Γιατί κάποιοι θυμούνται τα όνειρά τους και άλλοι όχι;

Η ικανότητα να θυμάσαι τα όνειρά σου αποκαλύπτει πολλά για τον κύκλο του ύπνου σου.

istock

Ο κόσμος των ονείρων παραμένει ένα από τα πιο γοητευτικά μυστήρια της ανθρώπινης φύσης, ακροβατώντας ανάμεσα στην επιστήμη και τη φαντασία. Συχνά ξυπνάς με μια έντονη ανάμνηση, μια εικόνα ή ένα συναίσθημα που σε ακολουθεί για αρκετά λεπτά μέχρι να συνειδητοποιήσεις πού τελειώνει το όνειρο και πού αρχίζει η πραγματικότητα. Άλλες φορές, το μόνο που σου μένει είναι η αίσθηση ενός ήσυχου ύπνου, χωρίς καμία απολύτως επαφή με όσα "είδες" κατά τη διάρκεια της νύχτας. Αυτή η διαφορά στην εμπειρία μας δημιουργεί συχνά την ψευδαίσθηση ότι κάποιοι άνθρωποι απλώς δεν ονειρεύονται, όμως η αλήθεια είναι ότι όλοι μας ταξιδεύουμε σε ονειρικούς κόσμους, ακόμα και πολλές φορές μέσα στην ίδια νύχτα.

Το αν θα θυμηθείς το όνειρό σου εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη φάση του ύπνου στην οποία θα σε βρει το ξύπνημα. Κατά τη διάρκεια της νύχτας, το σώμα περνά από κύκλους ελαφριού, βαθύ και REM ύπνου, με τον καθένα να παίζει τον δικό του ρόλο στην αναζωογόνηση και την επεξεργασία των αναμνήσεων. Ενώ ο βαθύς ύπνος επικεντρώνεται στην αποκατάσταση του σώματος, η φάση REM είναι εκείνη που συνδέεται άρρηκτα με τα ζωντανά και συναισθηματικά όνειρα. Η κατανόηση αυτών των μηχανισμών δεν βοηθά μόνο στο να λύσεις την απορία σου για το "γιατί δεν θυμάμαι", αλλά προσφέρει και πολύτιμες πληροφορίες για το πώς λειτουργεί ο εγκέφαλός σου όταν τα φώτα σβήνουν.

Γιατί κάποιοι θυμούνται τα πάντα και άλλοι τίποτα;

Σύμφωνα με τα επιστημονικά δεδομένα γύρω από τον ύπνο και την ανάκληση των ονείρων, υπάρχουν ορισμένοι βασικοί παράγοντες που καθορίζουν την εμπειρία σου:

1) Η στιγμή του ξυπνήματος: Αν ξυπνήσεις κατά τη διάρκεια ή αμέσως μετά τη φάση REM, οι πιθανότητες να θυμάσαι το όνειρο είναι πολύ αυξημένες. Αντίθετα, το ξύπνημα από βαθύ ύπνο συνήθως συνοδεύεται από κενό μνήμης.

2) Η διάρκεια της φάσης REM: Όσο προχωρά η νύχτα, τα διαστήματα του REM ύπνου γίνονται μεγαλύτερα, γι' αυτό και τα όνειρα κοντά στο πρωί είναι πιο εύκολο να ανακληθούν.

3) Ηλικία και φύλο: Η ικανότητα ανάκλησης ονείρων τείνει να μειώνεται όσο μεγαλώνουμε, ενώ ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι οι γυναίκες θυμούνται τα όνειρά τους συχνότερα από τους άνδρες.

4) Ο τρόπος αφύπνισης: Ένα απότομο ξύπνημα μπορεί να κάνει το όνειρο να εξαφανιστεί ακαριαία, ενώ μια ήπια αφύπνιση επιτρέπει στην ανάμνηση να παραμείνει για λίγο περισσότερο.

5) Συναίσθημα και εγκέφαλος: Τα έντονα όνειρα οφείλονται στην αυξημένη δραστηριότητα περιοχών του εγκεφάλου που ελέγχουν τα συναισθήματα, όπως η αμυγδαλή, την ώρα που το λογικό κομμάτι (προμετωπιαίος φλοιός) υπολειτουργεί.

View this post on Instagram

A post shared by Psychologs (@psychologsmagazine)

6) Ποιότητα ύπνου: Το να θυμάσαι τα όνειρά σου δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κοιμήθηκες άσχημα. Η πραγματική ένδειξη καλής υγείας του ύπνου είναι το πώς νιώθεις κατά τη διάρκεια της ημέρας, αν δηλαδή έχεις ενέργεια και διαύγεια.

Αν νιώθεις επίμονη εξάντληση, έχεις συχνούς εφιάλτες που επηρεάζουν τη διάθεσή σου ή διαταραγμένο ύπνο με κρίσεις πανικού, καλό θα ήταν να συμβουλευτείς έναν ειδικό. Σε κάθε άλλη περίπτωση, οι αλλαγές στην ένταση και την ανάκληση των ονείρων σου είναι απλώς ένα φυσιολογικό κομμάτι του υγιούς ύπνου.