iStock
Το καλοκαίρι στην παραλία έχει το δικό του τελετουργικό: αντηλιακό, νερό, βιβλίο, ακουστικά και, φυσικά, κινητό. Κι ενώ το scrolling μοιάζει με τον πιο εύκολο τρόπο να περάσει η ώρα κάτω από τον ήλιο, υπάρχει μια δραστηριότητα που μπορεί να προσφέρει κάτι περισσότερο από απλή απασχόληση: το σταυρόλεξο. Σε μελέτη που δημοσιεύτηκε στο NEJM Evidence, άνθρωποι ηλικίας 62 έως 80 ετών με ήπια γνωστική διαταραχή παρουσίασαν βελτίωση στη γνωστική τους λειτουργία όταν ασχολούνταν συστηματικά με διαδικτυακά σταυρόλεξα. Παράλληλα, παρατηρήθηκε μικρότερη συρρίκνωση σε συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου σε σύγκριση με μια ομάδα που έπαιζε άλλα διαδικτυακά γνωστικά παιχνίδια.
Δεν σημαίνει ότι ένα σταυρόλεξο μπορεί να "νικήσει" την άνοια ή να σταματήσει τη γήρανση του εγκεφάλου. Δείχνει όμως ότι μια απλή νοητική δραστηριότητα μπορεί να αξίζει μια θέση στην καθημερινότητά σου, ακόμη και στην τσάντα παραλίας.
Τι να τρως στα 45+ για να προστατεύσεις τη μνήμη σου – Η δίαιτα που "θωρακίζει" τον εγκέφαλο
Τι σχέση έχει το σταυρόλεξο με τη μνήμη;
Όταν λύνεις ένα σταυρόλεξο, δεν κάνεις απλώς ένα παιχνίδι λέξεων. Διαβάζεις μια ένδειξη, προσπαθείς να θυμηθείς μια πληροφορία, αναζητάς την κατάλληλη λέξη, ελέγχεις αν ταιριάζει στα διαθέσιμα γράμματα και, αν δεν βγαίνει, επιστρέφεις στην αρχή για να δοκιμάσεις ξανά. Με άλλα λόγια, ο εγκέφαλός σου χρειάζεται να δουλέψει.
Ένα καλοσχεδιασμένο σταυρόλεξο σε βάζει να αναζητάς τη σωστή λέξη και να συνδέεις έννοιες που μπορεί να μην είχες σκεφτεί μαζί. Αυτή η διαδικασία ενεργοποιεί διαφορετικές περιοχές του εγκεφαλικού φλοιού και ενθαρρύνει τη δημιουργία νέων συνδέσεων. Ο ιππόκαμπος, μια περιοχή του εγκεφάλου που σχετίζεται με τη μνήμη των γεγονότων της ζωής σου, συμμετέχει επίσης σε αυτές τις διαδικασίες.
Τι έδειξε η μελέτη για τα σταυρόλεξα;
Στην 18μηνη μελέτη συμμετείχαν άνθρωποι 62 έως 80 ετών με ήπια γνωστική διαταραχή. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες. Η μία ομάδα έλυνε διαδικτυακά σταυρόλεξα, ενώ η άλλη έπαιζε διαδικτυακά γνωστικά παιχνίδια που στόχευαν στη μνήμη, την ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών και τις εκτελεστικές λειτουργίες. Και οι δύο ομάδες έκαναν τις δραστηριότητές τους για 30 λεπτά, τέσσερις φορές την εβδομάδα, για 12 εβδομάδες, ενώ ακολούθησαν και μικρότερες συνεδρίες εξάσκησης. Τα σταυρόλεξα ήταν μέτριας δυσκολίας.
Στη γνωστική αξιολόγηση, η ομάδα των σταυρόλεξων παρουσίασε βελτίωση περίπου 1 βαθμού στις 12 εβδομάδες σε μια κλίμακα 70 βαθμών. Στις 78 εβδομάδες, η βελτίωση σε σχέση με την αρχική αξιολόγηση ήταν περίπου 0,5 βαθμός. Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι 37% των συμμετεχόντων που έλυναν σταυρόλεξα παρουσίασαν βελτίωση τουλάχιστον 2 βαθμών.
Αυτό έχει σημασία επειδή περίπου οι μισοί άνθρωποι με ήπια γνωστική διαταραχή παρουσιάζουν με την πάροδο του χρόνου επιδείνωση στη σκέψη και τη μνήμη. Το γεγονός ότι στην ομάδα των σταυρόλεξων παρατηρήθηκε βελτίωση τόσο στις 12 όσο και στις 78 εβδομάδες ήταν, επομένως, αξιοσημείωτο.
Μπορεί το σταυρόλεξο να βοηθήσει και τον ίδιο τον εγκέφαλο;
Όπως εξηγεί ο Andrew E. Budson, MD, νευρολόγος και καθηγητής Νευρολογίας στο Harvard Medical School, η απάντηση που προκύπτει από τα δεδομένα είναι ενδιαφέρουσα. Με την ηλικία, ο εγκέφαλος φυσιολογικά παρουσιάζει κάποια απώλεια όγκου. Στα άτομα με ήπια γνωστική διαταραχή, αλλά και κατά τη φυσιολογική γήρανση, αυτή η διαδικασία μπορεί να παρατηρηθεί σε συγκεκριμένες εγκεφαλικές δομές. Στη μελέτη εξετάστηκαν μεταξύ άλλων ο ιππόκαμπος και ο εγκεφαλικός φλοιός.
Σε σύγκριση με την ομάδα που έπαιζε άλλα διαδικτυακά γνωστικά παιχνίδια, όσοι έλυναν σταυρόλεξα παρουσίασαν 0,5% έως 1% μικρότερη συρρίκνωση σε αυτές τις περιοχές κατά τη διάρκεια των 18 μηνών.
Δεν πρόκειται για απόδειξη ότι τα σταυρόλεξα "μεγαλώνουν" τον εγκέφαλο. Η σημασία του ευρήματος βρίσκεται στο ότι συνδέθηκε με μικρότερη απώλεια εγκεφαλικού όγκου σε συγκεκριμένες περιοχές.
Γιατί η δυσκολία του σταυρόλεξου έχει σημασία;
Δεν χρειάζεται να ψάξεις το πιο εύκολο σταυρόλεξο που υπάρχει. Η νοητική πρόκληση είναι μέρος της διαδικασίας. Όταν γνωρίζεις όλες τις απαντήσεις χωρίς να χρειαστεί να σκεφτείς ιδιαίτερα, ο εγκέφαλός σου δεν καλείται να κάνει μεγάλη προσπάθεια. Αντίθετα, ένα μέτριας δυσκολίας σταυρόλεξο σε κάνει να σταματήσεις, να ανακαλέσεις πληροφορίες, να συνδυάσεις στοιχεία και να δοκιμάσεις διαφορετικές απαντήσεις. Αυτός είναι και ο λόγος που η μελέτη χρησιμοποίησε σταυρόλεξα μέτριας δυσκολίας.
Και αν το λύσεις με παρέα;
Υπάρχει ακόμη ένας λόγος για να μην αντιμετωπίζεις το σταυρόλεξο ως μοναχική δραστηριότητα. Μπορείς να το λύσεις μαζί με κάποιον στην παραλία, στο μπαλκόνι ή στο εξοχικό. Να διαβάζεις τις ερωτήσεις δυνατά, να προτείνετε εναλλακτικές απαντήσεις και να προσπαθείτε μαζί να βρείτε τη λέξη που λείπει. Η κοινωνική δραστηριότητα έχει επίσης συνδεθεί με καλύτερη συνδεσιμότητα ανάμεσα σε διαφορετικά τμήματα του εγκεφάλου. Έτσι, ένα σταυρόλεξο μπορεί να γίνει κάτι περισσότερο από ένα διάλειμμα από το κινητό: μια μικρή νοητική και κοινωνική άσκηση.
Πόσο χρόνο χρειάζεται να αφιερώσεις;
Αν θέλεις να ακολουθήσεις το πρόγραμμα που χρησιμοποιήθηκε στη μελέτη, μιλάμε για 30 λεπτά, τέσσερις φορές την εβδομάδα. Δεν χρειάζεται, λοιπόν, να περάσεις ώρες πάνω από το πλέγμα. Μισή ώρα αρκεί για να δημιουργήσεις μια μικρή, σταθερή συνήθεια. Και το καλοκαίρι είναι ίσως η τέλεια αφορμή. Την επόμενη φορά που θα απλώσεις την πετσέτα σου, αντί να βγάλεις αυτόματα το κινητό για να δεις τι καινούργιο υπάρχει στα social media, μπορείς να βγάλεις ένα σταυρόλεξο. Ο ήλιος, η θάλασσα και λίγη πνευματική προσπάθεια δεν ακούγονται και τόσο άσχημα.
Τι ισχύει αν δεν έχεις προβλήματα μνήμης;
Οι συμμετέχοντες στη συγκεκριμένη μελέτη είχαν ήπια γνωστική διαταραχή. Επομένως, δεν μπορείς να μεταφέρεις αυτόματα τα αποτελέσματα σε όλους τους ανθρώπους με φυσιολογική μνήμη. Δεν γνωρίζουμε με βεβαιότητα αν τα ίδια οφέλη θα εμφανίζονταν σε υγιείς μεγαλύτερους ενήλικες. Άρα, αν είσαι νεότερη ή δεν αντιμετωπίζεις προβλήματα μνήμης, δεν μπορείς να θεωρήσεις ότι το σταυρόλεξο αποτελεί εγγυημένο τρόπο ενίσχυσης της μνήμης σου. Μπορείς όμως να το δεις ως έναν ευχάριστο τρόπο να κρατάς το μυαλό σου ενεργό και να περιορίζεις λίγο το ατελείωτο scrolling.
Το καλοκαιρινό brain workout που χωράει στην τσάντα σου
Τελικά, ίσως δεν χρειάζεται να ψάχνεις περίπλοκους τρόπους για να δώσεις στον εγκέφαλό σου μια νοητική πρόκληση. Ένα σταυρόλεξο, ένα μολύβι και 30 λεπτά μπορούν να γίνουν μια μικρή καλοκαιρινή ρουτίνα. Και υπάρχει κάτι ωραίο σε αυτό: δεν χρειάζεται εφαρμογή, ειδοποιήσεις ή Wi-Fi. Μπορείς να το πάρεις μαζί σου στην παραλία, να αφήσεις για λίγο το κινητό στην άκρη και να ασχοληθείς με κάτι που σε κάνει να θυμάσαι, να συνδέεις, να σκέφτεσαι και να ψάχνεις. Δεν είναι μαγικό "φάρμακο" για τη μνήμη. Είναι όμως ένας απλός τρόπος να βάλεις λίγη περισσότερη πνευματική πρόκληση στην ημέρα σου.
Το παγωτό που "ακονίζει" τη μνήμη: Η συνταγή με 4 υλικά που πρέπει να τρώνε όλοι
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για υγεία, διατροφή και γυμναστική στο shape.gr
