iStock
Ξυπνάς και για λίγα δευτερόλεπτα δεν είσαι σίγουρη αν ξεκουράστηκες ή αν απλώς "έτρεχε” το μυαλό σου όλη νύχτα. Το σώμα σου είναι βαρύ, η σκέψη σου αργή και στο background υπάρχει ακόμα μια καθαρή, σχεδόν κινηματογραφική εικόνα από όνειρα που μοιάζουν να κράτησαν περισσότερο απ’ όσο θα περίμενες. Η εικόνα αυτή δεν είναι ασυνήθιστη και, όπως εξηγούν οι ειδικοί ύπνου Yaqoot Fatima, Danielle Wilson και Nisreen Aouira στο The Conversation, δεν αποτελεί ένδειξη ότι τα όνειρα σε εξάντλησαν, αλλά ότι ο τρόπος που οργανώνεται ο ύπνος σου τη νύχτα παίζει πολύ πιο καθοριστικό ρόλο από το ίδιο το περιεχόμενο των ονείρων.
Γιατί κάποιοι θυμούνται τα όνειρά τους και άλλοι όχι;
Ο ύπνος δεν είναι συνεχής, κινείται σε κύκλους
Κατά τη διάρκεια της νύχτας δεν κοιμάσαι σε μία σταθερή κατάσταση βαθιάς ξεκούρασης. Ο ύπνος σου αποτελείται από διαδοχικούς κύκλους, μέσα στους οποίους εναλλάσσονται διαφορετικά στάδια.
Σε κάθε κύκλο υπάρχει το REM στάδιο, όπου εμφανίζονται τα περισσότερα όνειρα. Αυτό δεν συμβαίνει μία φορά, αλλά επαναλαμβάνεται τέσσερις έως έξι φορές μέσα στη νύχτα, με κάθε κύκλο να γίνεται πιο "πλούσιος” σε όνειρα προς το πρωί.
Γι’ αυτό και πολλές φορές έχεις την αίσθηση ότι ονειρευόσουν συνεχώς, ενώ στην πραγματικότητα απλώς περνούσες από πολλαπλά στάδια REM.
Γιατί τα όνειρα μοιάζουν τόσο ζωντανά
Στον REM ύπνο ο εγκέφαλος δεν "κλείνει”. Αντίθετα, είναι ιδιαίτερα ενεργός, σχεδόν σαν να βρίσκεται σε κατάσταση εγρήγορσης.
Τα κέντρα που σχετίζονται με το συναίσθημα δουλεύουν έντονα, ενώ περιοχές που σχετίζονται με τη λογική και την κριτική σκέψη είναι πιο υποτονικές. Αυτός ο συνδυασμός δημιουργεί εμπειρίες που μοιάζουν απολύτως αληθινές, αλλά συχνά δεν ακολουθούν λογική συνέχεια.
Γι’ αυτό τα όνειρα μπορούν να είναι έντονα, συναισθηματικά φορτισμένα και μερικές φορές παράξενα ή αποσπασματικά.
Δεν θυμάσαι όλα τα όνειρa και αυτό είναι φυσιολογικό
Το ότι θυμάσαι έντονα όνειρα δεν σημαίνει ότι ονειρεύεσαι περισσότερο από τους άλλους. Σημαίνει κυρίως ότι ξυπνάς τη στιγμή που συμβαίνουν ή αμέσως μετά.
Η μνήμη των ονείρων εξαρτάται από το πότε γίνεται η αφύπνιση, από το συναισθηματικό φορτίο του ονείρου, αλλά και από μικρές, συχνά ανεπαίσθητες διακοπές του ύπνου μέσα στη νύχτα.
Έτσι δημιουργείται η εντύπωση ότι "θυμάσαι τα πάντα”, ενώ στην πραγματικότητα θυμάσαι μόνο ό,τι συνέβη κοντά σε μια στιγμή αφύπνισης.
Τα όνειρα δεν σε κουράζουν, οι διακοπές ύπνου το κάνουν
Παρότι ο REM ύπνος είναι ενεργός για τον εγκέφαλο, τα δεδομένα δεν δείχνουν ότι τα όνειρα από μόνα τους προκαλούν κόπωση. Η πραγματική αιτία της πρωινής εξάντλησης βρίσκεται συνήθως αλλού: στις μικρές διακοπές του ύπνου που σπάνε τη φυσική ροή του.
Κάθε φορά που ο ύπνος διακόπτεται, ακόμη και για λίγα δευτερόλεπτα που μπορεί να μην τα θυμάσαι, μειώνεται ο χρόνος που περνάς σε βαθύ ύπνο. Και αυτό είναι το στάδιο που έχει τον πιο αναζωογονητικό ρόλο για τον εγκέφαλο και το σώμα σου. Όταν αυτό το κομμάτι του ύπνου περιορίζεται, ξυπνάς χωρίς να έχει ολοκληρωθεί η φυσική διαδικασία αποκατάστασης.
Όταν ξυπνάς με θολούρα το πρωί
Η κατάσταση αυτή ονομάζεται αδράνεια ύπνου (sleep inertia) και περιγράφει εκείνη τη χαρακτηριστική αίσθηση σύγχυσης και βάρους που μπορεί να νιώθεις αμέσως μετά το ξύπνημα.
Είναι πιο έντονη όταν ξυπνάς από τον REM ύπνο ή όταν διακόπτεται ένας κύκλος ύπνου στη μέση του. Τότε ο εγκέφαλος χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να επανέλθει σε πλήρη εγρήγορση, κάτι που εξηγεί γιατί νιώθεις "εκτός λειτουργίας” τα πρώτα λεπτά της ημέρας.
Όταν τα έντονα όνειρα γίνονται πιο συχνά
Αν παρατηρείς ότι θυμάσαι συχνά ζωντανά ή έντονα όνειρα, αυτό μπορεί να σχετίζεται με πιο κατακερματισμένο ύπνο. Σε τέτοιες περιπτώσεις, ο εγκέφαλος τείνει να αντισταθμίζει τις απώλειες REM ύπνου, αυξάνοντας τη διάρκειά του σε επόμενες νύχτες. Αυτή η διαδικασία ονομάζεται REM rebound και αποτελεί μια φυσική προσαρμογή του οργανισμού στην έλλειψη ποιοτικού ύπνου.
Η συνήθεια στον ύπνο που μπορεί να διπλασιάσει τον κίνδυνο εμφράγματος
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για υγεία, διατροφή και γυμναστική στο shape.gr
