iStock
Αν το τοστ με αλλαντικό είναι από τα γρήγορα γεύματα που καταλήγουν συχνά στο πιάτο σου, ίσως έχεις έναν ακόμη λόγο να μην το κάνεις καθημερινή συνήθεια. Δεδομένα από μια μεγάλη βρετανική μελέτη συνδέουν την υψηλότερη κατανάλωση επεξεργασμένου κρέατος με αυξημένο κίνδυνο άνοιας και νόσου Αλτσχάιμερ. Η ποσότητα που εξετάστηκε είναι σχετικά μικρή: 25 γραμμάρια επεξεργασμένου κρέατος την ημέρα, περίπου όσο δύο φέτες αλλαντικού. Η συγκεκριμένη ποσότητα συνδέθηκε με 44% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας και έως 52% υψηλότερο κίνδυνο νόσου Αλτσχάιμερ.
Αλλαντικά και τυριά: Πόση ώρα μπορούν να παραμείνουν εκτός ψυγείου;
Επεξεργασμένο κρέας και άνοια: Τι έδειξαν τα δεδομένα
Σε μεγάλη μελέτη στο Ηνωμένο Βασίλειο, με δεδομένα από σχεδόν 500.000 ανθρώπους, κάθε επιπλέον 25 γραμμάρια επεξεργασμένου κρέατος που καταναλώνονταν καθημερινά συνδέονταν με 44% έως 52% υψηλότερο κίνδυνο άνοιας και νόσου Αλτσχάιμερ. Το εύρημα της μελέτης που δημοσιεύτηκε στο Annual Review of Nutrition αφορά την καθημερινή κατανάλωση και όχι ένα περιστασιακό σάντουιτς. Η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι το επεξεργασμένο κρέας προκαλεί άνοια. Πρόκειται για παρατηρησιακά δεδομένα, επομένως μπορεί να καταγράφεται μια σχέση χωρίς να είναι γνωστό αν υπάρχει άμεση αιτιώδης σύνδεση.
Δεν είναι μόνο τα αλλαντικά
Το επεξεργασμένο κρέας αποτελεί ένα κομμάτι μιας μεγαλύτερης συζήτησης για τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα και την υγεία του εγκεφάλου. Στην κατηγορία αυτή μπορεί να ανήκουν αναψυκτικά, συσκευασμένα σνακ, έτοιμα γεύματα, γλυκά και αρκετά επεξεργασμένα προϊόντα κρέατος. Δεν πρόκειται απλώς για τρόφιμα που έχουν υποστεί κάποια μορφή επεξεργασίας. Η διαφορά βρίσκεται στο πόσο έντονα έχουν τροποποιηθεί και στη συνύπαρξη συστατικών όπως πρόσθετη ζάχαρη, λιπαρά, αλάτι και διάφορα πρόσθετα.
Η κατανάλωση αυτών των τροφίμων διαφέρει σημαντικά από χώρα σε χώρα. Στις ΗΠΑ υπολογίζεται ότι αντιστοιχούν περίπου στο 55%-58% των ημερήσιων θερμίδων, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο ξεπερνούν το 50%. Στη Βραζιλία το αντίστοιχο ποσοστό είναι περίπου 21,5% και στο Μεξικό 29,8%. Η Ιταλία εμφάνισε το χαμηλότερο ποσοστό μεταξύ των χωρών που εξετάστηκαν, περίπου 10%.
Τι σχέση έχουν τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα με τη μνήμη;
Σε ανάλυση δεδομένων από τη UK Biobank, ένα μοντέλο εκτίμησε ότι η αντικατάσταση του 10% των ημερήσιων θερμίδων από υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα με μη επεξεργασμένα τρόφιμα θα μπορούσε να συνδέεται με 19% χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας. Πρόκειται για μαθηματική μοντελοποίηση και όχι για αποτέλεσμα μιας δοκιμής όπου οι συμμετέχοντες άλλαξαν πραγματικά τη διατροφή τους. Γι’ αυτό και το συγκεκριμένο ποσοστό δεν πρέπει να διαβάζεται ως εγγυημένη μείωση του κινδύνου.
Παράλληλα, σε μελέτη στη Βραζιλία με περισσότερους από 10.000 ενήλικες που παρακολουθήθηκαν για περίπου οκτώ χρόνια, η υψηλότερη κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων συνδέθηκε με ταχύτερη έκπτωση της μνήμης και των ικανοτήτων σκέψης. Η συγκεκριμένη σχέση εμφανίστηκε μόνο σε ανθρώπους που δεν ακολουθούσαν στενά ένα διατροφικό πρότυπο για την υγεία του εγκεφάλου, γνωστό ως MIND diet.
Η σύνδεση δεν σταματά στη μνήμη
Η διατροφή με πολλά υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα έχει συσχετιστεί και με άλλες παραμέτρους της ψυχικής και εγκεφαλικής υγείας.
Συγκεντρωτικά δεδομένα από διαφορετικές αναλύσεις έδειξαν ότι η υψηλότερη κατανάλωσή τους συνδέεται με 22%-53% υψηλότερες πιθανότητες εμφάνισης συμπτωμάτων κατάθλιψης ή άγχους, ανάλογα με την έκβαση και το σύνολο δεδομένων που εξετάστηκε.
Παράλληλα, μελέτες που χρησιμοποίησαν απεικονίσεις του εγκεφάλου συνέδεσαν υψηλότερη κατανάλωση λιπαρών, ζαχαρούχων αναψυκτικών, κρέατος και επεξεργασμένου κρέατος με μικρότερο όγκο εγκεφάλου. Τα ζαχαρούχα αναψυκτικά και ορισμένα λιπαρά συνδέθηκαν επίσης με περισσότερες αλλοιώσεις στη λευκή ουσία του εγκεφάλου, η οποία βοηθά διαφορετικές περιοχές του να επικοινωνούν μεταξύ τους.
Τι μπορεί να συμβαίνει στον εγκέφαλο;
Οι πιθανοί μηχανισμοί πίσω από αυτές τις συσχετίσεις δεν έχουν αποσαφηνιστεί. Μια πιθανότητα που εξετάζεται είναι ότι η υψηλή κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων μπορεί να σχετίζεται με φλεγμονώδεις διεργασίες, επιβάρυνση των αγγείων και διαταραχές στα χημικά σήματα που χρησιμοποιούν τα εγκεφαλικά κύτταρα για να επικοινωνούν. Ωστόσο, η βιολογία πίσω από τις συγκεκριμένες σχέσεις παραμένει σε μεγάλο βαθμό ασαφής.
Πολλά από τα στοιχεία για τους πιθανούς μηχανισμούς προέρχονται από μελέτες σε ζώα. Σε ποντίκια που είχαν προδιάθεση να αναπτύξουν αλλαγές παρόμοιες με εκείνες της νόσου Αλτσχάιμερ, διατροφές με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά και πρόσθετη ζάχαρη ή αλάτι συνδέθηκαν με συσσώρευση περισσότερων τοξικών πρωτεϊνών στην περιοχή του εγκεφάλου που σχετίζεται με τη μνήμη.
Άλλες εργαστηριακές μελέτες εξέτασαν συγκεκριμένα πρόσθετα. Η μακροχρόνια χορήγηση ασπαρτάμης σε ποντίκια συνδέθηκε με εγκεφαλικές αλλαγές που σχετίζονται με τη νόσο Πάρκινσον, ενώ το διοξείδιο του τιτανίου, ένα λευκαντικό που χρησιμοποιείται σε ορισμένα επεξεργασμένα τρόφιμα, συνδέθηκε σε μελέτες με διαταραχές της μνήμης και της μάθησης και με θάνατο εγκεφαλικών κυττάρων σε εργαστηριακές καλλιέργειες.
Η εικόνα δεν είναι τόσο απλή
Δεν καταλήγουν όλες οι μελέτες στο ίδιο συμπέρασμα. Σε μία από αυτές παρατηρήθηκε ένα παράδοξο μοτίβο: άνθρωποι με πολύ χαμηλή αλλά και πολύ υψηλή κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων είχαν χαμηλότερες επιδόσεις σε τεστ μνήμης και σκέψης. Άλλες έρευνες σχετικά με τη λεγόμενη "δυτικού τύπου" διατροφή δεν έδειξαν σαφή σύνδεση με την έκπτωση της μνήμης.
Οι διαφορές μπορεί να σχετίζονται με τον τρόπο με τον οποίο κάθε μελέτη αξιολογεί τη διατροφή, τη διάρκεια της παρακολούθησης ή τα τεστ που χρησιμοποιούνται για τη μέτρηση των γνωστικών λειτουργιών. Υπάρχει επίσης ένα ακόμη δύσκολο ερώτημα: όταν ένα τρόφιμο είναι υπερεπεξεργασμένο, πόσο από το πιθανό αποτέλεσμα οφείλεται στην ίδια την επεξεργασία και πόσο στα πολλά λιπαρά, τη ζάχαρη ή το αλάτι που συχνά περιέχει;
Αντί για αλλαντικά: 9 ιδέες για πιο θρεπτικό τοστ
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για υγεία, διατροφή και γυμναστική στο shape.gr
