iStock
Αν έχεις συνδέσει μέχρι σήμερα τα βάρη κυρίως με δυνατούς μύες, καλύτερη γράμμωση και ένα πιο fit σώμα, ήρθε η ώρα να τα δεις λίγο διαφορετικά. Η μυϊκή ενδυνάμωση φαίνεται να έχει σχέση και με το πόσο καλά γερνάς, αλλά και με το πόσα χρόνια μπορεί να παραμείνεις υγιής. Και το ενδιαφέρον είναι ότι δεν χρειάζεται να αφιερώνεις ατελείωτες ώρες στο γυμναστήριο. Μία έως δύο ώρες ενδυνάμωσης την εβδομάδα μπορεί να είναι το σημείο στο οποίο βλέπεις σημαντικά οφέλη, ενώ ο συνδυασμός της με συστηματική αερόβια άσκηση φαίνεται να είναι ακόμη πιο σημαντικός.
Πόσα βάρη χρειάζεσαι για μεγαλύτερη ζωή;
Σε μελέτη που αξιοποίησε δεδομένα από τρεις μακροχρόνιες αμερικανικές μελέτες, παρακολουθήθηκαν σχεδόν 150.000 νοσηλεύτριες και άλλοι επαγγελματίες υγείας για διάστημα έως και 30 χρόνια.
Οι συμμετέχοντες ανέφεραν ανά διαστήματα πόσο χρόνο αφιέρωναν σε ασκήσεις μυϊκής ενδυνάμωσης, αλλά και σε αερόβιες δραστηριότητες όπως περπάτημα, ποδηλασία και κολύμβηση. Κατά τη διάρκεια των τριών δεκαετιών, σχεδόν 36.000 από τους συμμετέχοντες πέθαναν, επιτρέποντας στους ερευνητές να εξετάσουν τη σχέση ανάμεσα στη σωματική δραστηριότητα και τον κίνδυνο θανάτου.
Τα δεδομένα έδειξαν ένα ενδιαφέρον "sweet spot". Όσοι έκαναν περίπου 90-120 λεπτά ασκήσεων ενδυνάμωσης την εβδομάδα είχαν περίπου 13% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από οποιαδήποτε αιτία σε σύγκριση με όσους δεν έκαναν καθόλου τέτοιου είδους άσκηση. Με άλλα λόγια, δεν χρειάζεται να κάνεις βάρη καθημερινά για να έχεις όφελος.
Η ενδυνάμωση φαίνεται να προστατεύει και την καρδιά
Το όφελος δεν περιοριζόταν στον συνολικό κίνδυνο θανάτου. Σύμφωνα με τα δεδομένα της μελέτης, περίπου 90-120 λεπτά ενδυνάμωσης την εβδομάδα συνδέονταν με 19% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακά νοσήματα, στα οποία περιλαμβάνονται οι καρδιοπάθειες και το εγκεφαλικό.
Ακόμη πιο εντυπωσιακή ήταν η σχέση με τους θανάτους από νευρολογικές παθήσεις. Η αντίστοιχη μείωση έφτανε περίπου το 27%, με κύρια αιτία τη νευροεκφυλιστική άνοια. Υπάρχει όμως μια σημαντική λεπτομέρεια: περισσότερη άσκηση δεν σήμαινε απαραίτητα και μεγαλύτερο όφελος. Μετά τις περίπου δύο ώρες ενδυνάμωσης την εβδομάδα, ο κίνδυνος δεν φάνηκε να μειώνεται περαιτέρω.
Το καλύτερο αποτέλεσμα έρχεται όταν συνδυάζεις βάρη και αερόβια
Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ενδιαφέρον κομμάτι. Η ενδυνάμωση δεν χρειάζεται να ανταγωνιστεί το περπάτημα, το τρέξιμο, το ποδήλατο ή το κολύμπι. Αντίθετα, φαίνεται ότι οι δύο μορφές άσκησης λειτουργούν καλύτερα μαζί. Η αερόβια δραστηριότητα από μόνη της, όταν έφτανε περίπου τα 150 λεπτά μέτριας έντασης την εβδομάδα, συνδεόταν με 26%-43% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου.
Όταν όμως αυτή συνδυαζόταν με επαρκή αερόβια άσκηση και 1-2 ώρες ενδυνάμωσης την εβδομάδα, ο κίνδυνος θανάτου ήταν περίπου 45% χαμηλότερος. Η αερόβια άσκηση εξακολουθούσε να έχει τη μεγαλύτερη συμβολή, όμως ο συνδυασμός των δύο φάνηκε να προσφέρει το μεγαλύτερο συνολικό όφελος.
Γιατί οι μύες έχουν τόσο μεγάλη σημασία;
Οι μύες δεν είναι απλώς αυτό που βλέπεις στον καθρέφτη. Ο σκελετικός μυς είναι ένας από τους πιο μεταβολικά ενεργούς ιστούς του σώματος και παίζει σημαντικό ρόλο στη διαχείριση της γλυκόζης.
Μετά από ένα γεύμα, μεγάλο μέρος της γλυκόζης που κυκλοφορεί στο αίμα κατευθύνεται στους μυς. Η ινσουλίνη δίνει το σήμα ώστε οι μύες να απορροφήσουν τη γλυκόζη, η οποία μπορεί είτε να χρησιμοποιηθεί για ενέργεια είτε να αποθηκευτεί ως γλυκογόνο.
Έτσι, η διατήρηση δυνατών και επαρκών μυών βοηθά το σώμα να διαχειρίζεται καλύτερα το σάκχαρο στο αίμα και συνδέεται με προστασία απέναντι στον διαβήτη τύπου 2.
Και αυτό έχει σημασία για τη συνολική υγεία, καθώς ο διαβήτης τύπου 2 αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα και πρόωρο θάνατο.
Οι μύες επικοινωνούν με ολόκληρο το σώμα
Υπάρχει και μια ακόμη πλευρά της μυϊκής λειτουργίας που αξίζει την προσοχή σου. Όταν οι μύες συσπώνται, απελευθερώνουν στο αίμα ουσίες που ονομάζονται μυοκίνες. Πρόκειται για αγγελιοφόρους που επιτρέπουν στους μυς να επικοινωνούν με άλλα όργανα και ιστούς, όπως το ήπαρ, ο λιπώδης ιστός, τα αγγεία, τα οστά και ο εγκέφαλος.
Οι μυοκίνες επηρεάζουν διαδικασίες που σχετίζονται με τον μεταβολισμό της ενέργειας, την κυκλοφορία του αίματος και τη διατήρηση της υγείας των ιστών. Παράλληλα, φαίνεται να συμβάλλουν στη μείωση της χρόνιας φλεγμονής χαμηλού βαθμού, η οποία συνδέεται με παθήσεις όπως τα καρδιαγγειακά νοσήματα, ο διαβήτης και αρκετές μορφές καρκίνου.
Με απλά λόγια, κάθε φορά που ενεργοποιείς τους μυς σου, δεν δουλεύεις μόνο το σημείο του σώματος που γυμνάζεις. Προκαλείς μια σειρά σημάτων που μπορούν να επηρεάσουν ολόκληρο τον οργανισμό.
Τι σχέση έχουν τα βάρη με την αρτηριακή πίεση;
Η συστηματική προπόνηση αντιστάσεων μπορεί επίσης να βοηθήσει στη μείωση της αρτηριακής πίεσης και στη διατήρηση πιο ελαστικών αρτηριών. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για την καρδιαγγειακή υγεία, καθώς η καλή λειτουργία της καρδιάς και των αγγείων αποτελεί βασικό κομμάτι της υγιούς γήρανσης. Δεν είναι τυχαίο ότι η μυϊκή δύναμη χρησιμοποιείται και ως δείκτης της γενικότερης κατάστασης υγείας.
Η δύναμη των χεριών σου μπορεί να λέει πολλά
Ένας από τους πιο γνωστούς τρόπους αξιολόγησης της μυϊκής δύναμης είναι η δύναμη λαβής, δηλαδή το πόσο δυνατά μπορείς να σφίξεις με το χέρι σου. Σε μεγάλη διεθνή μελέτη, η δύναμη λαβής φάνηκε να προβλέπει τον κίνδυνο πρόωρου θανάτου ακόμη πιο αποτελεσματικά από την αρτηριακή πίεση. Η διατήρηση δυνατών μυών έχει όμως και πρακτική σημασία όσο μεγαλώνεις. Περισσότερη μυϊκή δύναμη συνδέεται με λιγότερες πτώσεις και κατάγματα, μεγαλύτερη ανεξαρτησία και μικρότερη ευπάθεια στην τρίτη ηλικία. Και όλα αυτά επηρεάζουν όχι μόνο το πόσο ζεις, αλλά και το πόσο καλά ζεις.
Τι γίνεται με τον εγκέφαλο;
Η σχέση ανάμεσα στην προπόνηση αντιστάσεων και την υγεία του εγκεφάλου είναι πιο πρόσφατη και δεν είναι ακόμη τόσο καλά τεκμηριωμένη όσο εκείνη με το μεταβολικό και καρδιαγγειακό σύστημα.
Ωστόσο, η προπόνηση αντιστάσεων φαίνεται να προκαλεί θετικές αλλαγές στον εγκέφαλο. Παράλληλα, οι βελτιώσεις στη ρύθμιση του σακχάρου και στη λειτουργία των αγγείων συνδέονται με χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας.
Αυτό μπορεί να αποτελεί μία από τις πιθανές εξηγήσεις για τη σχέση που παρατηρήθηκε ανάμεσα στην ενδυνάμωση και τον χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από νευρολογικές παθήσεις.
Και με τον καρκίνο;
Εδώ τα δεδομένα ήταν διαφορετικά. Για τους θανάτους από καρκίνο, μόνο μικρότερες ποσότητες ενδυνάμωσης, δηλαδή λιγότερο από μία ώρα την εβδομάδα, συνδέθηκαν με χαμηλότερο κίνδυνο. Αυτό σημαίνει ότι δεν προκύπτει το ίδιο μοτίβο που παρατηρήθηκε για τον συνολικό κίνδυνο θανάτου, τα καρδιαγγειακά και τα νευρολογικά νοσήματα.
Δεν χρειάζεται να κάνεις πρωταθλητισμό
Το μήνυμα είναι αρκετά πρακτικό: δεν χρειάζεται να περνάς ώρες σηκώνοντας βάρη. Δύο σύντομες προπονήσεις την εβδομάδα, στις οποίες δουλεύεις όλες τις μεγάλες μυϊκές ομάδες, μπορούν να αποτελέσουν έναν ρεαλιστικό στόχο. Παράλληλα, μπορείς να εντάξεις αερόβια δραστηριότητα στην καθημερινότητά σου, είτε πρόκειται για περπάτημα είτε για ποδήλατο, κολύμπι ή τρέξιμο.
Δεν χρειάζεται επίσης απαραίτητα να έχεις συνδρομή σε γυμναστήριο ή πρόσβαση σε βαριά μπάρα. Η μυϊκή ενδυνάμωση μπορεί να γίνει με διαφορετικούς τρόπους, αρκεί να ενεργοποιείς τις μεγάλες μυϊκές ομάδες.
Υπάρχει όμως μια σημαντική επιφύλαξη
Η μελέτη ήταν παρατηρησιακή. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να δείξει ισχυρή σχέση ανάμεσα στην ενδυνάμωση και τη μεγαλύτερη διάρκεια ζωής, αλλά δεν μπορεί να αποδείξει ότι η προπόνηση με βάρη είναι από μόνη της η αιτία που μειώνει τον κίνδυνο θανάτου.
Οι άνθρωποι που γυμνάζονται μπορεί να έχουν και άλλες συνήθειες που ευνοούν την υγεία τους. Οι ερευνητές έλαβαν υπόψη αρκετούς τέτοιους παράγοντες, μεταξύ άλλων τη διατροφή, το κάπνισμα και την αερόβια δραστηριότητα, όμως η ενδυνάμωση καταγράφηκε μέσω αυτοαναφοράς και δεν ήταν δυνατό να αποτυπωθεί η ένταση με την οποία γυμναζόταν κάθε συμμετέχων.
Άρα, δεν υπάρχει λόγος να αντιμετωπίζεις τα 90-120 λεπτά ως "μαγικό" αριθμό. Είναι το χρονικό εύρος που συνδέθηκε με τα συγκεκριμένα οφέλη σε αυτή τη μελέτη.
Το πιο απλό πρόγραμμα για να ξεκινήσεις
Αν αυτή τη στιγμή δεν κάνεις καθόλου βάρη, δεν χρειάζεται να αλλάξεις όλη σου τη ζωή από τη μία μέρα στην άλλη. Ένας απλός στόχος είναι να εντάξεις δύο προπονήσεις ενδυνάμωσης την εβδομάδα, φροντίζοντας να γυμνάζεις όλες τις μεγάλες μυϊκές ομάδες. Τις υπόλοιπες ημέρες μπορείς να κινείσαι περισσότερο μέσα από δραστηριότητες που ήδη σου αρέσουν.
Το περπάτημα, το ποδήλατο και το κολύμπι μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά. Στόχος είναι να μη βλέπεις τα βάρη και την αερόβια άσκηση ως δύο αντίπαλες επιλογές, αλλά ως δύο κομμάτια της ίδιας εικόνας. Γιατί τελικά η μακροζωία δεν φαίνεται να απαιτεί να ζεις στο γυμναστήριο. Μπορεί να χρειάζεται απλώς να κρατάς το σώμα σου δυνατό και να παραμένεις σε κίνηση.
Μακροζωία: Η απρόσμενη διατροφική αλλαγή που βοηθά να ζήσεις περισσότερο - Νέα έρευνα
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για υγεία, διατροφή και γυμναστική στο shape.gr