι την κλείδωσες.
Η επαναλαμβανόμενη επιβεβαίωση μπορεί να προσφέρει προσωρινή ανακούφιση, όμως όταν γίνεται υπερβολική, χρονοβόρα ή δύσκολο να αντισταθείς σε αυτήν, μπορεί να αποτελεί ένδειξη ότι το άγχος έχει αρχίσει να επηρεάζει την καθημερινότητά σου. Σε αυτή την περίπτωση, αξίζει να αναζητήσεις τη γνώμη ειδικού.
6. Αναπαράγεις συζητήσεις στο μυαλό σου
Μια συζήτηση που τελείωσε πριν από ώρες μπορεί να συνεχίζεται στο κεφάλι σου. Ξανασκέφτεσαι τι είπες, τι σου απάντησε ο άλλος, αν έκανες κάποιο λάθος ή αν κάποια φράση σου παρεξηγήθηκε.
Αυτή η μορφή υπερανάλυσης μπορεί να γίνεται ιδιαίτερα έντονη όταν υπάρχει φόβος ότι απογοήτευσες κάποιον ή ότι άφησες λανθασμένη εντύπωση. Το πρόβλημα είναι ότι η επανάληψη της ίδιας συζήτησης δεν αλλάζει το παρελθόν· απλώς κρατά τον εγκέφαλο σε κατάσταση διαρκούς επαγρύπνησης.
7. Φτάνεις παντού πολύ νωρίτερα
Για κάποιους ανθρώπους, το να φτάσουν δέκα λεπτά νωρίτερα θεωρείται σωστός προγραμματισμός. Για άλλους, σημαίνει να βρίσκονται στον προορισμό τους μισή ή ακόμη και μία ώρα πριν.
Η υπερβολική προνοητικότητα μπορεί να συνδέεται με την ανάγκη να περιοριστούν όσο γίνεται οι απρόβλεπτες καταστάσεις: κίνηση, καθυστέρηση, αλλαγή καιρού, δυσκολία στο πάρκινγκ ή ο φόβος ότι θα μπεις τελευταίος σε έναν χώρο και όλοι θα σε προσέξουν. Όσο περισσότερη αβεβαιότητα υπάρχει, τόσο μεγαλύτερη μπορεί να γίνεται η ανάγκη για έλεγχο.
8. Δαγκώνεις τα νύχια σου
Το δάγκωμα των νυχιών είναι μια συνηθισμένη συμπεριφορά και μπορεί να εμφανίζεται σε περιόδους στρες, πλήξης ή έντασης. Για ορισμένους ανθρώπους λειτουργεί ως ένας αυτόματος τρόπος εκτόνωσης.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν γίνεται τόσο συχνό ώστε να τραυματίζει τα νύχια ή το δέρμα γύρω από αυτά ή όταν αισθάνεσαι ότι δεν μπορείς να το σταματήσεις. Σε αυτή την περίπτωση, μπορεί να εντάσσεται στις λεγόμενες body-focused repetitive behaviors, δηλαδή επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές που αφορούν το σώμα.
9. Δαγκώνεις ή μασάς τα χείλη σου
Μπορεί να μην καταλαβαίνεις καν ότι το κάνεις. Όταν είσαι αγχωμένος, όμως, είναι πιθανό να δαγκώνεις, να μασάς ή να τραυματίζεις ελαφρά τα χείλη σου χωρίς να το αντιλαμβάνεσαι.
Όπως και το δάγκωμα των νυχιών, αυτή η συμπεριφορά μπορεί να αποτελεί έναν τρόπο προσωρινής εκτόνωσης της έντασης. Αν επαναλαμβάνεται συχνά ή προκαλεί πληγές, αξίζει να δώσεις μεγαλύτερη προσοχή στο πότε και γιατί εμφανίζεται.
10. Δυσκολεύεσαι να σηκωθείς από το κρεβάτι
Το πρωινό ξυπνητήρι χτυπά, πατάς αναβολή και ξανασκεπάζεσαι. Δεν θέλεις να ξεκινήσεις τη μέρα και για λίγα ακόμη λεπτά προτιμάς να παραμείνεις σε ένα περιβάλλον όπου δεν χρειάζεται να αντιμετωπίσεις υποχρεώσεις, ανθρώπους ή απαιτήσεις.
Για κάποιον που αισθάνεται καταβεβλημένος ή αγχωμένος, η παραμονή κάτω από τα σκεπάσματα μπορεί να λειτουργεί ως προσωρινή αποφυγή. Δεν σημαίνει, όμως, ότι κάθε δυσκολία να σηκωθείς από το κρεβάτι οφείλεται στο άγχος. Η έλλειψη ύπνου, η εξάντληση, κάποια ασθένεια ή η κατάθλιψη μπορούν επίσης να έχουν αντίστοιχη εικόνα.
11. Χάνεσαι για ώρα στο scrolling
Ανοίγεις τα social media για "πέντε λεπτά" και ξαφνικά έχει περάσει μία ώρα. Μπορεί να διαβάζεις διαρκώς ειδήσεις, να παρακολουθείς βίντεο ή απλώς να μετακινείσαι από τη μία ανάρτηση στην άλλη.
Το scrolling μπορεί να λειτουργήσει ως αντιπερισπασμός από δυσάρεστες σκέψεις και συναισθήματα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όμως, δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο: αποφεύγεις προσωρινά αυτό που σε αγχώνει, αλλά μόλις αφήσεις το κινητό, η ανησυχία επιστρέφει.
12. Αρνείσαι συνεχώς κοινωνικές προσκλήσεις
Δεν είναι ότι δεν θέλεις να δεις τους άλλους. Μπορεί απλώς η ιδέα της μετακίνησης, της γνωριμίας με καινούργια άτομα, της κουβέντας ή ακόμη και της πιθανότητας να βρεθείς σε μια άβολη κατάσταση να σου προκαλεί δυσανάλογο άγχος.
Έτσι, ένα "δεν μπορώ σήμερα" γίνεται όλο και πιο συχνό. Η αποφυγή μπορεί αρχικά να σε ανακουφίζει, αλλά μακροπρόθεσμα μπορεί να περιορίσει τις κοινωνικές επαφές και να ενισχύσει την αίσθηση απομόνωσης, κάνοντας την επόμενη κοινωνική περίσταση ακόμη πιο δύσκολη.
13. Επιλέγεις πάντα θέση κοντά στην έξοδο
Στο σινεμά κάθεσαι στην άκρη. Σε ένα εστιατόριο προτιμάς τη θέση από την οποία μπορείς να φύγεις εύκολα. Σε μια αίθουσα εκδηλώσεων αποφεύγεις τις κεντρικές θέσεις.
Μπορεί να μοιάζει απλώς με προσωπική προτίμηση, όμως για έναν αγχωμένο άνθρωπο η εύκολη έξοδος μπορεί να προσφέρει αίσθηση ασφάλειας. Αν χρειαστεί να φύγει, να πάει στην τουαλέτα ή απλώς να απομακρυνθεί από μια κατάσταση που τον πιέζει, ξέρει ότι μπορεί να το κάνει χωρίς δυσκολία.
Δεν είναι κάθε συνήθεια απόδειξη άγχους
Το σημαντικό είναι να μην αντιμετωπίζεις μεμονωμένες συμπεριφορές ως "διάγνωση". Το να δαγκώνεις τα νύχια σου, να φτάνεις νωρίς σε ένα ραντεβού ή να κάθεσαι κοντά στην έξοδο δεν σημαίνει από μόνο του ότι έχεις αγχώδη διαταραχή.
Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι η συχνότητα, η ένταση και ο αντίκτυπος που έχουν αυτές οι συμπεριφορές στη ζωή σου. Αν παρατηρείς ότι επαναλαμβάνονται, ότι δυσκολεύεσαι να τις ελέγξεις ή ότι σε οδηγούν να αποφεύγεις ανθρώπους και καταστάσεις, ίσως αξίζει να εξετάσεις τι βρίσκεται πίσω από αυτές.
Η αναγνώριση τέτοιων μοτίβων μπορεί να είναι ένα πρώτο βήμα για να καταλάβεις καλύτερα τι σε πυροδοτεί και να αναζητήσεις πιο αποτελεσματικούς τρόπους διαχείρισης του άγχους. Και όταν η ανησυχία αρχίζει να επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητα, η υποστήριξη από έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας μπορεί να κάνει ουσιαστική διαφορά.
Μήπως το άγχος σου "σβήνει" τη σεξουαλική σου διάθεση; Τι λένε οι μελέτες
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για υγεία, διατροφή και γυμναστική στο shape.gr
