iStock
Σφίξιμο στο στομάχι, αδικαιολόγητη νευρικότητα ή αίσθηση ότι, όσο κι αν προσπαθείς στο γυμναστήριο, η ζυγαριά αρνείται πεισματικά να "συνεργαστεί"; Πριν αρχίσεις να κατηγορείς τον μεταβολισμό σου, ίσως πρέπει να ρίξεις μια ματιά σε έναν αόρατο αλλά πανίσχυρο παίκτη: την κορτιζόλη.
Η κορτιζόλη είναι η κύρια ορμόνη του στρες. Φαντάσου την σαν έναν εσωτερικό "διευθυντή" που ρυθμίζει σχεδόν τα πάντα – από το πώς το σώμα σου χρησιμοποιεί τα θρεπτικά συστατικά μέχρι τον καρδιακό σου ρυθμό και τα επίπεδα ενέργειάς σου. Υπό κανονικές συνθήκες, το σώμα σου κάνει εξαιρετική δουλειά στο να την αυξομειώνει ανάλογα με τις ανάγκες της στιγμής. Όταν όμως η διατροφή σου στέλνει λάθος μηνύματα, αυτός ο "συναγερμός" μένει ανοιχτός, με δυσάρεστες συνέπειες για την υγεία και τη σιλουέτα σου.
1. Η "παγίδα" των υπερβολικών υδατανθράκων
Μια μακαρονάδα ή ένα γλυκό είναι συχνά το "comfort food" μας μετά από μια δύσκολη μέρα. Ωστόσο, η κατανάλωση μεγάλης ποσότητας συγκεκριμένων υδατανθράκων μπορεί να γίνει μπούμερανγκ. Όπως επισημαίνει ο κλινικός διαιτολόγος-διατροφολόγος Aviv Joshua, MS, RDN, στο verywellhealth η κατανάλωση μεγάλης ποσότητας ορισμένων υδατανθράκων μπορεί να ανεβάσει σημαντικά τα επίπεδα του σακχάρου στο αίμα.
Αυτή η απότομη αιχμή του σακχάρου οδηγεί σε μια προσωρινή αύξηση της κορτιζόλης. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα δεδομένα, οι ειδικοί συνιστούν να περιορίζεις τα πρόσθετα σάκχαρα, καθώς είναι ο τύπος του υδατάνθρακα που είναι γνωστό ότι "εκτοξεύει" το σάκχαρο και, κατ' επέκταση, την ορμόνη του στρες.
3 θετικά της κορτιζόλης που δε γνώριζες
2. Ο πρωινός καφές (και οι επόμενοι)
Για πολλές από εμάς, η μέρα δεν ξεκινά χωρίς καφεΐνη. Όμως, η σχέση της με το στρες είναι πιο περίπλοκη από όσο νομίζεις. Η καφεΐνη μπορεί να αυξήσει προσωρινά τα επίπεδα κορτιζόλης, ειδικά αν δεν την καταναλώνεις τακτικά. Το πιο ενδιαφέρον; Δεδομένα δείχνουν ότι όσοι καταναλώνουν καφεΐνη πολλές φορές μέσα στην ημέρα μπορεί να βιώνουν υψηλότερα επίπεδα κορτιζόλης ακόμα και το απόγευμα. Αν λοιπόν νιώθεις ταραχή ή τρέμουλο μετά το δεύτερο flat white της ημέρας, το σώμα σου προσπαθεί να σου πει κάτι.
3. Αλκοόλ: Η ψευδαίσθηση της χαλάρωσης
Μπορεί ένα ποτήρι κρασί να φαντάζει ως το τέλειο αντίδοτο σε μια πιεστική ημέρα, όμως στην πραγματικότητα το αλκοόλ πυροδοτεί μια βραχυπρόθεσμη αύξηση της κορτιζόλης. Αυτό δεν συμβαίνει μόνο τη στιγμή που πίνεις. Σε έρευνα έχει διαπιστωθεί ότι η αύξηση αυτή παρατηρείται τόσο κατά τη διάρκεια της μέθης όσο και κατά τη φάση της ανάρρωσης από αυτήν (το γνωστό hangover). Αντί λοιπόν να σε ηρεμεί, το αλκοόλ προσθέτει ένα επιπλέον βιολογικό βάρος στον οργανισμό σου.
Γιατί η υψηλή κορτιζόλη σε εμποδίζει;
Όταν η κορτιζόλη είναι στα ύψη, το σώμα σου δεν "σκέφτεται" πώς να κάψει λίπος, αλλά πώς να επιβιώσει. Αυτό μεταφράζεται σε συμπτώματα που ίσως ήδη αναγνωρίζεις:
- Αίσθημα ανησυχίας ή άγχους.
- Δυσκολία στον ύπνο.
- Αυξημένη αρτηριακή πίεση και ταχυκαρδία.
- Αύξηση βάρους, ειδικά στην περιοχή της κοιλιάς.
Το φαινόμενο του "Stress Eating"
Είναι ένας φαύλος κύκλος: το στρες σε οδηγεί στο να τρως περισσότερο από το κανονικό, επιλέγοντας συχνά τηγανητά ή γλυκά. Αυτές ακριβώς οι τροφές έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να πυροδοτήσουν την απελευθέρωση επιπλέον κορτιζόλης. Μάλιστα, η επίδραση του φαγητού στην ορμόνη αυτή φαίνεται να είναι πιο έντονη σε άτομα με παχυσαρκία, ενισχύοντας την τάση για συναισθηματική υπερφαγία.
Πώς να πάρεις την κατάσταση στα χέρια σου
Η λύση δεν είναι η στέρηση, αλλά η στρατηγική. Μια ισορροπημένη διατροφή πλούσια σε φρούτα και λαχανικά μπορεί να βοηθήσει στη ρύθμιση της ινσουλίνης και της κορτιζόλης, τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα. Ειδικά κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης, όπου τα επίπεδα της ορμόνης επηρεάζουν και το έμβρυο, θρεπτικά συστατικά όπως τα φασόλια, οι βιταμίνες B1, B6, C, ο σίδηρος και ο χαλκός παίζουν καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της ισορροπίας.
► Θυμήσου: Το πώς τρως, πόσο τρως και το timing των γευμάτων σου επηρεάζουν άμεσα τα συναισθήματά σου. Ακόμα και η νηστεία (π.χ. πριν από μια εξέταση) μπορεί να ανεβάσει προσωρινά την κορτιζόλη. Γι' αυτό, άκου το σώμα σου και δώσε του τα σωστά καύσιμα για να παραμείνει ήρεμο και αποδοτικό.
Ποιες τροφές ανεβάζουν την κορτιζόλη;
Οι τροφές με υψηλή περιεκτικότητα σε πρόσθετα σάκχαρα και επεξεργασμένους υδατάνθρακες, η καφεΐνη και το αλκοόλ είναι οι κύριοι παράγοντες που προκαλούν προσωρινή αύξηση της ορμόνης του στρες.
Πώς επηρεάζει η κορτιζόλη το βάρος;
Τα υψηλά επίπεδα κορτιζόλης συνδέονται με την αύξηση βάρους και τη δυσκολία στην απώλεια λίπους, καθώς η ορμόνη αυτή επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός διαχειρίζεται τα θρεπτικά συστατικά και την αποθήκευση ενέργειας.
Μπορεί η διατροφή να μειώσει το στρες;
Ναι, μια διατροφή πλούσια σε φρούτα, λαχανικά και θρεπτικά συστατικά όπως οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β και η βιταμίνη C μπορεί να βοηθήσει στη ρύθμιση της κορτιζόλης και στη βελτίωση της διάθεσης.
Γιατί νιώθω άγχος μετά τον καφέ;
Η καφεΐνη διεγείρει την απελευθέρωση κορτιζόλης, η οποία μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα όπως ταχυκαρδία και νευρικότητα, ειδικά σε άτομα που δεν έχουν συνηθίσει την κατανάλωσή της ή πίνουν μεγάλες ποσότητες.
6 τρόποι να μειώσεις φυσικά την κορτιζόλη
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για υγεία, διατροφή και γυμναστική στο shape.gr
