iStock
Η σύγχρονη έρευνα δεν αντιμετωπίζει πλέον τον διαβήτη αποκλειστικά ως μια μεταβολική διαταραχή που αφορά το σάκχαρο ή την καρδιαγγειακή υγεία. Αντίθετα, τον εξετάζει ως μια κατάσταση που μπορεί να επηρεάζει άμεσα και τη λειτουργία του εγκεφάλου, από τη μνήμη και τη συγκέντρωση έως τον μακροπρόθεσμο κίνδυνο άνοιας και Alzheimer.
Αυτές οι 3 τροφές μπορεί να μειώσουν τον κίνδυνο άνοιας (και τις έχεις ήδη στο ψυγείο σου)
Οι ειδικοί που μελετούν τη σχέση διαβήτη και εγκεφάλου, Craig Beall, Αναπληρωτής Καθηγητής Πειραματικής Διαβητολογίας στο Πανεπιστήμιο του Exeter, και Natasha MacDonald, Υποψήφια Διδάκτορας στη Βιοχημεία στο ίδιο πανεπιστήμιο – επισημαίνουν στο The Conversation ότι η σύνδεση ανάμεσα στον μεταβολισμό και τη γνωστική λειτουργία είναι πολύ πιο στενή απ’ όσο για χρόνια θεωρούταν. H ινσουλίνη, η γλυκόζη και η αγγειακή λειτουργία δεν αντιμετωπίζονται πλέον ως μεμονωμένοι βιολογικοί δείκτες, αλλά ως παράγοντες που συμμετέχουν σε ένα ενιαίο σύστημα όπου σώμα και εγκέφαλος λειτουργούν διαρκώς σε αλληλεπίδραση.
Από αυτή τη βάση ξεδιπλώνονται δέκα βασικές επιστημονικές συνδέσεις που εξηγούν γιατί ο διαβήτης έχει πλέον περάσει στο επίκεντρο της έρευνας για τις νευροεκφυλιστικές παθήσεις.
Διαβήτης και άνοια: Οι 10 συνδέσεις που οι γιατροί μόλις αρχίζουν να καταλαβαίνουν
1. Ο διαβήτης αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο άνοιας
Δεδομένα δείχνουν ότι αν έχεις διαβήτη, ο κίνδυνος να εμφανίσεις άνοια είναι περίπου 60% υψηλότερος σε σχέση με άτομα χωρίς διαβήτη. Παράλληλα, τα συχνά επεισόδια υπογλυκαιμίας συνδέονται με έως και 50% μεγαλύτερη πιθανότητα γνωστικής έκπτωσης. Με απλά λόγια, οι μεγάλες διακυμάνσεις στο σάκχαρο δεν επηρεάζουν μόνο την ενέργειά σου, αλλά και τη μνήμη σου.
2. Η αντίσταση στην ινσουλίνη φτάνει μέχρι τον εγκέφαλο
Η ινσουλίνη δεν αφορά μόνο το πάγκρεας. Όταν τα κύτταρα δεν ανταποκρίνονται σωστά σε αυτήν, δημιουργείται ινσουλινοαντίσταση – βασικός μηχανισμός του διαβήτη τύπου 2. Αυτό δεν μένει στο σώμα. Φτάνει και στον εγκέφαλο, όπου η χρήση γλυκόζης γίνεται λιγότερο αποτελεσματική. Το αποτέλεσμα είναι ότι τα εγκεφαλικά κύτταρα δυσκολεύονται να πάρουν την ενέργεια που χρειάζονται.
3. "Ενεργειακή πείνα" στον εγκέφαλο στην άνοια
Ο εγκέφαλός σου, αν και μικρός σε μέγεθος, καταναλώνει περίπου το 20% της συνολικής ενέργειας του σώματος. Στην άνοια, φαίνεται πως χάνει την ικανότητα να χρησιμοποιεί σωστά τη γλυκόζη. Αυτός ο συνδυασμός μειωμένης χρήσης γλυκόζης και ινσουλινοαντίστασης έχει οδηγήσει ορισμένους επιστήμονες να περιγράφουν ανεπίσημα την κατάσταση ως "τύπου 3 διαβήτη".
4. Η σχέση πάει και αντίστροφα: το Alzheimer επηρεάζει το σάκχαρο
Δεν είναι μονόδρομος. Άτομα με Alzheimer εμφανίζουν συχνά αυξημένη γλυκόζη νηστείας, ακόμη κι αν δεν έχουν διαβήτη. Σε πειραματικά δεδομένα, αλλαγές τύπου Alzheimer φαίνεται να επηρεάζουν τη ρύθμιση του σακχάρου. Παράλληλα, η γενετική παραλλαγή APOE4, που συνδέεται με υψηλότερο κίνδυνο Alzheimer, φαίνεται να επηρεάζει και την ευαισθησία στην ινσουλίνη.
5. Τα αγγεία είναι ο κοινός παρονομαστής
Ο διαβήτης μπορεί να βλάψει τα αιμοφόρα αγγεία σε μάτια, νεφρά και καρδιά – αλλά και στον εγκέφαλο. Οι μεγάλες ή απότομες διακυμάνσεις της γλυκόζης μπορούν να μειώσουν τη ροή αίματος και οξυγόνου στον εγκέφαλο, ενώ αποδυναμώνουν και τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό. Αυτό επιτρέπει σε ουσίες να περνούν πιο εύκολα, ενισχύοντας τη φλεγμονή. Και η χρόνια φλεγμονή είναι ένας από τους βασικούς μηχανισμούς που συνδέονται με την άνοια.
6. Ένα φάρμακο-έκπληξη που ξεκίνησε από τον διαβήτη
Η μεμαντίνη, που χρησιμοποιείται σήμερα για τη θεραπεία συμπτωμάτων μέτριας έως σοβαρής Alzheimer, είχε αρχικά αναπτυχθεί ως φάρμακο για τον διαβήτη. Παρότι δεν πέτυχε στη ρύθμιση του σακχάρου, αργότερα βρέθηκαν νευρολογικά οφέλη, ανοίγοντας έναν απρόσμενο δρόμο στη νευροεπιστήμη.
7. Η μετφορμίνη και ο πιθανός προστατευτικός ρόλος στον εγκέφαλο
Η μετφορμίνη, το πιο διαδεδομένο φάρμακο για τον διαβήτη τύπου 2, φαίνεται να κάνει περισσότερα από το να μειώνει τη γλυκόζη. Μπορεί να φτάνει στον εγκέφαλο και να μειώνει τη φλεγμονή. Παρατηρησιακά δεδομένα δείχνουν ότι άτομα με διαβήτη που τη χρησιμοποιούν έχουν μικρότερη πιθανότητα εμφάνισης άνοιας, ενώ η διακοπή της φαίνεται να αυξάνει ξανά τον κίνδυνο.
8. Τα ενέσιμα αδυνατίσματος και η πιθανή προστασία του εγκεφάλου
Οι αγωνιστές GLP-1, όπως η σεμαγλουτίδη (Ozempic, Wegovy), χρησιμοποιούνται για τη ρύθμιση του σακχάρου και την απώλεια βάρους. Δεδομένα δείχνουν ότι άτομα με διαβήτη που λαμβάνουν τέτοια φάρμακα εμφανίζουν χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας. Σε σύγκριση με τη μετφορμίνη, ορισμένες αναλύσεις δείχνουν ακόμη ισχυρότερη συσχέτιση με μειωμένο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης. Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη κλινικές μελέτες σε άτομα με ήπια γνωστική διαταραχή και πρώιμο Alzheimer.
9. Η ινσουλίνη ως πιθανή θεραπευτική προσέγγιση για τον εγκέφαλο
Ερευνητικά πρωτόκολλα έχουν δοκιμάσει τη χορήγηση ινσουλίνης μέσω ρινικών σπρέι, ώστε να φτάνει πιο άμεσα στον εγκέφαλο χωρίς να επηρεάζει σημαντικά το σάκχαρο. Μικρές μελέτες δείχνουν πιθανή βελτίωση στη μνήμη ή επιβράδυνση της εγκεφαλικής ατροφίας, αν και η αποτελεσματικότητα και η μακροχρόνια ασφάλεια παραμένουν υπό διερεύνηση.
10. Οι SGLT2 αναστολείς και ο κίνδυνος άνοιας
Νεότερα δεδομένα δείχνουν ότι οι SGLT2 αναστολείς, μια άλλη κατηγορία αντιδιαβητικών φαρμάκων, σχετίζονται με μειωμένο κίνδυνο άνοιας – συμπεριλαμβανομένης της αγγειακής άνοιας και της Alzheimer. Τα φάρμακα αυτά βοηθούν στην αποβολή γλυκόζης μέσω των ούρων και φαίνεται να επηρεάζουν θετικά τη φλεγμονή και τη συνολική μεταβολική υγεία.
Άνοια: 6 μικρές αλλαγές που ξεκινούν στη μέση ηλικία (και δεν είναι θέμα μνήμης)
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για υγεία, διατροφή και γυμναστική στο shape.gr
