iStock
Η ηλικία δεν είναι μόνο ένας αριθμός που γράφεται στην ταυτότητά σου. Είναι και ο τρόπος με τον οποίο μιλάς γι’ αυτήν. Οι φράσεις που επαναλαμβάνεις για τη γήρανση, ακόμα και όταν μοιάζουν αθώες ή χιουμοριστικές, μπορεί να αποκαλύπτουν βαθύτερες πεποιθήσεις για το τι σημαίνει να μεγαλώνεις. Το να λες "είμαι πολύ μεγάλη για αυτό", "Για λίγο τα έχασα" ή "Από εδώ και πέρα όλα παίρνουν την κάτω βόλτα" δεν είναι απλώς ένας τρόπος έκφρασης. Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι οι αντιλήψεις που υιοθετείς για την ηλικία σου συνδέονται με το πώς βλέπεις τον εαυτό σου, τις επιλογές που κάνεις και τον τρόπο που αντιμετωπίζεις τη ζωή σε κάθε στάδιο.
Αυτή είναι η πιο στρεσογόνα ηλικία σύμφωνα με την επιστήμη
Η Becca Levy, καθηγήτρια δημόσιας υγείας και ψυχολογίας στη Σχολή Δημόσιας Υγείας του Yale και συγγραφέας του βιβλίου Breaking the Age Code, έχει μελετήσει για δεκαετίες τον τρόπο με τον οποίο οι πεποιθήσεις γύρω από την ηλικία επηρεάζουν την υγεία. Όπως εξηγεί στο Time, άνθρωποι με πιο θετικές αντιλήψεις για τη γήρανση τείνουν να περπατούν πιο γρήγορα, να αναρρώνουν καλύτερα, να φροντίζουν περισσότερο τον εαυτό τους και να εμφανίζουν λιγότερους δείκτες που σχετίζονται με την άνοια. Αντίθετα, οι αρνητικές πεποιθήσεις για την ηλικία συνδέονται με χειρότερα σωματικά, ψυχικά και γνωστικά αποτελέσματα. Το καλό νέο; Οι πεποιθήσεις αυτές μπορούν να αλλάξουν.
Στερεότυπα ηλικίας: 12 φράσεις για τη γήρανση που ήρθε η ώρα να ξεχάσεις
"Είμαι πολύ μεγάλη για αυτό"
Πόσες φορές έχεις σκεφτεί ότι κάτι "δεν είναι πια για την ηλικία σου"; Ένα νέο χόμπι, μια αλλαγή καριέρας, μια δραστηριότητα που πάντα ήθελες να δοκιμάσεις. Η Ashton Applewhite, ακτιβίστρια και συγγραφέας του This Chair Rocks: A Manifesto Against Ageism, υποστηρίζει ότι η ηλικία δεν είναι πάντα ο πραγματικός λόγος που αποφεύγεις κάτι. Όπως επισημαίνει, υπάρχει πάντα κάποιος στην ίδια ηλικία με εσένα που έκανε αυτό που σκέφτεσαι να κάνεις μόλις χθες.
► Αντί να λες "είμαι μεγάλη για αυτό", προσπάθησε να βρεις τι πραγματικά νιώθεις. Ίσως δεν σε ενδιαφέρει. Ίσως φοβάσαι. Ίσως απλώς δεν είναι η στιγμή σου. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η ηλικία σου είναι το εμπόδιο.
"Για λίγο τα έχασα"
Ξέχασες πού άφησες τα κλειδιά σου; Μπέρδεψες ένα όνομα; Έχασες για λίγο τον ειρμό σου; Αυτές οι μικρές στιγμές δεν ανήκουν αποκλειστικά στη γήρανση. Όπως εξηγεί η Applewhite, οι άνθρωποι ξεχνούν πράγματα σε όλες τις ηλικίες. Ακόμα και ένας νέος άνθρωπος μπορεί να χάσει πληροφορίες όταν είναι αφηρημένος ή αποσπάται, για παράδειγμα όταν κοιτάζει το κινητό του την ώρα που κάποιος του μιλά.
Η Levy επισημαίνει ότι πολλοί παράγοντες επηρεάζουν τη μνήμη και ότι το να αποδίδεις κάθε μικρή αφηρημάδα στην ηλικία μπορεί να ενισχύσει έναν αρνητικό τρόπο σκέψης. Μάλιστα, η έρευνά της έχει δείξει ότι άνθρωποι με πιο θετικές αντιλήψεις για την ηλικία παρουσιάζουν καλύτερη απόδοση μνήμης με την πάροδο του χρόνου. Παράλληλα, κάποιες γνωστικές δεξιότητες, όπως η μεταγνώση – η ικανότητα να σκέφτεσαι πάνω στον τρόπο που σκέφτεσαι – μπορούν να βελτιώνονται στη μεγαλύτερη ηλικία.
"Είμαι 70, αλλά νιώθω 50"
Η φράση ακούγεται σαν κομπλιμέντο προς τον εαυτό σου. Σαν μια δήλωση ότι έχεις ξεπεράσει τα στερεότυπα της ηλικίας. Όμως η Tracey Gendron, πρόεδρος του τμήματος γεροντολογίας στο Virginia Commonwealth University και συγγραφέας του Ageism Unmasked: Exploring Age Bias and How to End It, βλέπει διαφορετικά αυτή τη νοοτροπία. Όπως εξηγεί, το πρόβλημα είναι ότι όταν προσπαθείς να αποδείξεις πως "νιώθεις νεότερη", μπορεί άθελά σου να ενισχύεις την ιδέα ότι το νεότερο είναι πάντα καλύτερο.
Δεν χρειάζεται να αισθάνεσαι σαν κάποια άλλη ηλικία για να είσαι γεμάτη ενέργεια. Μπορείς να είσαι 70 και να νιώθεις περίεργη, δημιουργική, δραστήρια και ερωτευμένη με τη ζωή σου ακριβώς ως 70χρονη.
"Δεν μπορείς να μάθεις νέα κόλπα σε έναν γέρικο σκύλο"
Ένας από τους πιο διαδεδομένους μύθους είναι ότι μετά από μια συγκεκριμένη ηλικία η μάθηση σταματά. Η επιστήμη δείχνει το αντίθετο. Η Levy εξηγεί ότι οι μεγαλύτεροι άνθρωποι μπορούν να επωφεληθούν από τις ίδιες γνωστικές στρατηγικές που βοηθούν ανθρώπους όλων των ηλικιών. Επιπλέον, η έρευνα γύρω από τη νευροπλαστικότητα δείχνει ότι ο εγκέφαλος μπορεί να συνεχίσει να δημιουργεί νέες νευρωνικές συνδέσεις όταν αντιμετωπίζει προκλήσεις.
Το "δεν είμαι αρκετά καλή με την τεχνολογία" ή "δεν μπορώ να το μάθω τώρα" μπορεί απλώς να αντικατασταθεί από το "δεν το έχω δοκιμάσει ακόμα".
"Από εδώ και πέρα όλα παίρνουν την κάτω βόλτα"
Η ιδέα ότι η ζωή μετά από μια ηλικία είναι μόνο παρακμή δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Σε πρόσφατη μελέτη, η Levy και οι συνεργάτες της παρακολούθησαν μια αντιπροσωπευτική ομάδα μεγαλύτερων ενηλίκων για έως και 12 χρόνια, εξετάζοντας δείκτες όπως η γνωστική λειτουργία και η ταχύτητα βάδισης. Σχεδόν οι μισοί συμμετέχοντες παρουσίασαν βελτίωση σε τουλάχιστον έναν από αυτούς τους δείκτες με την πάροδο του χρόνου. Η γήρανση δεν ακολουθεί μία μόνο πορεία. Κάθε άνθρωπος έχει τη δική του διαδρομή.
"Δείχνεις καλά για την ηλικία σου"
Μπορεί να ακούγεται σαν φιλοφρόνηση, αλλά η σύνδεση της εμφάνισης με την ηλικία μπορεί να κρύβει ένα στερεότυπο: ότι το να δείχνεις καλά μεγαλώνοντας είναι κάτι απρόσμενο. Η Applewhite προτείνει μια απλή ερώτηση: "Τι εννοείς με αυτό;" Η εμφάνιση, η ενέργεια και η προσωπικότητα ενός ανθρώπου δεν χρειάζεται να συγκρίνονται με έναν αριθμό.
"Πώς είσαι σήμερα, νεαρή κυρία;"
Μερικές φορές οι λέξεις που μοιάζουν ευγενικές έχουν ένα διαφορετικό μήνυμα από πίσω. Η Applewhite, που είναι 73 ετών, εξηγεί ότι όταν κάποιος αποκαλεί έναν μεγαλύτερο άνθρωπο "νεαρό", συχνά προσπαθεί να είναι καλός. Ωστόσο, αυτή η έκφραση μπορεί να ενισχύει την ιδέα ότι η νεότητα είναι κάτι ανώτερο και η ηλικία κάτι που πρέπει να κρύβεται.
"Δεν είμαι μεγάλη, είμαι vintage"
Οι ευφημισμοί για την ηλικία μπορεί να φαίνονται χαριτωμένοι, όμως η Gendron θεωρεί ότι συχνά δείχνουν φόβο απέναντι στη λέξη "μεγάλος". Το ζητούμενο δεν είναι να βρούμε μια πιο εύπεπτη λέξη για την ηλικία. Είναι να αποδεχτούμε ότι το να μεγαλώνεις αποτελεί φυσικό μέρος της ζωής.
"Αυτό δεν είναι κατάλληλο για την ηλικία σου"
Υπάρχει πραγματικά ηλικία για τα ρούχα που φοράς, τα ενδιαφέροντα που αποκτάς ή τα όνειρα που κυνηγάς; Η Applewhite υποστηρίζει ότι οι ενήλικες δεν έχουν ημερομηνία λήξης. Δεν υπάρχει λόγος να σταματήσεις να δοκιμάζεις πράγματα επειδή κάποιος αποφάσισε ότι "δεν ταιριάζουν" στην ηλικία σου. Το σημαντικό είναι οι επιλογές σου να βασίζονται στο τι θέλεις εσύ και όχι σε κοινωνικούς κανόνες.
"Ακόμα δουλεύει;"
Η λέξη "ακόμα" μπορεί να κρύβει μια υπόθεση: ότι κάποιος σε μεγαλύτερη ηλικία δεν θα έπρεπε να είναι ενεργός, δημιουργικός ή επαγγελματικά παρών. Η Gendron εξηγεί ότι αυτή η έκφραση μπορεί να λειτουργεί ως μικροεπιθετικότητα, καθώς υπονοεί ότι η δραστηριότητα μετά από μια ηλικία είναι κάτι ασυνήθιστο. Η εργασία, όπως σημειώνει, δεν καθορίζει ολόκληρη την ταυτότητα ενός ανθρώπου ούτε σημαίνει ότι υπάρχει μία μόνο "σωστή" πορεία ζωής.
"Καλωσήρθες στα χρόνια με τις πάνες και τις οδοντοστοιχίες"
Τα αστεία γύρω από τα γηρατειά συχνά παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη ηλικία ως κάτι που πρέπει να φοβόμαστε ή να κοροϊδεύουμε. Η Gendron επισημαίνει ότι χρειαζόμαστε περισσότερες θετικές εικόνες για τη γήρανση, που να γιορτάζουν την εμπειρία και όχι να τη μειώνουν.
"Αυτό είναι το να μεγαλώνεις καλά"
Ακόμα και μια φράση που ακούγεται θετική μπορεί να δημιουργεί πίεση. Η Gendron εξηγεί ότι όταν μιλάμε για "επιτυχημένη γήρανση", δημιουργούμε την εντύπωση ότι κάποιοι τα καταφέρνουν και κάποιοι αποτυγχάνουν. Όμως κάθε άνθρωπος που ξυπνά κάθε μέρα και συνεχίζει τη ζωή του ήδη μεγαλώνει με τον δικό του τρόπο. Η ηλικία δεν είναι διαγωνισμός. Δεν υπάρχει ένας μόνο τρόπος να μεγαλώσεις καλά.
Τελικά είμαστε όσο νιώθουμε! Μία νέα έρευνα επιβεβαιώνει το εύστοχο ρητό
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για υγεία, διατροφή και γυμναστική στο shape.gr
