iStock
Από την Ελένη Σολταρίδου, ψυχολόγο, υποψήφια διδάκτορα Πανεπιστημίου Θεσσαλίας (elenasoltaridou).
Το σώμα δε μιλάει πάντα με τρόπο που μπορούμε εύκολα να καταλάβουμε. Μερικές φορές μιλάει με σημάδια, με ήπια συμπτώματα, όπως είναι η κόπωση, οι διαταραχές ύπνου και οι διαταραχές όρεξης, οι κρίσεις πανικού, ο πόνος ή μια επίμονη αίσθηση ότι κάτι δεν πάει καλά. Κάποιες φορές, όμως, η φωνή του σώματός μας γίνεται πιο έντονη. Όταν ο πόνος γίνεται χρόνιος, όταν η ταχυκαρδία γίνεται κρίση πανικού, μιλάει μέσα από μια φλεγμονή, μια δυσλειτουργία του ανοσοποιητικού, μέσα από ένα αυτοάνοσο νόσημα. Ο ερυθηματώδης λύκος, ο διαβήτης τύπου 1, η θυρεοειδίτιδα Hashimoto, η ρευματοειδής αρθρίτιδα, η σκλήρυνση κατά πλάκας, η ψωρίαση και τα φλεγμονώδη νοσήματα του εντέρου είναι διαφορετικές μεταξύ τους παθήσεις, με διαφορετικούς μηχανισμούς και παράγοντες κινδύνου. Όλα τους, όμως, είναι αυτοάνοσα νοσήματα.
Διατροφή κατά του λύκου: Τα τρόφιμα που μειώνουν τις φλεγμονές κατά 1/3 (σε 8 εβδομάδες)
Όταν διαταράσσεται η λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος
Ο βασικός ρόλος του ανοσοποιητικού συστήματος είναι να προστατεύει τον οργανισμό από απειλές, όπως ιοί, βακτήρια και άλλοι ξένοι παράγοντες. Για να το κάνει αυτό, χρειάζεται όχι μόνο να αναγνωρίζει τι είναι ξένο,αλλά και να διακρίνει τι ανήκει στον ίδιο τον οργανισμό. Το ανοσοποιητικό σύστημα, ουσιαστικά, "μαθαίνει" από προηγούμενες εκθέσεις και δημιουργεί μνήμη, ενώ παράλληλα διαθέτει μηχανισμούς που περιορίζουν την επίθεση εναντίον των ίδιων των κυττάρων και των ιστών του οργανισμού. Δε λειτουργεί, μάλιστα, απομονωμένα, αλλά βρίσκεται σε διαρκή επικοινωνία με άλλα συστήματα, όπως το νευρικό και το ενδοκρινικό σύστημα. Όταν αυτή η λεπτή ισορροπία διαταράσσεται και οι μηχανισμοί της αυτοανοχής δε λειτουργούν σωστά, μπορεί να αναπτυχθεί αυτοανοσία. Το ανοσοποιητικό αναγνωρίζει, δηλαδή, λανθασμένα στοιχεία του ίδιου του οργανισμού ως απειλή και προκαλεί μια ανοσολογική αντίδραση που μπορεί να οδηγήσει σε φλεγμονή και βλάβη ιστών.
Τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι πολυπαραγοντικά
Αυτό τι σημαίνει; Ότι δεν υπάρχει ένας και μοναδικός λόγος που εξηγεί την εμφάνισή τους. Η γενετική προδιάθεση αλληλεπιδρά με περιβαλλοντικούς, ορμονικούς, λοιμώδεις και άλλους παράγοντες. Σε ορισμένες παθήσεις έχουν, επίσης, τεκμηριωθεί τροποποιήσιμοι παράγοντες κινδύνου, όπως το κάπνισμα, η διατροφή, η σωματική αδράνεια και άλλες συνθήκες του τρόπου ζωής. Και κά- που εδώ αρχίζουμε να προβληματιζόμαστε για τη σχέση ανάμεσα στη ζωή που ζούμε, στο άγχος και το στρες που βιώνουμε και στον τρόπο με τον οποίο ανταποκρίνεται το σώμα μας. Το στρες είναι ένας φυσιολογικός μηχανισμός προσαρμογής. Μας κινητοποιεί όταν υπάρχει ανάγκη και μας βοηθά να ανταποκριθούμε σε μια απειλή.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι νιώθουμε άγχος. Το πρόβλημα μπορεί να δημιουργείται όταν το σώμα και ο νους παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα σε κατάσταση συναγερμού, όταν το άγχος γίνεται χρόνιο και το σώμα συμπεριφέρεται σαν να αντιμετωπίζει μόνιμα έναν κίνδυνο. Ο εγκέφαλος, το νευρικό, το ενδοκρινικό και το ανοσοποιητικό σύστημα βρίσκονται σε συνεχή αλληλεπίδραση. Η κορτιζόλη αποτελεί σημαντικό μέρος της φυσιολογικής απόκρισης στο στρες και συμμετέχει στη ρύθμιση της ανοσολογικής λειτουργίας. Σε συνθήκες χρόνιου στρες οι μηχανισμοί αυτής της ρύθμισης μπορεί να δυσλειτουργήσουν επηρεάζοντας την ισορροπία της ανοσολογικής και φλεγμονώδους απόκρισης. Αυτό δε σημαίνει ότι το στρες προκαλεί το αυτοάνοσο. Σημαίνει, όμως, ότι αξίζει να εξετάσουμε τη σχέση ανάμεσα στον τρόπο που ζούμε και τον τρόπο που λειτουργεί το σώμα μας. Σημαίνει ότι αξίζει το αυτοάνοσο να αποτελέσει μια αφορμή για να αναρωτηθούμε πώς ζούσαμε πριν από την εμφάνιση του συμπτώματος, πριν από τη διάγνωσή του.
Το αυτοάνοσο δεν είναι τιμωρία για τον τρόπο που ζήσαμε
Ας αναρωτηθούμε μαζί:
• Πόσο κοιμόμασταν και πόσο ξεκουραζόμασταν;
• Πόσο συχνά λέγαμε "όχι";
• Πόσο εύκολα ζητούσαμε βοήθεια;
• Πόσο χώρο αφήναμε για τις δικές μας ανάγκες;
• Πόσο φροντίζαμε τη διατροφή μας;
• Πόσο επιλέγαμε να έχουμε υγιείς σχέσεις και να απομακρυνόμαστε από σχέσεις που άγγιζαν τα όρια των αντοχών και των ανοχών μας;
• Πόσο καιρό ζούσαμε σε έναν ρυθμό όπου το "πρέπει" κυριαρχούσε και, όταν σκεφτόμασταν τα θέλω μας, μας κατηγορούσαν για εγωισμό, εγωκεντρισμό και ενεργοποιούνταν οι τύψεις μας;
Δεν είναι ερωτήματα που πρέπει να οδηγήσουν σε ενοχή ούτε σε αυτοκατηγορώ. Το αυτοάνοσο δεν είναι τιμωρία για τον τρόπο που ζήσαμε ούτε αποτελεί απόδειξη ότι κάναμε κάτι λάθος. Μπορεί, όμως, να αποτελέσει ένα σημείο παύσης, ίσως ένα σημείο μηδέν. Μια αναγκαστική στάση μέσα στην οποία καλούμαστε, ίσως για πρώτη φορά, να κοιτάξουμε τη ζωή μας από λίγο μεγαλύτερη απόσταση. Και η αλήθεια είναι ότι, πριν κληθούμε να αντιμετωπίσουμε ένα νόσημα, ένα πρόβλημα, δε σκεφτόμαστε πως θα βρεθούμε αντιμέτωποι κι εμείς με μια αντίστοιχη κατάσταση. Μέχρι που έρχεται η διάγνωση. Αυτοάνοσο. Ξαφνικά, η δουλειά παύει να είναι το σημαντικότερο πράγμα. Η ανάγκη να είμαστε συνεχώς διαθέσιμοι στους άλλους αρχίζει να μοιάζει λιγότερο αυτονόητη. Η ξεκούραση αποκτά άλλη αξία. Τα όρια γίνονται απαραίτητα. Οι σχέσεις επανεκτιμώνται. Πράγματα που αναβάλλαμε για χρόνια αποκτούν ξανά θέση στη ζωή μας.
Και σε αυτό το σημείο γεννιούνται ερωτήματα που ίσως δε θα τολμούσαμε να θέσουμε στον εαυτό μας πριν:
• Τι αξίζει πραγματικά τον χρόνο και την ενέργειά μου;
• Ποιες σχέσεις με γεμίζουν και ποιες με εξαντλούν;
• Πού χρειάζεται να βάλω όρια;
• Τι έχω αναβάλλει για χρόνια;
• Πώς θέλω να είναι η καθημερινότητά μου από εδώ και πέρα;
Ίσως αυτή να είναι μία από τις πιο σημαντικές στιγμές που, παρά τις δυσκολίες που μπορεί να έχει μια χρόνια ασθένεια, μας αναγκάζει να επαναπροσδιορίσουμε τι σημαίνει για εμάς η ζωή. Όχι η τέλεια ζωή, αλλά μια ζωή με συνειδητές επιλογές, πιο συμβατή με τις ανάγκες μας, με περισσότερο χώρο για ξεκούραση, με ανθρώπους που μας εξελίσσουν, με ουσιαστικές σχέσεις και πράγματα που έχουν πραγματική αξία.
Ίσως, τελικά, το πιο σημαντικό ερώτημα να μην είναι το "Γιατί μου συνέβη αυτό", αλλά το "Τι θέλω να αλλάξω στη ζωή μου". Όχι από ενοχή, αλλά από
αυτοφροντίδα. Γιατί το σώμα δε ζητά πάντα να του βρούμε μια εξήγηση, να του δώσουμε μια απάντηση. Ίσως ζητάει απλώς να το ακούσουμε.
AΠΟ ΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ SHAPE ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2026
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για υγεία, διατροφή και γυμναστική στο shape.gr
